Халыҡ-ара дуҫлыҡ көнө
Халыҡ-ара дуҫлыҡ көнө ( БМО-ның башҡа рәсми телдәрендә: ингл. International Day of Friendship, ғәр. اليوم الدولي للصداقة,исп. Día Internacional de la Amistad, ҡыт. 国际友谊日, рус. Международный день дружбы, франц. Journée internationale de l’amitié) — бер нисә илдә 30 июлдә билдәләнгән, дуҫлыҡҡа арналған байрам көнө. 2011 йылдың 27 апрелендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы Генераль Ассамблеяһының 65-се сессияһында (A/RES/65/275 резолюцияһы) иғлан ителә[1].
Башта был көндө ҡотлау открыткалары индустрияһы алға этәргән. Был көндө Көньяҡ Азияла пропагандалаусылар традицияны 1935 йылда Америка Ҡушма Штаттарында барлыҡҡа килгән практикаға бәйләй.
Тарихы
Байрам идеяһын 1958 йылда Парагвай тәҡдим итә, әммә рәсми рәүештә ул ярты быуат үткәс, 2011 йылда ғына булдырыла. Байрамдың төп маҡсаты булып халыҡтар, илдәр, мәҙәниәттәр, кешеләр араһындағы дуҫлыҡтың яңы инициативаларға һәм халыҡ-ара хеҙмәттәшлек өсөн шарттар тыуҙырыуға илһамландырыуы тора[2].
2014 йылдың 30 июлендә БМО-ның Генераль секретары Пан Ги Мун үҙенең мөрәжәғәтнамәһендә былай ти:
Был йылда Халыҡ-ара дуҫлыҡ көнө донъяның күп төбәктәрендә һуғыштар барған, кешеләр араһында көс ҡулланыу һәм ышанмаусылыҡ көсәйгән мәлгә тура килде. Элек татыу йәшәгән кешеләр хәҙер күршеләре менән низағлаша; башҡа сараһы булмағанлыҡтан улар бергә йәшәһә лә, бер-береһенән ситләшә бара.
Дошманлыҡ һәм көс ҡулланыуҙың сәбәптәре ниндәй генә булмаһын, улар артында ниндәй генә ҡеүәтле көстәр тормаһын, кеше рухы көслөрәк була ала. Уның еңеүен тәьмин итеү — беҙҙең изге бурыс.
Был ауыр һәм аңлашылмаған ваҡыттарҙа низағтарға юл ҡуймау һәм ныҡлы тыныслыҡҡа оҙайлы нигеҙ һалыу өсөн бер-беребеҙгә ҡул һоноу мөһим.
Халыҡ-ара дуҫлыҡ көнө уңайынан расаға, дингә, енескә, сексуаль йүнәлешенә йәки сиктәренә ҡарамаҫтан беҙҙе нимә бәйләүен иҫкә төшөрәйек. Әйҙәгеҙ, теләктәшлекте үҫтерәйек, беҙ бит берҙән-бер планетабыҙҙа берҙәм ғаилә. Ысын һәм ныҡлы дуҫлыҡҡа ынтылайыҡ.
Традициялары
Байрам донъяның күп илдәрендә билдәләнә, шуға күрә уның менән бәйле традициялар һәр дәүләттә урындағы мәҙәниәт ғәҙәттәренә ҡарап төрлөсә.
Рәсәйҙә
Рәсәйҙә Дуҫлыҡ көнөндә милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыуға арналған саралар үткәрелә[3][4]. Ҡала майҙандарында, импровизацияланған сәхнәләрҙә йәш артистар милли колоритлы театрлаштырылған тамашалар күрһәтә, конкурстар һәм викториналар үткәрелә[5].
Башҡортостанда
Башҡортостанда был көндә республика буйынса милләт-ара татыулыҡты нығытыуға һәм халыҡтар араһында дуҫлыҡты популярлаштырыуға йүнәлтелгән мәҙәни-күңел асыу саралары үтә.
Әлшәй районында конкурс программалары үткәрелә, уларҙа ҡатнашыусылар байрам тарихы менән таныша, «Һин дуҫ була беләһеңме?» һәм «Һин ниндәй дуҫ?» тестарын үтә[6]. Салауат районында китапханалар дуҫлыҡ һәм спорт темаларын берләштергән уйын программалары ойоштора[7]. Стәрлетамаҡ районында балалар өсөн викториналар, һүрәттәр конкурстары һәм уйындар менән байрам саралары үтә[8].
Байрамды үткәреүҙә Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йорто мөһим роль уйнай, ул мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыуға һәм толерантлыҡты үҫтереүгә йүнәлтелгән саралар ойоштора[9]. Өфөләге Дуҫлыҡ монументы халыҡтар берҙәмлегенең символы булып тора, ул Башҡортостандың Рәсәйгә ҡушылыуының 400 йыллығы хөрмәтенә ҡуйылған.
Оҡшаш байрамдар
- Дуҫтар көнө (исп. Día del Amigo) — Көньяҡ Америка байрамы. 20 июлдә Аргентинала, Эквадорҙа, Бразилияла һәм Уругвайҙа, шулай уҡ 30 июлдә Парагвайҙа һәм июлдең беренсе шәмбеһендә Перуҙа билдәләнә.
- Халыҡ-ара дуҫтар көнө — Рәсәйҙә 9 июндә билдәләнә.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Международный день дружбы | Организация Объединенных Наций. 28 июль 2026 тикшерелгән.
- ↑ 30 июля — Международный день дружбы: оригинальные поздравления (9 июль 2025).
- ↑ Акция «Международный день дружбы». «Цифровая культура» (30 июль 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ Международный день дружбы. «Культура.РФ» (30 июль 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ Полина Русак. Международный день дружбы в 2026 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ Конкурсная программа «Дружба крепкая». «Культура.РФ». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ «В дружбе со спортом». «Культура.РФ». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ Игровая программа «Дружат дети всей Земли». «Культура.РФ». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
- ↑ Международный день дружбы. Дом дружбы народов РБ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 июль 2026.
Һылтанмалар
- Международный день дружбы — Официальный сайт ООН
- Послание Генерального секретаря ООН Пан Ги Муна по случаю Международного дня дружбы 30 июля 2014 года
- Акция «Международный день дружбы» — Культура. РФ
- Международный день дружбы — Культура. РФ
- Международный день дружбы: история и традиции — Комсомольская правда
- 30 июля — Международный день дружбы — Известия