Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Исҡужин Бүребай Мәхмүт улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Исҡужин фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

}

Бүребай Мәхмүт улы Исҡужин (псевдонимы — Буранбай Исҡужин рус. Искужин, Буребай Махмутович; 1952 йылдың 15 ғинуары, Байыш, Башҡорт АССР-ы — 2007 йылдың 14 апреле, Баймаҡ районы, Башҡортостан Республикаhы) — совет һәм Рәсәй шағиры, прозаик һәм драматург. 1992 йылдан Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы ағзаһы (1992).

Биографияһы

Бүребай Мәхмүт улы Исҡужин 1952 йылдың 15 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районындағы Байыш ауылында тыуған[1]. Уның атаһы Мәхмүт Исҡужин һуғышта алынған яраларынан 1957 йылда вафат була. Әсәһе, Сәбилә апай, бер үҙе биш бала тәрбиәләй.

Интернат-мәктәпте тамамлағандан һуң, Бүребай Мәхмүт улы машина эшләү заводында формалаусы, складта ҡарауылсы була. Механизаторҙар курсында уҡып сыҡҡас, тракторсы булып эшләй. Совхозда пилорамала эшләгән саҡта, уң ҡулын өҙҙөрә, инвалид булып ҡала. Һул ҡул менән яҙырға өйрәнә.

Тыуған ауылына ҡайтҡас, Бүребай Мәхмүт улы әсәһенә өй хужалығында ярҙам итә. Бер үҙе, бер ҡулһыҙ, атаһының өйөн ремонтлай, веранда төҙөй.

1977 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. Студент йылдарында шиғырҙар, проза яҙа башлай. «Йәш көстәр» альманахында баҫыла. Уның ҡайһы бер шиғырҙарына композиторҙар музыка яҙа.

Университетты тамамлағас, БАССР-ның Хәйбулла һәм Баймаҡ райондарында уҡытыусы булып эшләй. 1980—1985 йылдарҙа «Октябрь байрағы» һәм «Баймакский вестник» гәзиттәрендә эшләй.

Буранбай Исҡужиндың «Тормош боролоштары» исемле беренсе китабы 1989 йылда баҫылып сыға. Үҙенең әҫәрҙәрен ул «Ағиҙел», «Тамаша», «Шонҡар» журналдарында нәшер итә.

Сатирик шиғырҙар, хикәйәләр, пьесалар, балалар һәм өлкәндәр өсөн яҙа. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры уның «Фатирһыҙҙар» пьесаһы һәм «Ғилмияза» драмаһы, «Сулпан» Сибай башҡорт балалар театрында — «Яҙ байрамында туғанлаштылар» мелодрамаһы, Республика Йәштәр театрында — «Һарысәс» пьесаһы буйынса спектаклдәр ҡуйыла.

Буранбай Исҡужин 2007 йылдың 14 апрелендә, өйҙән сығып китеп, ҡырҙа туңып һәләк була[2].

Хәтер

Исҡужин Бүребай Мәхмүт улы (Буранбай Исҡужин) иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында Башҡортостандың төрлө төбәктәрендә әҙәби-мәҙәни саралар ойошторола. Яҙыусының тыуыуына 70 йыл тулыу айҡанлы 2022 йылда Баймаҡ ҡалаһында киң күләмле хәтер саралары үтте. Уның сиктәрендә «Хазинаға тиң ижад» исемле хәтер кисәһе, «Хазина» китабының исем туйы, шулай уҡ уның исемендәге сатира, юмор һәм лаҡаптар конкурсына йомғаҡ яһау кисәһе ойошторолдо.

Сарала башҡорт әҙәбиәте вәкилдәре, шул иҫәптән Әхмәр-Ғүмәр Үтәбай, Миләүшә Ҡаһарманова, Илгиз Ишбулатов, Гүзәл Салихова, шулай уҡ яҙыусының туғандары, ауылдаштары һәм ижадташ дуҫтары ҡатнашты.

