Һалдат уйҙары

Һәйкәл Еңеү паркында 1970 йылда, Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 25 йыллығы хөрмәтенә ҡуйыла.^[1][2]

Һәйкәл тирәләй ваҡыт үтеү менән мемориаль комплекс барлыҡҡа килә.

1984 йылда һәйкәл эргәһендә фронттан ҡайтмаған ҡала кешеләренең исемдәре яҙылған стелалар ҡуйыла, ә 1989 йылда һәйкәлгә барыусы юлға ике ЗиС-3 пушкаһы ҡуйыла.^[1]

2015 йылда ансамбль Геройҙар Аллеяһы менән тулыландырыла — һәйкәл алдында Советтар Союзы Геройҙары — Шакирйән Ғәтиәтуллин, Николай Дегтярь, Алексей Кортунов, Талип Нурҡаев, Иван Никитин; Дан орденының тулы кавалерҙары — Поликарп Анпилогов һәм Виктор Зотов^[3] бюстары ҡуйыла, ә һәйкәлгә яҡынлашыу урынында постаменттарға хәрби машиналары ҡуйыла БМП-1 һәм БМД-1.^[4]

2016 йылда һәйкәлдең һул яғында Тыл хеҙмәтсәндәренә һәм һуғыш балаларына һәйкәл ҡуйыла.^[5]

Һәйкәлдең бейеклеге гранит пьедестал менән бергә 5,8 метр.

Һәйкәлдең авторҙары — скульптор Б. В. Едунов һәм архитектор М. Д. Насекин.^[1]

Постаменттағы һалдаттың бронза фигураһы ҡайғыны ғына түгел, ә көстө, батырлыҡты, батырлыҡҡа, ерҙә йәшәү өсөн фиҙакәрлеккә әҙерлекте лә белдерә. Ҡайғы кешенең ихтыярын йомшартмай. Көслө ҡулдар теләһә ҡайһы ваҡытта ҡорал алырға һәм дошман менән һуңғы тамсы ҡанына тиклем көрәшергә әҙер. Ә хәҙер, һалдаттарҙың ҡыҫҡа ял минуттарында, яугир: "Бер Кем дә онотолмаған! Бер нәмә лә онотолмаған!"

— «Октябрьский нефтяник» гәзите, 1970 йылдың 7 майы

Скульптор оҫтаханаһында һәйкәлде гипс проектында күргән яҙыусы Иван Шевцовтың хәтирәләре буйынса, башта скульптура «Хәтер» тип атала һәм һөрөнтө ерҙә ярсыҡ менән тишелгән каска тапҡан һәм уның менән думала ултырған ветеран-фронтовиктан ғибәрәт була:

Уның уйсан, томаланған, үҙ-үҙенә ынтылышлы ҡарашында һағыш һәм ҡайғылы уйҙар диңгеҙе. Бөтә донъяны элекке яугир, һабансы, кеше йөҙөндә йөҙөүсе уйҙарға сумған талантлы һырлаусы сағылдыра. Уның арымай-талмай эшләгән, филигранлы пластик оҫталыҡ менән ҡойолған ҡулдары күп һөйләй. Оҫта үҙенең тышҡы яҡтан тыйнаҡ, әммә күпселек осраҡта монументаль әҫәренә ниндәй эмоциональ заряд һалған. Мин был скульптура янында оҙаҡ торҙом, уның психологик тәрәнлеге һәм башҡарыу пластикаһы, композицион камиллығы менән хайран ҡалдым.

1982 йылдан төбәк әһәмиәтендәге сәнғәт ҡомартҡыһы, теркәү номеры 021610445320005.^[6]