Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Аҡболаҡ районы

Аҡбола́ҡ райо́ны Рәсәйҙең Ырымбур өлкәһенә ҡараған административ-территориаль берәмеге — муниципаль районы. 1930-сы йылдарҙаҠаҙаҡ АCСР-ҙан РСФСРға индерелде.

Административ үҙәге — Аҡболаҡ ҡасабаһы.

Географияһы

Биләмә майҙаны: 4977 км². Ҡаҙылма байлыҡтар: ҙур булмаған нефть (Копанский), газ (Ноғоман), шулай уҡ төрлө төҙөлөш сеймалы ятҡылыҡтары.

Ырымбур өлкәһе Соль-Илецк һәм Беляевский райондары, шулай уҡ Ҡаҙағстан Республикаһы менән сиктәш.

Аҡболаҡ районы аша Ҡазан (ҡала) — Ырымбур — Аҡболаҡ — «Ҡаҙағстан сиге» федераль юлы үтә.

Тарихы

Аҡболаҡ районы тәүге тапҡыр Ҡырғыҙ АССР-ы Аҡтүбә губернаһы составында 1921 йылдың 2 апрелендә барлыҡҡа килә. Уның составына 22 улус: Аҡболаҡ, Астрахань, Беляевскй, 1-се Бүртә (күсмә), 2-се Бүртә (күсмә), Жиренкопинский (күсмә), Илек (күсмә), Калинин, Ключевский, Крючковский, Михайловский, Николаевская, Ново-Алексеевская, Ново-Михайловская, Петропавловская, Саздинская, Тамдинская (кочевая), Томар-Уткульская (кочевая), Туатюбинская (кочевая), Харьковский, Хобдинский (күсмә), Яйсан улустары инә.

1921 йылдың 5 октябрендә Беляевский, 1-се Бүртә, 2-се Бүртә, Ключевский, Крючковский һәм Михайловский улустары Ҡырғыҙ АССР-ы (1920-1925) Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе составына бирелә.

1921 йылдың 21 октябрендә Ново-Михайловский улусы Аҡтүбә губернаһының Аҡтүбә районына күсә.

1922 йылдың 5 июлендә Аҡболаҡ районы был Аҡболаҡ өйәҙе итеп ҡорола.

1924 йылдың 16 ғинуарында Аҡболаҡ өйәҙе бөтөрөлә. Уның территорияһы Аҡтүбә өйәҙенә ҡушыла.

1928 йылда Аҡболаҡ районы Аҡтүбә округы составында тергеҙелә.

1930 йылдың декабрендә, округтарға бүлеүҙе бөтөрөү сәбәпле, Аҡболаҡ районы Ҡаҙаҡ АССР-ына туранан-тура буйһондорола, 1932 йылдың февралендә ул Аҡтүбә өлкәһе составына инә[2].

1934 йылдың 7 декабрендә район составынан Ҡаҙаҡ АССР-ы составында ҡалған Мартукский районы сығарыла, ә Аҡболаҡ районы Ҡаҙаҡ АССР-ының Аҡтүбә өлкәһенән алынып, үҙ сиратында, РСФСР составындағы Ырымбур өлкәһенә бирелә[3].

1963 йылдың ғинуарында СССР-ҙа административ-территориаль бүленеш реформаһы үткәрелгәнлектән (1962—1963), Аҡболаҡ районы бөтөрөлә, ә 1965 йылдың ғинуарында тергеҙелә[4].

Халҡы

Халҡы иҫәбе
2002[5]2003[6]2004[6]2009[7]2010[8]2012[9]2013[10]
30 723↘30 600↘30 500↘29 724↘25 606↘25 399↗25 473
2014[11]2015[12]2016[13]2017[14]2018[15]2019[16]2020[17]
↘25 394↘25 348↘25 241↘25 114↘24 790↘24 529↘24 226
2021[1]
↘19 633
10 000
20 000
30 000
40 000
2010
2016
2021

Территориаль ҡоролошо

Ырымбур өлкәһенең административ-территориаль ҡоролошо берәмеге булараҡ, Аҡболаҡ районына 15 ауыл Советы һәм 1 ҡасаба советы инә[18][19]. Ырымбур өлкәһенең административ-территориаль бүленеше сиктәренә ярашлы, Аҡболаҡ муниципаль районы ауыл биләмәләре (ауыл Советы/ҡасаба советы статусы менән) 16 муниципаль берәмектән тора[20][21]:

