Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Луна-26

«Луна-26» — орбиталь йыһан аппараты үҙ сиратында Рәсәй ай программаһына инеүсе «Луна-Ресурс-1» миссияһының беренсе өлөшө; шулай уҡ миссияның был өлөшөндә ҡулланылған йыһан аппараты атамаһы ла (элек автоматик ай орбиталь станцияһы «Луна-Глоб орбиталь», һуңынан «Луна-Глоб-2», һуңынан «Луна-Резюрс-1 ОА» тип атала[1]).

Орбиталь ай аппараты Роскосмос пландарында «Луна-Глобус» миссияһын эшләгәндә барлыҡҡа килә. Артабан үҙенең фәнни бурыстары барлыҡҡа килә. Рәсәй ай программаһының 1-се этабында планлаштырылған дүрт ай зондтарының икенсеһе генә булһа ла, был автоматик станция Рәсәйҙең Ер орбитаһынан ситтә беренсе ҡатмарлы фәнни миссияһы булырға тейеш[2]. Беренсе «Луна-25» станцияһы станцияһы ғилми аппарат булыуҙан бигерәк технологик буласаҡ[1].

«Луна-Ресурс-1» миссияһы ике өлөшкә бүленә: орбиталь («Луна-26») һәм ултырыу («Луна-27»).

Луна-26 төҙөүгә киткән сығымдар 1,995 млрд һум тип баһалана, етештереү ваҡыты: 2017 йылдың 1 майы — 2020 йылдың 29 феврале[3].

Миссия тарихы

— 2018 йылдың 3 мартында Токиола үткән Халыҡ-ара йыһан тикшеренеүҙәре форумында Роскосмос һәм Ҡытай милли космос идаралығы (КНКА, CSNA) 2023 йылға билдәләнгән Ҡытай миссияһынан Айҙың Көньяҡ полюсына «Луна-Ресурс-1» орбита аппаратын осороу буйынса хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуя[4].

— 2019 йылдың 20 апрелендә Лавочкин исемендәге берекмә вәкиле киң мәғлүмәт сараларына хәбәр итеүенсә, быйыл «Луна-26» өсөн йыһан аппараты һәм уның состав өлөштәре өсөн конструкторлыҡ документацияһы әҙерләнә[5].

— 2019 йылдың 20 апрелендә Айҙы һәм йыһанды өйрәнеү үҙәге директоры урынбаҫары Юй Гобинь киң мәғлүмәт сараларына Ҡытай һәм Рәсәй 2023 йылда «Луна-26» һәм Ҡытайҙың «Чанъэ-7» ярҙамында Айҙы бергәләп өйрәнеү мөмкинлектәрен тикшерә, тип хәбәр итә: ике йыһан аппаратын да осороу ваҡыты бер үк тиерлек, шуға күрә күҙәтеүҙәрҙе бер үк ваҡытта үткәрергә һәм алынған мәғлүмәттәр менән алмашырға мөмкин. Хәҙер ике ил белгестәре был хеҙмәттәшлек проектының аныҡ деталдәрен ентекле тикшерә[6].

— 2019 йылдың 17 сентябрендә Рәсәй Федерацияһы һәм Ҡытай Хөкүмәттәре башлыҡтарының 24-се даими осрашыуы йомғаҡтары буйынса Роскосмос һәм CNSA Айҙы һәм алыҫ йыһанды тикшереү буйынса берләштерелгән мәғлүмәттәр үҙәген булдырыу өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуялар, уға шулай уҡ «Луна-26» һәм «Чанъэ-7» аппараттарының эшен координациялау инә[7][8]: Рәсәй аппараты Ҡытай миссияһы өсөн мөмкин булған төшөү өлкәләрен ентекле тикшерә. «Луна-26» һәм Ҡытайҙың «Чанъэ-7» миссияһының йыһан модулдәре араһында мәғлүмәттәрҙе ретрансляциялау буйынса һынауҙар үткәреләсәк. Шулай уҡ яҡтар «Луна-26»-ға фәнни ҡорамалдарҙы һәм «Чанъэ-7» миссияһының йыһан модулдәрен үҙ-ара урынлаштырыу мөмкинлеген анализлаясаҡ, шулай уҡ берлектәге йыһан эксперименттары үткәреү мөмкинлеген ҡараясаҡ[9].

