Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ефимова Аделаида Александровна

Аделаида Александровна Ефимова (1929 йылдың 30 июле — 2022 йылдың 24 марты, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — совет һәм Рәсәй декоратив-ҡулланма сәнғәте рәссамы, нәфис сигеү оҫтаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1979)[1]. Башҡорт АССР-ында беренсе булып традицион башҡорт милли орнаменты мотивтарына нигеҙләнгән сигеүле туҡыма эшләнмәләренең профессиональ эскиздарын эшләй[2].

Биографияһы

1929 йылдың 30 июлендә Түбәнге Новгород крайының (хәҙер — Түбәнге Новгород өлкәһе) Гагино районы Гагино ауылында тыуған[2]. Ауыл урта мәктәбен тамамлағас, атаһы яғынан туғандары янына Мәскәүгә китә[2].

1953 йылда М. И. Калинин исемендәге Мәскәү художество-сәнәғәт училищеһын тамамлай[1]. Профессиональ белем алғандан һуң Пермь өлкәһенең — Березники һәм Владимир өлкәһенең Александров ҡалаһында рәссам булып эшләй[2]. 1957 йылдан алып Владимир өлкәһендәге «Квалифицированный труд» артеленең рәссамы була[3].

1963 йылда Өфөгә күсеп килә, бында 1984 йылға тиклем «„Ағиҙел“ башҡорт сәнғәт әйберҙәре кәсебе» производство берекмәһенең рәссамы булып эшләй[1]. 1994—1996 йылдарҙа — Өфөнөң «Горлица» производство предприятиеһы рәссамы[1].

2022 йылдың 24 мартында Өфөлә вафат була[2].

Ижады

Владимир өлкәһендәге ижадының иртә осоронда урындағы традицион артелгә хас төҫлө сигеүҙән ситләшә, төрлө тегеү ысулдарын һәм редина һәм флагтух буйынса сигеүҙең техник алымдарын ҡулланып, стилләштерелгән геометрик һәм геометрик биҙәкле композицияларға әүҙем мөрәжәғәт итә[3].

Башҡорт АССР-ында эшләгәндә, төбәк тарихында тәүге тапҡыр башҡорт халыҡ биҙәге мотивтарын көнкүреш әйберҙәренең һәм кейемдең заманса формалары менән органик рәүештә берләштергән сигеү эскиздары серияһын эшләй[1]. Уның художество алымына тематик төрлөлөк, төҫтәрҙең аныҡ сағылышы, шулай уҡ туҡыма материалдарының (бәрхәт һәм буҫтау) киң спектрын оҫта файҙаланыу хас[1].

1960 йылдан алып Бөтә Рәсәй, зона һәм республика художество күргәҙмәләренең даими ҡатнашыусыһы була[3][1]:

  • Бөтә Рәсәй смотр күргәҙмәһе (Мәскәү, 1960)[3];
  • РСФСР автономиялы республикаларының һынлы сәнғәт күргәҙмәһе (Мәскәү, 1969, 1971)[1].

Рәссамдың әҫәрҙәре Санкт-Петербургтағы Дәүләт Рус музейының, Мәскәүҙәге Бөтә Рәсәй декоратив сәнғәт музейының, Башҡортостан Республикаһының Милли музейының һәм Өфөләге «Агиҙел» дәүләт унитар предприятиеһы музейының коллекцияларында һаҡлана[1][3].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1979)[1];
  • РСФСР-ҙың Урындағы сәнәғәт министрлығы конкурсы лауреаты (Мәскәү, 1978)[1];
  • Бөтә Рәсәй смотр күргәҙмәһең II дәрәжә дипломы (Мәскәү, 1960) — сигеүҙең яңы техник алымдары менән пәрҙә, эскәтер һәм салфетка комплекттарын булдырған өсөн[3];
  • РСФСР автономиялы республикаларының һынлы сәнғәт күргәҙмәләре дипломанты (Мәскәү, 1969, 1971)[1].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Джакели Ф. Ф. Ефимова Аделаида Александровна. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Ефимова Аделаида Александровна. Нижегородская биографическая энциклопедия (12 апрель 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Ефимова Аделаида Александровна, вышивальщица. Всероссийский музей декоративного искусства (1 ғинуар 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Джакели Ф. Ф. Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2006. — Т. Т. 2: В — Ж. — 624 с. — ISBN 5-88185-062-9.
  • Королёва Н. С. Словарь мастеров художественных промыслов. — М.: Научно-исследовательский институт художественной промышленности, 1961. — Т. Т. 2224.

Һылтанмалар

Категориялар