Күперле шарлауығы

Күперле шарлауығы күп баҫҡыслы каскадтан тора, дөйөм бейеклеге — 15 метр. Ул Күперле йылғаһы үҙәненең бейеклегендәге ҡапма-ҡаршы үҙгәрештәр арҡаһында барлыҡҡа килгән. Яҙын ҡар ирегән ваҡытта һыу ағымы көсәйә. Йәй көндәрендә ул ҡайһы саҡ кипһә лә, бәләкәй генә шишмә һаҡланып ҡала, ул тирә-яҡ күренеш менән матур күренә.

Шарлауыҡ өҫтөндә 20 метр бейеклегендәге Күперле карст күпере урынлашҡан, ул оҙаҡ йылдар дауамында һыуҙың тау тоҡомдарын емереүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Күпер аркалы тоннель рәүешендә, ул бер-береһе менән тоташҡан ике арканан тора. Күперҙең оҙонлоғо — 35 метр, аркалы өлөшөнөң оҙонлоғо — 10 метр. Был төбәктәге иң күркәм тәбиғи объекттарҙың береһе.^[1][2]

Күперле йылғаһы үҙәненең бейеклеге ҡыҫҡа арауыҡта 100 метрға тиклем үҙгәрә, был иһә шарлауыҡ һәм һикәлтәләрҙең барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә. Йылға һыуҙары һалҡын һәм таҙа, был төбәктең кешенән алыҫ булыуы менән аңлатыла.

Карст күпере боронғо замандарҙа йылғаның тау тоҡомдарын йыуып, үҙенсәлекле арка рәүешендәге үткәүел барлыҡҡа килтереүе һөҙөмтәһендә хасил булған. Әлеге ваҡытта ул шарлауыҡ ландшафының айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.^[3]

Күперле шарлауығы һәм карст күпере туристар араһында киң билдәле. Күперҙе күреү өсөн өсөнсө, иң бәләкәй каскадҡа тиклем, урман һуҡмағы буйлап күтәрелергә кәрәк. Маршрут туристар тарафынан йыш үтелгәнлектән, ауыр түгел.

Тау түбәһенән Нөгөш йылғаһына һәм уның эргә-тирәһендәге урмандарға күренеш асыла. Милли парк биләмәһе ҡануниәт менән һаҡлана, палатка ҡуйып ҡунып ҡалыу өсөн махсус рөхсәт талап ителә. Туристарға Нөгөш буйында урынлашҡан ял базаларында туҡталыу тәҡдим ителә.^[1][4]

«Башҡортостан» милли паркы — тәбиғәт һаҡлау биләмәһе. Экосистеманы һаҡлау маҡсатында бер нисә сикләү индерелгән, улар тирә-яҡ мөхиткә зыян килтереүҙе булдырмауға йүнәлтелгән. Милли парк хакимиәте тәбиғәтте һаҡлау сараларын күҙәтеп тора.^[5]