— 2020 йылдың 3 апрелендә РФА Космос тикшеренеүҙәре институтының ядро планетаологияһы кафедраһы мөдире Игорь Митрофанов киң мәғлүмәт сараларына ИКИ-ның Айҙы орбитанан геологик тикшереү өсөн гамма һәм нейтрон спектрометрының (ЛГНС) технологик өлгөһөн һынап ҡарауы тураһында хәбәр итә һәм хәҙер осоу өлгөһөн төҙөүгә тотона; уның теүәл ваҡыты әлегә билдәле түгел[10].

— 2020 йылдың 14 апрелендә «Лавочкин» исенмендәге берекмәнең генераль директоры Владимир Колмыков киң мәғлүмәт сараларына «Луна-26» проекты йыһан аппаратын проектлау моделен эшләү стадияһында булыуын, кәрәкле проект документацияһын эшләү дауам итә, йыһан аппараты компоненттарын (приборҙарын һәм агрегаттарын) эшләү бара, тип белдерә[11].

— 2020 йыл аҙағы — приборҙарҙың һуңғы өлгөләрен етештереү[12].

— 2022 йылдың 29 апрелендә «Роскосмос» башлығы Дмитрий Рогозин киң мәғлүмәт сараларына хәбәр итеүенсә, «Луна-26» орбиталь аппараты миссияһы, бәлки, әлеге ситуацияла төп финанс һәм етештереү ресурстарын "Роскосмос"тың орбиталь төркөмдө арттырыуға тотоноуын иҫәпкә алып, төҙәтеләсәк[13].

— 2022 йылдың 30 июнендә Рәсәй Фәндәр академияһының Йыһан ғилми-тикшеренеү институты һәм Лавочкин ғилми-тикшеренеү берекмәһе ғалимдары һәм инженерҙары «Русский космос» журналында баҫылған мәҡәләһендә «Луна-26» проекты өҫтөндә эштәр әлеге ваҡытта йыһан аппаратын проектлау моделен эшләү стадияһында тип хәбәр итә; кәрәкле конструкторлыҡ документацияһын сығарыу дауам итә, ғилми приборҙарға һынау үткәрелә[14].

— 2022 йылдың 30 июнендә ғалимдар һәм инженерҙар хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта «Луна-26» проекты йыһан аппаратын проектлау макетын эшләү стадияһында; кәрәкле проект документацияһын әҙерләү дауам итә, фәнни инструменттарға һынауҙар үткәрелә[15].

— 2022 йылдың 2 ноябрендә Роскосмос «Лавочкин» берекмәһе менән «Луна-26» орбиталь станцияһын (шифры «Луна-Ресурс-1» (ОА-2021)) төҙөү буйынса килешеү төҙөй. Эш барышында проектлау буйынса эш документацияһы, автоном һынауҙар үткәреү өсөн йыһан аппараттары компоненттарының өлгөләре, хәрәкәт системалары, йыһан аппараттарының осоу моделдәре булдырыласаҡ. Орбиталь станцияны төҙөүгә 9,3 млрд һумдан ашыу сарыф ителәсәк, тип баһалана[16][17].

— Академик Лев Зелёныйҙың 2022 йылдың 14 декабрендәге лекцияһынан «Луна-26»-ның 2026 йылда ебәреләсәге билдәле була[18].

Осороу буйынса пландар

Станцияны Көнсығыш космодромынан «Союз 2,1б» ракета ташыусыһы ярҙамында осороп ебәреү планлаштырыла[19]. Тәүҙә старт 2020 йылға тәғәйенләнә[20], ләкин 2021 йылға күсерелә[21], һуңынан 2022 йылға[22], артабан 2023 йылға[23], һәм 2024 йылға[24][25] год из-за недостатка финансирования[26]. 2022 йылдың 14 декабрендә старт 2026 йылда кисектерелә[18].2023 йылдың февралендә старт 202 йылда күсерелә[27].

