Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы

Ғәлимйән (Ғәлим, Әлим) Харис улы Ҡарамышев (рус. Галимьян Харисович Карамышев; 1903 йылдың 4 декабре, Маҡар ауылы, Стәрлетамаҡ өйәҙе, Өфө губернаһы, Рәсәй империяһы1977 йылдың 20 ғинуары, Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР) — совет башҡорт театр актёры. РСФСР‑ҙың халыҡ артисы (1955), РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1949), Башҡорт АССР‑ының халыҡ артисы (1940), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған артисы (1935)[1][2].

Биографияһы

1903 йылдың 4 декабрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) тыуған[1][2].

1913 йылда Маҡар урыҫ‑башҡорт училищеһын, артабан мәҙрәсә тамамлай[2].

1919 йылдың декабрендә Башҡорт драма театры труппаһына алына һәм 1970 йылға тиклем өҙөклөктәр менән шунда эшләй. Театрҙа тәүге сығышы — Ф. Туйкиндың «Ватан баһадирҙары» драмаһы буйынса спектаклдә була.

1926—1927 йылдарҙа Мәскәү дәүләт кинематография техникумының актёрлыҡ факультетында уҡый[1][2].

1977 йылдың 20 ғинуарында Өфөлә вафат була. Мосолман зыяратында ерләнә.

Ижады

Ғәлимйән Ҡарамышевтың сәнғәте сағыу комедиялылығы, пластик асыҡлығы, характеристикаларҙың теүәллеге менән айырыла. Уның төп репертуарын сатирик төҫмөрлө сағыу характерлы ролдәр тәшкил итә[2]. Шулай уҡ комедия образдары менән бер рәттән бер нисә трагедия ролен дә ижад иткән[1].

Спектаклдәрҙәге ролдәре

  • Кочкарёв — «Өйләнеү», Н. В. Гоголь;
  • Вурм — «Мәкер һәм мөхәббәт», Ф. Шиллер;
  • Шмага — «Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр», А. Н. Островский;
  • Серебряков — «Ваня ағай», А. П. Чехов;
  • Незеласов — «Бронепоезд 14-69», Вс. Иванов;
  • Кокорышкин — «Баҫып инеү», Л. Леонов;
  • Исмәғил — «Ғәлиәбаныу», М. Фәйзи;
  • Күсәрбай — «Таңсулпан», Ҡ. Даян;
  • Әпкәләй — «Ҡарағол», Д. Юлтый;
  • Фәхри — «Ҡара йөҙҙәр», М. Ғафури (повесть буйынса)[1].

Фильмографияһы

1959 йылда «Сыңрау торна» фильм‑балетында (Свердловск киностудияһы) Бер күҙле аусы ролендә төшә[1][2].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

Хәтер

  • Өфөлә актёр йәшәгән йортта (Чернышевский урамы, 75) мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[1];
  • Мәләүез районы Йомаҡ ауылында бер урам уның исемен йөрөтә[2].

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 С. С. Саитов. Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Он стоял у истоков башкирского профессионального театра. Башинформ (4 декабрь 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июль 2026.

Әҙәбиәт

  • Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы. [1] (рус.) «Китап» нәшриәте, 1999, 165 с. ISBN 5-295-02294-3. Ленина улица, 65 А
  • Ҡолмой Я. Онотолмаҫ сәхнә оҫтаhы //Агизел, 1978, № 8.