Хәтер кисәләрендә яҙыусының әҫәрҙәренән өҙөктәр уҡыла, уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙар башҡарыла, сәхнәләштереүҙәр күрһәтелә. Шулай уҡ Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы тарафынан иғлан ителгән Буранбай Исҡужин исемендәге әҙәби конкурс даими үткәреү традицияһына әйләнә[3].

Китаптары

  • Тормош боролоштары: Юмористик хикәйәләр, новеллалар. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1989.
  • Аҡ менән ҡара: Шиғырҙар. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 127 бит.
  • Зилә, Ғәли һәм мин: Балалар өсөн хикәйәләр. Өфө: Китап, 1994. — 30 бит.
  • Аҡсарлаҡ: Шиғырҙар, интермедиялар, скетчтар, драмалар. Өфө: Китап, 2008. — 192 бит[4]..

Йыйынтыҡтарҙа һәм ваҡытлы матбуғатта баҫылған әҫәрҙәре

  • Йыйылыш: Хикәйә // Йәш көстәр.- Өфө, 1982.
  • Ҡыйын хәл. Ныҡ исеме: Хикәйәләр // Йәш көстәр.- Өфө, 1989.
  • Тормош боролоштары: Хикәйәләр // Берләм һуҡмаҡтар.- Өфө, 1989.-Б. 160—205.
  • Тормош юлы: Шиғырҙар // Ағиҙел.- 1992.- № 12.- Б. 147.
  • Ләҡәптәр // Шоңҡар.- 1993.- № 1.- Б. 148—150.
  • Юморескалар // Йәшлек.- 1994.- 31 март.- Б. 3.
  • Һорауҙар — һораныуҙар // Шоңҡар.- 1994.- № 5.- Б. 15.
  • Зарлы заман: Шиғырҙар // Тамғалар.- Өфө, 2001.- Б. 3-46.
  • Шиғырҙар // Ағиҙел.- 2002.- № 1.- Б. 144—150.

Әҙәбиәт

  • Нурмөхәмәтов М. Барған юлың изге / М. Нурмөхәмәтов // Йәшлек.- 1992.- 4 февраль.
  • Бүләков И. «Аҡсарлаҡ» ҡыйылып осһон // Башҡортостан.- 1994.- 27 ғинуар
  • Исхакова Ғ. Көлдөрә лә, илата ла Буранбай… // Атайсал.- 1998.-10 ос-июль.
  • Баһуманов А. Бейеккә бас һөйәүсе // Ағиҙел.- 2002.- № 1.- Б. 143—144.
  • Усманова К. Тапҡыр һүҙ һәм ҡәләм оҫтаһы // Атайсал.- 2002.- 8 февраль.
  • Ишемғужина А. Ижад усаҡтары һүнмәһен // Һаҡмар.- 2002.- № 5.
  • Тормош үҙемде уйната // Һаҡмар.- 2002.- 15 инуар.
  • Дәүләтшина Л. Баймаҡ ере аҫылташы // Атайсал.- 2002.- 15 инуар.
  • Исхакова Ғ.. «Мин дә әҙәм балаһы» // Башҡортостан.- 2002.- 30 март.
  • Имелбаева А. «Үҙ Баймағым күңелемә яҡын…» // Һаҡмар.- 2007.- 20 инуар.- Б. 2.
  • Мөхәмәтйәнова А. Иңдәренә һалды ил ғәмен // Ватандаш.- 2007.- № 6.- Б. 18-20.

Сығанаҡтар

  • Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 март 2018)
  • Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 март 2018)

Һылтанмалар

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Искужин Буребай Махмутович. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 апрель 2014. Архивировано 5 март 2016 года.
  2. ↑ Он ушел в ночную мглу…(К 65-летию со дня рождения писателя Буранбая Искужина). 15 апрель 2026 тикшерелгән.
  3. ↑ А.Иҙелбаева. Баймаҡ ҡалаһында Буранбай Исҡужиндың тыуыуына 70 йыл тулыуға арналған саралар үтте (башҡ.). Ватандаш журналы (24 май 2022).
  4. ↑ Искужин Буребай Махмутович. bashenc.online. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 апрель 2026.

Категориялар