Миссия бурыстары

«Луна-26» 50х80 км бейеклектәге орбитала бер йыл (тәүҙә 200 км планлаштырыла) һәм 150 км бейеклектә ике йыл эшләйәсәк, Айҙың өҫкө йөҙөн, шулай уҡ Ай тирәһендәге арауыҡты тулыһынса дистанцион зондлау үткәрәсәк. Унда Луна-25 станцияһынан мәғлүмәт тупланасаҡ, шулай уҡ Айҙы дистанцион тикшереү ҡорамалдары комплексы менән фәнни тикшеренеүҙәр үткәреү өсөн файҙаланыласаҡ:

★ Айҙың минералогик составын картографиялау;

★ космонавтарҙың төшөү урынын һайлау өсөн топографик картаһын төҙөү;

★ Ай өҫтөндә һыу боҙҙоң таралыуын картаға төшөрөү;

★ аҫҡы ҡатламдарҙның структураһын тикшереү;

★ экзосфераны, Айҙың плазма мөхитен һәм плазманы өҫкө йөҙ менән үҙ-ара тәьҫир итешеү процестарын өйрәнеү;

★ Йыһан нурҙарын һәм үтә юғары энергиялы нейтриноларҙы тикшереү.

«Луна-26» ер юлдашы артынан луноход һәм быраулау ҡоролмаһы менән «Луна-27» станцияһы,ә һуңынан тупраҡ йыйыу һәм алып ҡайтыу өсөн «Луна-28» станцияһы килә.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Луна-26 «Ресурс». Космическая лента (27 август 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 апрель 2016.
  2. ↑ Звёздный план. «Аргументы и Факты» (8 май 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2016.
  3. ↑ Создание российской орбитальной станции «Луна-Ресурс» обойдется почти в 2 млрд рублей (16 ноябрь 2017).
  4. ↑ Россия и Китай подписали соглашение по исследованию Луны и дальнего космоса (3 март 2018).
  5. ↑ НПО Лавочкина в 2019 году завершит разработку конструкторской документации по "Луне-Глоб". ТАСС (20 апрель 2019).
  6. ↑ В Китае рассказали о планах совместного с Россией изучения Луны. РИА Новости (20 апрель 2019).
  7. ↑ Россия и Китай подписали соглашение о создании центра данных о Луне. РИА Новости (17 сентябрь 2019).
  8. ↑ Россия и Китай договорились о совместных исследованиях Луны. ТАСС (17 сентябрь 2019).
  9. ↑ Российско-китайские соглашения по исследованию Луны. Роскосмос (17 сентябрь 2019).
  10. ↑ ИКИ РАН создаст летный образец прибора для геологоразведки Луны с орбиты. ТАСС (3 апрель 2020).
  11. ↑ Владимир Колмыков: Россия запустит миссию к Луне в октябре 2021 года. РИА Новости (14 апрель 2020).
  12. ↑ Изготовление финальных образцов приборов для "Луны-26" начнется в конце года. ТАСС (15 май 2020).
  13. ↑ Рогозин: в приоритете у Роскосмоса стоит обеспечение гособоронзаказа. ТАСС (29 апрель 2022).
  14. ↑ В Роскосмосе сообщили, что проект "Луна-26" находится в стадии изготовления макета. ТАСС (30 июнь 2022).
  15. ↑ В Роскосмосе сообщили, что проект "Луна-26" находится в стадии изготовления макета. ТАСС (30 июнь 2022).
  16. ↑ "Роскосмос" заключил контракты на создание станций "Луна-26" и "Луна-27". РИА Новости (3 ноябрь 2022).
  17. ↑ Роскосмос подписал госконтракты на создание двух лунных миссий. ТАСС (3 ноябрь 2022).
  18. ↑ 1 2 Закрытй космос. Telegram (14 декабрь 2022).
  19. ↑ Космодром Восточный откроет Луну. Газета.RU (15 ғинуар 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2016.
  20. ↑ Россия решила запустить космический аппарат на южный полюс Луны (30 август 2016).
  21. ↑ Запуск российских станций «Луна-26» и «Луна-27» перенесен на год (16 июль 2017).
  22. ↑ Российский космос: история будущего
  23. ↑ Запуск двух российских аппаратов к Луне отложили на год. «РИА Новости» (10 ғинуар 2019).
  24. ↑ Рогозин сообщил о переносе запусков станций «Луна-26» и «Луна-27». «РИА Новости» (11 апрель 2019).
  25. ↑ Россия запустит аппарат для съемки Луны в 3D в ноябре 2024 года. РИА Новости (7 апрель 2020).
  26. ↑ «Роскосмос» объявил о переносе запусков станций «Луна-26» и «Луна-27». «Известия» (11 апрель 2019).
  27. ↑ Сроки запуска российских «Луны-26» и «Луны-27» уточнят. Lenta.ru (28 февраль 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 февраль 2023.

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар