Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ғиниәтулла Ҡапҡаев

Ғиниәтулла Ҡапҡаев (рус. Гиниятулла Капкаев; 1856 йылдың 14 сентябре, Большая Поляна (Мордовия)[d], Саранский уезд[d], Пенза губернаһы[d], Рәсәй империяһы — 1930 йылдың 21 марты, Өфө) — мосолман дини һәм йәмәғәт эшмәкәре, ҡәҙимселек яҡлы[1]. 1893–1917 йылдарҙа Ырымбур мосолман дини йыйылышының ҡаҙыйы булып хеҙмәт итә, 1920-се йылдарҙа — Башҡорт АССР-ы мосолмандары дини идаралығының ҡаҙыйы[1].

Тормош юлы

Ғ. Ҡапҡаев 1856 йылдың 14 сентябрендә Пенза губернаһы Саранск өйәҙе Гайса ауылында тыуған.

Ғ. Ҡапҡаев дини белемде Ҡазан губернаһы Ҡышҡар ауылы мәҙрәсәһендә алған. Мәҙрәсәне тамамлағас, тыуған ауылында имам булып хеҙмәт иткән[1].

Мосолман белеме һәм дини ғәмәл мәсьәләләрендә ҡәдимиселек йүнәлешендә булған[1].

1930 йылдың 21 мартында Өфөлә вафат булған[1].

Дини эшмәкәрлеге

1893 йылда Ғ. Ҡапҡаев Өфөләге Ырымбур мосолман дини йыйылышына ҡаҙый итеп тәғәйенләнә. Был вазифаны ул 1917 йылға тиклем биләй[1].

Уның бурыстарына дини йыйылыш ағзалары эшмәкәрлеген күҙәтеү һәм учреждениеның эш ҡағыҙҙарын алып барыу инә[1].

1920-се йылдарҙа Ҡапҡаев Башҡорт АССР-ы мосолмандары дини идаралығының ҡаҙыйы булып хеҙмәт итә[1].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1914 йылда Ғ. Ҡапҡаев Санкт-Петербургта Бөтә Рәсәй мосолман союзы «Сират әл-Мөстәҡим» («Тура юл») ойоштороуҙа ҡатнаша. Берләшмә эшмәкәрлеге исламды өйрәнеү, мосолман мәғарифын үҫтереү һәм хәйриәселек менән бәйле була[1].

Публицистика

1920-се йылдарҙа Ғ. Ҡапҡаев Өфөлә сыҡҡан «Диәнәт» журналында мәҡәләләр баҫтыра. Был журнал Башҡорт АССР-ы мосолмандары дини идаралығының матбуғат органы булып тора. Журнал 1926–1928 йылдарҙа сыға[1].

Хәтер

Дини эшмәкәр исеме менән Өфөләге «Ғ. М. Ҡапҡаевтың килем йорто» бәйле[2].

2019 йылдың 25 октябрендә йорт Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы объекттарының Берҙәм дәүләт реестрына төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты булараҡ индерелә. Бина ошондай адрес буйынса урынлашҡан: Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 67[3].

2025 йылда килем йортонда ремонт-реставрация эштәре тамамлана[4].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Азаматов, Даниль Дамирович. Капкаев Гиниатулла. Башкирская энциклопедия. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  2. ↑ Байназаров, Наиль. «Фармленд» в Уфе уличили в несогласованных работах в памятнике. РБК Уфа (24 май 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  3. ↑ О включении выявленного объекта культурного наследия «Доходный дом Капкаева Г.» в Единый государственный реестр объектов культурного наследия. Управление по государственной охране объектов культурного наследия Республики Башкортостан (25 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.
  4. ↑ В Башкирии отреставрировали 12 памятников архитектуры. Башинформ (1 декабрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Хабутдинов А. Ю. Российские муфтии: от екатерининских орлов до ядерной эпохи (1788–1950) / ответственный редактор Д. З. Мухетдинов. — Нижний Новгород: Махинур, 2006.
  • Ислам на Урале: энциклопедический словарь / составитель А. Н. Старостин; ответственный редактор Д. З. Хайретдинов. — Москва; Нижний Новгород: Медина, 2009. — 404 с. — ISBN 978-5-9756-0054-7.
  • Юнусова А. Б. Ислам в Башкортостане: история, состояние и перспективы развития. — Уфа: Уфимский полиграфкомбинат, 1999. — 352 с.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар