Луна-27

— 2016 йылдың 12 июлендә EКA һәм Leonardo-Finmeccanica компанияһы «Луна-27» өсөн быраулау ҡоролмаһы төҙөү тураһында килешеү төҙөйҙәр. Ул «ЭкзоМарс» миссияһы өсөн ҡоролма нигеҙендә төҙөлә һәм, Айҙың көньяҡ полюсында 2 метр тәрәнлеккә тишеп, ай тупрағы алыу ҡоролмаһы буласаҡ. Аппарат −170 °C температурала файҙаланыласаҡ^[6].

— 2018 йылдың 1 майында Рәсәй Фәндәр академияһының Йыһан советы Европа быраулау ҡоролмаһын һәм юғары аныҡлыҡтағы һәм хәүефһеҙ ултырыу системаһын Рәсәй аналогтарына алмаштырырға тәҡдим итә. Лавочкин исемендәге берекмә вәкилдәре әйтеүенсә, Европа белгестәре, Айға йыһан аппаратын ултыртыу өсөн грунт йыйыу ҡоролмаһын һәм навигация системаһын эшләп сығарырға тейеш булғандар, ләкин ҡоролмаларҙың ауырлығы тейешленән артып киткән. Шуға күрә лә Рәсәй аналогтарын эшләү кәрәк була. Ҡарар Роскосмос тарафынан хуплана^[7].

— 2019 йылдың 29 авгусында ЕКА башлығы Йохан-Дитрих Вернер киң мәғлүмәт сараларына «ЭкзоМарс» миссияһының икенсе этабы өсөн Марс быраулау ҡоролмаһы нигеҙендә эшләнгән быраулау ҡоролмаһы өлгөһө әҙер һәм тәүге һынауҙарҙы үтте, тип хәбәр итә. Әммә быраулау ҡоролмаһын Рәсәйгә килтереү ваҡыты әлегә аныҡ билдәләнмәгән, һөйләшеүҙәр алып барыла^[8].

— 2020 йылдың 14 апрелендә «Лавочкин» исемендәге берекмәнең генераль директоры Владимир Колмыков киң мәғлүмәт сараларына әлеге ваҡытта «Луна-27» документацияһы әҙерләү стадияһында, тип белдерә^[9].

— 2021 йылдың 20 октябрендә Роскосмос етәксеһе Дмитрий Рогозин «Луна-27»-не 2025 йылда «Союз-2.1б» урынына «Ангара-А5» сығарасаҡ, тип белдерә^[10].

— 2022 йылдың 13 апрелендә ЕКА Украиналағы хәрби хәрәкәттәр менән бәйле проектта ҡатнашыуҙы туҡтатыу тураһында иғлан итә^[11][12].

— 2022 йылдың 29 апрелендә «Роскосмос» етәксеһе Дмитрий Рогозин киң мәғлүмәт сараларына «Луна-27» аппаратының миссияһы, әлеге мәлдә Роскосмостың төп финанс һәм етештереү ресурстарын орбиталь төркөмдө арттырыуға тотоноуын иҫәпкә алып, төҙәтелеүе ихтимал, тип белдерә^[13].

— 2022 йылдың 30 июнендә Рәсәй Фәндәр академияһының Йыһан ғилми-тикшеренеү институты һәм Лавочкин исемендәге ғилми-тикшеренеү берекмәһе ғалимдары, инженерҙары «Русский космос» журналында баҫылған мәҡәләлә «Луна-27» төҙөү буйынса эштәр әлеге ваҡытта проект документацияһын әҙерләү стадияһында, тип хәбәр итә^[14].

— 2 ноябрҙә Роскосмос Лавочкин исемендәге берекмһе менән «Луна-27» ултырыу станцияһын төҙөү буйынса килешеү төҙөй (шифр «Луна-Ресурс-1» (ПА-2021)). Эш барышында проектлау буйынса эш документацияһы, автономлы һынауҙар өсөн йыһан аппараттары состав өлөшөнөң тәжрибә өлгөләре, хәрәкәтләндереү ҡоролмалары, осоу өлгөләре, ултыртыу һәм тупраҡ йыйыу ҡоролмаларын, шулай уҡ манипуляторҙы әҙерләү һәм һынау ойоштороласаҡ. Станцияны төҙөүгә 7 2 млрд һум самаһы аҡса сарыф ителәсәк, тип баһалана^[15][16].

— 2023 йылдың 19 июлендә Рәсәй Фәндәр академияһының Йыһан тикшеренеүҙәре институтының ядро планетаологияһы кафедраһы мөдире Игорь Митрофанов киң мәғлүмәт сараларына әлеге ваҡытта «Луна-27» автоматик станцияһының ҡайһы бер компоненттарын ватан аналогтарына алмаштырыу буйынса эштәр алып барылыуы, бырау булдырыу проект документацияһы әҙерләү стадияһында булыуы хаҡында белдерә^[17][18].

— 2023 йылдың авгусында Роскосмос башлығы Юрий Борисов «Луна-27»-не эшләтеп ебәреү 2028 йылға планлаштырыла, тип белдерә^[19].

— 2023 йылдың декабрендә Рәсәй Фәндәр академияһы Роскосмосҡа миссияның тамамланыуын гарантиялау маҡсатында ике космос карабын — «Луна-27А» һәм «Луна-27Б» төҙөргә тәҡдим итә.^[20].

«Луна-27» космос карабын Ай өҫтөнә килтереү маҡсаттары:

— Айҙың Көньяҡ полюсы районында контакт тикшеренеүҙәре үткәреү (тупраҡты анализлау);

— Ай өҫтөнә ҡуйылған нейтрон детектор ярҙамында һыу боҙҙарын эҙләү;

— Ай өҫтөндә магнит аномалияларын өйрәнеү.

— йыһан аппараты эргәһендәге 2 — 3 урындан 2 метрға тиклем тәрәнлектән алынған һәм өҫкө ҡатлам реголитының минералогик, химик, элемент һәм изотоп составын тикшереү;

— Ай өҫтө тупрағының физик (механик, йылылыҡ һ. б.) үҙенсәлектәрен өйрәнеү;

— Айҙың эске төҙөлөшөн һәм уның глобаль хәрәкәтен сейсмология һәм күк механикаһы ысулдары буйынса өйрәнеү.

Фәнни эксперименттарҙан тыш, миссия сиктәрендә юғары аныҡлыҡ һәм хәүефһеҙ ултыртыуҙы тәьмин итеү саралары һәм методикалары эшләнәсәк. Улар артабан Ай базаһының маҡсатлы комплекстарын килтереү өсөн ҡулланыласаҡ^[23].

— Яҡынса 50 кг фәнни ҡорамалдар (спектрометрҙар, сейсмометр^[24][25], хроматографтар, радиолокаторҙар һ.б.)

— 2 м тәрәнлеккә тиклем криоген быраулау өсөн Европа ҡоролмаһы^[26]

— ҡул-манипулятор^[27]

— ЕКА етештергән ултыртыу ҡорамалдары^[28].