Бөгөлмә өйәҙе

Бөгөлмә өйәҙе

Өйәҙ үҙәге гербы	Губерна гербы

Губерна	Һамар губернаһы
Үҙәге	Бөгөлмә
Барлыҡҡа килгән	1781
Бөтөрөлгән	1920
Майҙаны	10 803,1 саҡрым²
Халҡы	299 884^[1] (1897)

Samarskaya gubernia Bugulminsky uezd.svg

Бөгөлмә өйәҙе — Рәсәй империяһы һәм РСФСР-ҙың 1781—1920 йылдарҙағы административ-территориаль берәмеге. Өйәҙ ҡалаһы — Бөгөлмә.

Өйәҙ Һамар губернаһының төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан,Ҡазан губернаһының - Чистай, Өфө губернаһының Миңзәлә һәм Бәләбәй өйәҙҙәре менән сиктәш булған. Майҙаны 1897 йылда 10 803,1 саҡрым² (12 294 км²) тәшкил иткән.

Өйәҙ 1781 йылда Өфө наместниклығы Өфө өлкәһе составында Бөйөк Екатерина реформаһы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. 1796 йылдан Ырымбур губернаһына ингән.

1851 йылда яңы барлыҡҡа килгән Һамар губернаһы составына бирелгән.

1920 йылда бөтөрөлгән, уның территорияһында Татар АССР-ы составындағы Бөгөлмә кантоны ойошторолған.

1897 йылғы йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса өйәҙҙә 299 884 кеше, шул иҫәптән урыҫтар — 95036, татарҙар — 62406, типтәрҙәр — 43568, мордвалар — 37498, башҡорттар — 29647, сыуаштар — 25406, Бөгөлмәлә 7 581 кеше йәшәгән.

1913 йылда өйәҙҙә 4 стан һәм 38 улус^[2]: булған.

Әбдекәй ауылы,
Аҙнаҡай — Аҙнаҡай,
Александровский — Аҡбаш ауылы,
Әлкәй,
Әлмәт — Әлмәт,
Баулы — Баулы ауылы,
Богоявленский — Сула ауылы,
Борискинский,
Борисоглебский — Секретарка ауылы,
Варваринский — Кичуй ауылы,

Үрге Ҡармал — Сирмешән ҡәлғәһе,
Добринский,
Дымский,
Елизаветинский — Келәүле ауылы,
Ивановский — Поповка ауылы,
Ҡаратай — д. Зәй-Ҡаратай ауылы,
Костюнькинский,
Керәжле,
Кузайкинский,
Мәсәғүт,

Микулинский,
Мордва-Афонькинский,
Мордва-Ивановский — Иҫке Суркино,
Мордва-Ҡармал,
Түбәнге Ширшеле,
Яңы Письмянский — (Лениногорск) Яңы Письмянка ауылы,
Сәлих,
Спасский,
Спиридоновский,
Стерлетамаҡ — Сарлы ауылы,

Сумароковский,
Сходневский,
Тимәш,
Тымытыҡ,
Урсалы — Яңы Нәдер ауылы,
Чеканский,
Сытырлы,
Шенталинский.

↑ Демоскоп Weekly. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Наличное население в губерниях, уездах, городах Российской Империи (без Финляндии) (билдәһеҙ). Архивировано 23 февраль 2012 года.
↑ Волостныя, станичныя, сельскія, гминныя правленія и управленія, а также полицейскіе станы всей Россіи съ обозначеніем мѣста ихъ нахожденія. — Кіевъ: Изд-во Т-ва Л. М. Фишъ, 1913.

Воейков, Александр Иванович. Бугульма // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)(урыҫ.)

Старые карты Бугульминского уезда
Бөгөлмә өйәҙе // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.