Ғәниева Фатима Нуретдин ҡыҙы

Фатима Нуретдин ҡыҙы Ғәниева (рус. Фатима Нуретдиновна Ганеева; 1909 йылдың 25 марты [7 апреле] , Белорет районы1991 йылдың) — совет педагогы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы[1]. 1946 йылда Башҡорт АССР-ының Белорет округынан Милләттәр Советына һайланған СССР Юғары Советының II саҡырылыш депутаты[1][2].

Биографияһы

Бала сағы һәм белеме

1909 йылдың 25 мартында хәҙерге Башҡортостандың Белорет районы биләмәһендәге Мышы (Аҙналы) ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. 1919 йылда атаһы, ә 1921 йылда, аслыҡ ваҡытында, әсәһе һәм ғаиләһенең башҡа ағзалары вафат була. Ата-әсәһе вафат булғандан һуң Сермән балалар йортонда, артабан Өфөләге В. И. Ленин исемендәге мәктәп-интернатта тәрбиәләнә.

К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетын тамамлай[1].

Педагогик эшмәкәрлеге

1935—1937 йылдарҙа Белорет ҡалаһындағы совет-партия мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡыта. Артабан Баймаҡ районының 1-се Этҡол һәм 2-се Этҡол ауылдары мәктәптәрендә эшләй[1].

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында мәктәптә уҡытыу менән бергә колхозда бригадир булып та эшләй.

1949 йылда Стәрлетамаҡҡа күсеп, В. И. Ленин исемендәге мәктәптә уҡыта. 1951—1969 йылдарҙа Баймаҡ районының «Йылайыр» совхозы мәктәбендә уҡытыусы һәм директор булып эшләй[1].

К. Я. Яйыҡбаев мәғлүмәттәре буйынса, уның башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу тәжрибәһе уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институты тарафынан дөйөмләштерелә һәм республика мәктәптәрендә өйрәнеү өсөн тәҡдим ителә[1].

Депутатлыҡ эшмәкәрлеге

1946 йылда СССР Юғары Советының II саҡырылыш депутаты итеп һайлана. Милләттәр Советына һайланған депутаттарҙың 1946 йылдың 14 февралендә баҫылып сыҡҡан исемлегендә Башҡорт АССР-ының Белорет һайлау округы вәкиле булараҡ күрһәтелгән[1][2].

Ғүмеренең һуңғы йылдары

Өфөлә йәшәй. К. Я. Яйыҡбаевтың биографик очеркында уның вафат булған йылы итеп 1989 йыл күрһәтелгән[1].

Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

  • «Почёт Билдәһе» ордены (1939) — Беренсе Этҡол ауылының урта мәктәбендәге эше өсөн[1][3]. К. Я. Яйыҡбаев мәғлүмәттәре буйынса, 1939 йылдың 8 авгусында орденды уға СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе М. И. Калинин тапшыра[1].
  • Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1944)[1][3].

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Яйыҡбаев К. Я. Мәғрифәтсе мөғәллимдәр, күренекле уҡытыусылар һәм мәғариф эшмәкәрҙәре: тарихи-педагогик очерктар һәм һүрәтләмәләр. Беренсе китап (баш.). — Өфө: Китап, 2003. — С. 77—79. — 256 с. — ISBN 5-295-03298-1.
  2. 1 2 Депутаты, избранные в Совет Национальностей  (рус.), Правда (14 февраль 1946), стр. 4.
  3. 1 2 Маннапов М. М. Заслуженные педагоги, работающие и работавшие в МОБУ СОШ с. Ургаза Баймакского района РБ. УРГАЗА.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.