Ғофран (мәсет)
«Ғофран» мәсете (рус. Гуфран; ғәр. غفران — ғәфү итеү) — Өфөлә Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының дини ойошмаһы. Ленин районында ябыҡ мосолман зыяраты биләмәһендә урынлашҡан.
Тарихы
Ағиҙел йылғаһы буйындағы мосолман зыяраты XIX быуат аҙағында барлыҡҡа килә һәм тәүге тапҡыр Башҡортостан Республикаһының Милли архивы документтарында 1852 йылда Өфө зыяраттары өсөн территориялар бүлеү менән бәйле телгә алына[1]. Тәүге тапҡыр 1897 йылғы карталарҙа билдәләнә. 1904 йылда зыярат майҙаны киңәйтелә, ә 1905 йылдың 31 мартында Өфө мосолмандары властарға биләмәлә мәсет төҙөргә рөхсәт һорап мөрәжәғәт итә. Ағас мәсет төҙөүгә һыҙма 1906 йылдың 2 мартында раҫлана. 1909 йылдың 21 майында зыярат мәсете төҙөлөшө тамамлана. Имам итеп Хәзиәхмәт Вәлиев тәғәйенләнә.
1960 йылдың 23 мартында мәсет эсендә янғын сыға. Түбәнге ҡат һәм нигеҙ зыян күрмәй. Мосолмандарҙың ғибәҙәтхананы тергеҙеү үтенесе властар тарафынан кире ҡағыла. 1960 йылдың июленә зыярат мәсете тулыһынса емерелә[2].
Яңы мәсет 1994 йылда асыла һәм Ғофран исеме ала, ғәрәп теленән «ғәфү итеү» тип тәржемә ителә. Мәсет Төҙөлөшө Өфө хәйриәселәренең — «Планета» концернының, «Социнвестбанк» тың һәм «Сентябрь» предприятиеһының шәхси аҡсаһына башҡарыла. Мәсеттең архитекторы Илдар Сабитов. Мәсеттең беренсе имам-хатибы Ғәли хәҙрәт Хәсәнов (1994—2008) була.
Хәҙерге ваҡытта «Ғофран мәсете» ябай һәм ҙур булмаған зыярат мәсете, унда ерләү йолалары, мосолман байрамдарын байрам итеү һәм башҡалар үткәрелә. Мәсет эргәһендә Ҡөрьәнде һәм ислам нигеҙҙәрен өйрәнеү буйынса йәкшәмбе балалар мәктәбе эшләй, йәйгеһен лагерь эшләй. Йома намаҙҙары татар теленән рус теленә синхрон тәржемә ителә[3]. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең тыуған көнөнә мәсеттә балалар араһында Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә, ҡунаҡтар өсөн мәҙәни-күңел асыу программаһы һәм сәй эсеү менән традицион былау ойошторола[4].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Мечети и культовые места мусульман в Башкортостане. panoramarb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026.
- ↑ Мусульманское кладбище. pomnimrb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026.
- ↑ Уфа. В мечети «Гуфран» введена практика синхронного перевода пятничной проповеди (хутбы) с татарского языка на русский. REGNUM (3 апрель 2002). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026. Архивировано 21 сентябрь 2012 года.
- ↑ Хафиз Андзержанов. «Гуфран» готовится к Мавлиду. islamrb.ru (29 ғинуар 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026.
Һылтанмалар
- Гюльнур Иксанова. Гость редакции: Имам-хатыб мечети «Гуфран» Нух-хазрат. Рисәләт-Послание, религиозно-просветительская газета (26 декабрь 2009). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2026.
- Мечеть на косогоре
Әҙәбиәт
- Синенко С. Г. Уфа старая и новая. — Уфа: Государственное республиканское издательство «Башкортостан», 2007. — 272 с. — 3000 экз.