№Муниципаль
берәмек		Административ
үҙәк		Тораҡ
пункттар
һаны		Халыҡ
(кеше)		Майҙан
(км²)
1Аҡболаҡ ҡасаба советыАҡболаҡ ҡасабаһы5↘14 878[22]304,01[23]
2Баҙартүбә ауыл СоветыҠайраҡты ҡасабаһы2↘684[22]233,85[23]
3Васильевский ауыл СоветыВасильевка ауылы]]2↘331[22]313,27[23]
4Заилечный ауыл СоветыВесёлый Первый ауылы5↘723[22]405,27[23]
5Ҡараҡотоҡ ауыл СоветыҠараҡоҙоҡ ҡасабаһы3↘553[22]298,44[23]
6Ҡарасай ауыл СоветыҠарасай ауылы3↘748[22]334,24[23]
7Мичуринский ауыл СоветыПокровка ауылы5↘733[22]286,41[23]
8Новогригорьевский ауыл СоветыНовогригорьевка ҡасабаһы2↘512[22]185,81[23]
9Новопавловский ауыл СоветыНовопавловка ауылы2↘811[22]378,29[23]
10Новоуспеновский ауыл ьсоветыНовоуспеновка ауылы1↘410[22]299,93[23]
11Сагарчин ауыл СоветыСагарчин ауылы5↘1032[22]439,21[23]
12Совет ауыл СоветыСоветский ауылы4↘411[22]361,57[23]
13Тамдысай ауыл СоветыТамдысай ауылы1↘229[22]222,93[23]
14Фёдоровский ауыл СоветыФёдоровка ауылы2↘659[22]203,79[23]
15Шаповаловский ауыл СоветыШаповалово ауылы3↘503[22]430,35[23]
16Шкуновский ауыл СоветыШкуновка ҡасабаһы2↘665[22]279,57[23]

Тораҡ пункттары

Аҡболаҡ районында 47 тораҡ пункт урынлашҡан.

Иҡтисады

Районда сәнәғәт ҙур үҫеш алмаған. Район ауыл хужалығына: игенселек, ит-һөт, йөн етештереүгә махсуслашҡан.

Сагарчин ауылынан 17 километрҙа бөтә донъя граждандарын хеҙмәтләндереүсе автомобилдә Ҡаҙағстан сиген үтеү пункты урынлашҡан[24].

Сагарчин ауылы янында Рәсәй Федерацияһы федераль именлек хеҙмәтенең Рәсәй Федерацияһының дәүләт сиген тәртиптә тотоу буйынса федераль агентлығы йәғни Сикте һаҡлау идаралығының пункты урынлашҡан[25].

Район территорияһында Ырымбур ҡурсаулығыныӊ филиалы — «Урал алды далаһы» урынлашҡан.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (XLSX). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2022. Архивировано 1 сентябрь 2022 года.
  2. ↑ Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936) / Базанова Ф. Н.. — Алма-Ата: Архивное управление МВД Казахской ССР, 1959. — 288 с. — 1500 экз.
  3. ↑ Постановление ВЦИК от 07.12.1934 "О разделении Средневолжского края". Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 декабрь 2018. Архивировано из оригинала 24 декабрь 2018 года. 2018 йылдың 24 декабрь көнөндә архивланған.
  4. ↑ Всемирный исторический проект. Архивировано 13 февраль 2011 года.
  5. ↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архивировано 3 февраль 2012 года.
  6. ↑ 1 2 Города и районы Оренбургской области. Оренбург. Типография Оренбургстата. 2004. - 283 с. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 май 2015. Архивировано 15 апрель 2014 года.
  7. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 ғинуар 2014. Архивировано 18 май 2015 года.
  8. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Оренбургской области. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 июнь 2014. Архивировано 27 октябрь 2014 года.
  9. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 май 2014. Архивировано 16 май 2013 года.
  10. ↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 ноябрь 2013. Архивировано 12 октябрь 2013 года.
  11. ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 август 2014. Архивировано 10 август 2014 года.
  12. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 август 2015. Архивировано 23 сентябрь 2015 года.
  13. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  14. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 июль 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 июль 2017. Архивировано 31 июль 2017 года.
  15. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 июль 2018. Архивировано 26 июль 2018 года.
  16. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 июль 2019. Архивировано 2 май 2021 года.
  17. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 октябрь 2020. Архивировано 17 октябрь 2020 года.
  18. ↑ Закон Оренбургской области от 11 июля 2007 года N 1370/276-IV-ОЗ «Об административно-территориальном устройстве Оренбургской области»
  19. ↑ Постановление Правительства Оренбургской области от 10 января 2008 года N 4-п «О перечне административно-территориальных единиц Оренбургской области»
  20. ↑ Закон «Об утверждении перечня муниципальных образований Оренбургской области и населённых пунктов, входящих в их состав»
  21. ↑ Органы местного самоуправления 2011 йылдың 15 сентябрь көнөндә архивланған.
  22. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 апрель 2021. Архивировано 2 май 2021 года.
  23. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Оренбургская область. Общая площадь земель муниципального образования. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2019. Архивировано 28 май 2020 года.
  24. ↑ Сагарчин (недоступная ссылка — история).(недоступная ссылка)
  25. ↑ Сагарчин(недоступная ссылка)

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар