Петон

«Петон» нефть һәм газ фәнни-тикшеренеү институтына 1990 йылда нигеҙ һалына, исемен нефть эшкәртеү өсөн ҡоролмалар тибын аңлатҡан «ПЕрекрестноТОчная регулярная Насадка» терминын ҡыҫҡартыуҙан ала.

2000 йылда «Петон» яуплылығы сикләнгән йәмғиәте ойошторола, ул тәбиғи һәм техник фәндәр өлкәһендә тикшеренеүҙәр һәм эшләнмәләр менән шөғөлләнә.

2010 йылдан 2015 йылға тиклем «Петон» холдингы составына идара итеүсе компания, Дондағы Ростовтағы проект институты, ғилми-тикшеренеү һәм конструкторлыҡ бюроһы, шул иҫәптән масса алмаштырыу һәм сепарациялау ҡорамалдарын тәбиғи шарттарҙа һынау һәм булдырыу өсөн лаборатория инә.

2012 йылда компания ғилми эшләнмәләрҙә һәм ҡорамалдарҙы күмәртәләп тәҡдим итеүҙә махсуслаша^[12].

2015 йылда «Газпром» менән берлектә Рәсәйҙә иң ҙур газ эшкәртеү заводын — Амур газ эшкәртеү заводын (Амур өлкәһенең Свободненск районында) төҙөй башлай.

2015 йылда компания Транспортҡа конденсат әҙерләү буйынса Уренгой заводын үҙгәртеп ҡороу буйынса 27,7 миллиард һумлыҡ дәүләт контрактына эйә була^[8].

2016 йыл аҙағында компания «Газпром» менән 126,7 миллиард һумлыҡ килешеү төҙөй^[13][14][15].

Технологик инжиниринг холдингы үҙенең етештереү ҡеүәтен киңәйтә. 2025 йылда эске ҡоролмалар Әстерхан ГПЗ-һы, Омск НПЗ-һы, Ырымбур ГПЗ-һы, Татнефть-ТАНЕКО, Мөбәрәк ГПЗ-һы һәм Үзбәкстандағы Шуртан НГДУ-һы кеүек эре объекттар өсөн етештерелә^[16].

«Петон» газ һәм нефть эшкәртеү заводтарын төҙөү, модернизациялау һәм реконструкциялау технологияларын әҙерләүҙә һәм ғәмәлгә индереүҙә махсуслаша. Холдингтың төп эшмәкәрлеге газ эшкәртеүҙә, газ сығарыуҙа, нефть эшкәртеүҙә, нефть химияһында һәм үтә таҙа матдәләр химияһында ректификациялау, абсорбциялау һәм сепарациялау технологиялары менән бәйле.

«Петон» холдингы составына тейешле технологиялар эшләү менән шөғөлләнгән өс ғилми-тикшеренеү институты (Өфөлә, Санкт-Петербургта һәм Дондағы Ростовта) инә. «Петон» базаһында РФ-та юғары етештереүсәнле масса алмаштырыусы һәм сепарациялау ҡорамалдарын тәбиғи шарттарҙа һынау өсөн берҙән-бер лаборатория булдырылған^[17].

2022 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, "Петон"дың иң ҙур проекттары:

• Амур газ эшкәртеү заводы^[8][18]
• «Порт» компрессор станцияһы районында (Ленинград өлкәһе) шыйыҡландырылған тәбиғи газды етештереү, һаҡлау һәм оҙатыу буйынса комплекс^[19]
• Уренгой конденсатты оҙатыуға әҙерләү буйынса заводының баҫымды күтәреүсе компрессор станцияһы һәм газды деэтанизациялауға әҙерләү ҡоролмаһы^[20]
• Надым-Пур-Тазов төбәгенең (Ямал-Ненец автономиялы округында) Ачимов ятҡылыҡтары конденсатын тотороҡландырыу ҡоролмаһы^[21]
• «Порт» компрессор станцияһы районында шыйыҡландырылған тәбиғи газ етештереү башлана. Проектты тормошҡа ашырыуҙың һуңғы этабын һәм бөтә сафҡа индереү операцияларын «Петон» компаниялар төркөмө белгестәре командаһы ойоштора^[22]
• Новошахтинск нефть продукттары заводында (НЗНП) КУПАБ проектында эре тоннажлы технологик ҡорамалдарҙы монтажлауҙы уңышлы башҡарыу^[23]

"Петон"дың генераль директоры — Игорь Мнушкин. 2015 йылдың февраленә тиклем ул компанияның 100 процентына эйә була.

2016 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, компанияның 40 проценты — Игорь Мнушкинға, тағы 40 проценты — Олег Поляковҡа, 20 проценты Владимир Зайцевҡа тура килә^[24].

2015 йылда генераль директор урынбаҫары Владимир Зайцев Смоленск өлкәһе губернаторы вазифаһына кандидат сифатында күрһәтелә^[25].

2015 йылда «Петон» дөйөм суммаһы 27,7 миллиард һумлыҡ килешеүҙәр төҙөй^[26]. Компанияның 2014 һәм 2015 йылдарҙағы кереме 1,9 миллиард һум тәшкил итә^[26][27], 2016 йылда — 14,7 миллиард һум^[28]. 2014 йылда саф табыш 116 миллион һум була^[28][29].

2024 йыл йомғаҡтары буйынса, керем 12,3 миллиард һум була, 2023 йыл менән сағыштырғанда 93,11 процентҡа үҫеш күҙәтелә. Саф табыш иһә — 200 миллион һумдан артығыраҡ (36,88 процентҡа кәмегән)^[30].

«Петон» холдингы киң мәғлүмәт сараларында «Газпром» менән 50 миллиард һумдан ашыу суммаға конкурсһыҙ килешеү төҙөгәне өсөн тәнҡитләнә^[21]. Был килешеү "Газпром"дың тарихында иң ҙуры^[21] һәм Надым-Пур-Тазов төбәгенең Ачимов ятҡылыҡтары конденсатын тотороҡландырыу ҡоролмаһын төҙөү менән бәйле була^[21].

2017 йылда «Петон» нефть һәм газ фәнни-тикшеренеү институты Forbes журналының «Дәүләт заказы королдәре-2017» рейтингында беренсе урынды биләй. Рейтингҡа индереү сәбәбе булып көтөлмәгән ҙур күләмдәге дәүләт подряды — 176 миллиард һум тора^[31].

2024 йылдың октябрендә Башҡортостан Республикаһының Арбитраж суды Ленинград өлкәһендәге «Порт» тәбиғи газды шыйыҡландырыу комплексын газ һурҙырыу агрегаттары менән тәьмин итеүгә бәйле килешеү буйынса "Петон"дан 226,8 миллион һум аҡса түләтергә ҡарар итә^[32].

2017 йылда Өфө дәүләт нефть техник университеты базаһында компания Профессор Б. К. Марушкин исемендәге йыллыҡ стипендия булдыра^[33].

«Петон» студенттар өсөн кейс-турнирҙар уҙғара^[34]. Белем биреү проекттарына булышлыҡ итә^[35].

Компания социаль проекттарҙы тормошҡа ашыра^[36].

«Петон механизация» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте («Петон» технологик инжиниринг холдингы составына инә) «Хеҙмәт етештереүсәнлеге» милли проектын тормошҡа ашырыуға ҡушыла^[37].

2022 йылда «Петон Констракшн» компанияһы («Петон» технологик инжиниринг холдингы составына инә) «Хеҙмәт етештереүсәнлеге» милли проекты сиктәрендә WorldSkills конкурсында еңә^[38].

«Петон» корпоратив университет аса^[39]. Ғилми-тикшеренеү үҙәге яңы лабораторияларҙы сафҡа индерә^[40]. 2025 йылда «Петон» корпоратив университеты 50-нән ашыу белем биреү программаһын тормошҡа ашыра^[41].