Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Абыҙгилдин Юнир Миңлеғәле улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Абыҙгилдин фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Юнир Миңлеғәле улы Абыҙгилдин (рус. Юнир Миннигалеевич Абызгильдин; 1939 йылдың 20 ноябре, Маҡар ауылы, Башҡорт АССР-ы — 2007 йылдың 23 октябре, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — СССР һәм Рәсәй инженер-технологы, углеводород сеймалын тәрән эшкәртеү һәм нефть коксы етештереү өлкәһендәге ғалим, юғары мәктәп эшмәкәре, техник фәндәр докторы (1980), профессор (1981). Өфө дәүләт нефть техник университетының фән эштәре буйынса проректоры (1986—2004), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998 йыл)[1].

Биографияһы

1939 йылдың 20 ноябрендә Маҡар районының Сәлих ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) тыуған[1].

1962 йылда Өфө нефть институтын «Нефть һәм газ технологияһы» һөнәре буйынса тамамлап, инженер-технолог квалификацияһын ала[1].

2007 йылдың 23 октябрендә Өфө ҡалаһында 68-се йәшендә вафат була[1][2].

Хеҙмәт эшмәкәрлеге

Институтты тамамлағандан һуң, 1962 йылда Өфө нефть институтында ғилми-педагогик эшмәкәрлеген башлай[1][2].

1974 йылдан 1984 йылға тиклем Нефть һәм газ технологияһы кафедраһын етәкләй[1].

1977 йылдан 1980 йылға тиклем киске факультет деканы була[2].

1980 йылдан 1987 йылға тиклем Производство процестарын автоматлаштырыу кафедраһы (хәҙерге Автоматлаштырыу, телекоммуникация һәм метрология кафедраһы) мөдире булып эшләй[3].

1986 йылдан 2004 йылға тиклем уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректоры вазифаһын биләй[1][3].

Фәнни эшмәкәрлеге

1967 йылда СССР Фәндәр академияһы Урал филиалының Химия институтында (Свердловск ҡалаһы) «Нефть коксын затлыландырыу процесына минераль ҡушылмаларҙың йоғонтоһо» темаһына техник фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай[4].

1979 йылда «Нефть продукттарын етештереү һәм ҡулланыу процестарында углеводород булмаған ҡушылмаларҙың йоғонтоһон тикшереү» темаһына техник фәндәр докторы ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай (ғилми дәрәжә Юғары аттестация комиссияһы тарафынан 1980 йылда раҫлана)[1]. 1981 йылда профессор ғилми исеме бирелә[1].

Ғилми эшмәкәрлеге ауыр нефть ҡалдыҡтарының химик составын һәм үҙенсәлектәрен өйрәнеүгә, нефть коксы, битум етештереү технологияларын камиллаштырыуға, шулай уҡ химик-технологик процестарҙы математик моделләштереүгә арналған[1][5]. Битум һәм кокс етештереүҙе көсәйтеү буйынса эшләнгән технологиялар Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһының нефть эшкәртеү предприятиеларында ҡулланылыш таба[1].

Уның етәкселегендә 20-нән ашыу кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертацияһы яҡлана[2].

Библиография

  • Гимаев Р. Н., Кузеев И. Р., Абызгильдин Ю. М. Нефтяной кокс. — М.: Химия, 1992. — 80 с. — ISBN 5-7245-0741-2.;
  • Абызгильдин Ю. М., Руднев Н. А., Тонконогов Б. П., Абызгильдин М. Ю. Графические модели основных производств промышленности синтетического каучука / под ред. Ю. М. Абызгильдина. — М.: Химия, 2001. — 140 с. — ISBN 5-7245-1214-9.;
  • Гимаев Р. Н., Шипков Н. Н., Горпиненко М. С. и др. Нефтяной игольчатый кокс: структура и свойства / науч. ред. Ю. М. Абызгильдин. — Уфа: Издательство БашГУ, 1996. — 210 с.;
  • Кузеев И. Р., Абызгильдин Ю. М., Мухаметзянов И. З. Фазовые переходы в нефтяных системах при термолизе с образованием твердого углеродистого вещества. — Уфа: Издательство УНИ, 1990. — 118 с.;
  • Абызгильдин Ю. М., Михайлюк Н. К., Яруллин К. С., Ратовская А. А. Порфирины и металлопорфириновые комплексы нефтей / отв. ред. чл.-корр. АН СССР Н. Б. Вассоевич. — М.: Наука, 1977. — 88 с.;
  • Абызгильдин Ю. М., Сюняев З. И., Масагутов Р. М., Усманов Р. М. Влияние минеральных примесей нефтей на технологические процессы и эксплуатационные свойства нефтепродуктов. — М.: ЦНИИТЭнефтехим, 1974. — 81 с.;
  • Сюняев З. И., Абызгильдин Ю. М., Смирнов В. М. Повышение эффективности процессов замедленного коксования. — М.: ЦНИИТЭнефтехим, 1974. — 74 с.;
  • Абызгильдин Ю. М., Фасхутдинов Р. А., Теляшев Г. Г. Проектирование блока вакуумной перегонки мазута: учебное пособие. — Уфа: Издательство УНИ, 1979. — 46 с..

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998)[1].

Ғаиләһе

  • Әсәһе — Мәликә[6];
  • Апаһы — Луиза Миңлеғәле ҡыҙы Сәғитова, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы[6];
  • Ҡатыны — Венера Хәмит ҡыҙы Абыҙгилдина;
  • Улы — Айрат Абыҙгилдин (1962—2016), инженер-технолог, углеводород сеймалын эшкәртеү технологияһы өлкәһендәге ғалим, техник фәндәр докторы (1998)[7].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Абызгильдин Юнир Минигалеевич. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (18 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 80 лет со дня рождения Абызгильдина Ю. М. Музей истории УГНТУ (20 ноябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 История кафедры и выдающиеся учёные УГНТУ. Кафедра АТМ УГНТУ (1 сентябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  4. ↑ Абызгильдин, Ю. М. Влияние минеральных примесей на процесс облагораживания нефтяного кокса : автореферат диссертации. Центральная научная библиотека УрО РАН (1967). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  5. ↑ Химический состав нефтепродуктов. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (17 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 Сагитов Т. Н. Дуновения памяти. Журнал «Бельские просторы» (11 ноябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.
  7. ↑ Абызгильдин Айрат Юнирович. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (18 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Абызгильдин Юнир Минигалеевич // Ишимбайская энциклопедия. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2015. — 55 с. — ISBN 978-5-88185-205-4.;
  • Башкирская энциклопедия. В 7 томах / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. — Т. 1: А — Б. — 624 с. — ISBN 5-88185-053-X..

Һылтанмалар

Категориялар