Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ганза

Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Ганза (значения).

Ганза берләшмәһе, Га́нза (нем. Hanse, бор. үр. нем. Hansa, һүҙмә-һүҙ әйткәндә «төркөм», «берләшмә», лат. Hansa Teutonica) — XIV—XVI быуаттарҙа сауҙа ҡалаларын берләштергән союз. Ганза - Төньяҡ-Көнбайыш Европа ирекле ҡалаларының ҙур сәйәси һәм иҡтисади союзы. Берләшмә Балтик һәм Төньяҡ диңгеҙҙәрендәге бөтә сауҙаны ҡулында тотҡан һәм башҡа төбәктәрҙә уның монополиялары булған. Берләшмә 1241 йылда Любек менән Гамбург ҡалалары килешеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә[1].

Ганза — XIII—XVII быуаттарҙа булған иң оҙайлы халыҡ-ара сауҙа-иҡтисади берләшмә. Ирекле немец ҡалалары һәм Төньяҡ Европаның башҡа ҡалаларының берләшмәһе XIII—XVII быуаттарҙа сауҙагәрҙәргә булышлыҡ күрһәтеү өсөн хеҙмәт итә.

1241 йылда Любек һәм Гамбург ҡалалары союзы ойошторола, ул Балтика диңгеҙ театрында Дания һәм Швеция королдәре менән уңышлы һуғыштар һөҙөмтәһендә 1367 йылға 57 ҡаланан торған Ганза союзына тиклем үҫешә[2]. Һуңыраҡ Ганза регистрына 130 ҡала индерелә, шуларҙың 100-гә яҡыны - порт, ә уның йоғонтоһонда өс меңгә яҡын торама пункт була[С. 8]. Һуңынан XV быуат башына Ганза 160-ҡа яҡын ҡаланы берләштерә[С. 9]. Берекмәнең маҡсаты - союзда ҡатнашыусыларға ганза сауҙаһы районында өҫтөнлөк биреү. Рыцарь ордендары Ганза сауҙагәрҙәренең таянысы булып хеҙмәт иткән. Ганза үҙ аллы тышҡы сәйәсәт алып барған, ҡәлғәләргә эйә булған, олигархияны яҡлаған. Берекмәлә ҡатнашыусылар бөтә союз өсөн сығарылған Ҙур Ганза статутына эйәргән[С. 10]. Союз XVII быуат уртаһына тиклем йәшәп килгән[С. 11].

Сауҙа мөнәсәбәттәре системаһы контораларға таянған. Ганзаның сит ил конторалары Бергенда, Лондонда һәм Брюггела, Новгородта, Венецияла һәм башҡа ҡалаларҙа урынлашҡан. Любек — Союздың ысын етәксеһе Европаның эске райондары менән сауҙа итеү үҙәге һәм Балтик һәм Төньяҡ диңгеҙҙәре араһында төп йөк тейәү пункты булған: бында Ганза союзы ҡалаларының дөйөм съезы (Ганзетаг) ҡалаларының дөйөм съездары үткәрелгән[С. 8]. Союздың юғары власть органы булараҡ, Ганзетагтарҙың ҡарарҙары[С. 12], ғәҙәттә «Ганза менән Любек ҡарар итә…» тигәндән башлана[С. 13]. Ганза съездары араһындағы ваҡыт өҙөктәрендә Любек хоҡуғы советы (раты) юғары инстанция була. Осрашыуҙар башҡа ҡалаларҙа ла уҙғарылған, мәҫәлән, 1402 йылдың февралендә Дерптта (Тарту) Ливон ҡалалары съезы үткән, унда Псков һәм Новгород республикалары илселәре ҡатнашты[С. 12].

undefined

Тарихы

Сауҙа союздары тарихы алыҫ үткәндәргә барып тоташа. Боронғо донъя осоронда, мәҫәлән, Афин симмахияһы, һуңынан — архэ, Италия-Рим конфедерацияһы һ.б. билдәле.[С. 8] XII быуат аҙағы - XIII быуаттың тәүге яртыһында айырым ҡалалар һәм айырым сауҙагәрҙәр берләшмәләре сауҙа сәфәрҙәренең именлеген үҙ аллы тәьмин итә һәм башҡа ерҙәрҙә өҫтөнлөктәрен һаҡлап ҡалыуҙы гарантиялай алмай ине. Бындай ҡала-ара союздар булдырыу ирекле сауҙаны нығытыу ҡарарҙарының береһе булып тора. 1246 йылда Вестфалия ҡалалары Мюнстер, Оснабрюк, Минден, Зёст, Херфорд, Косфельд, Липштадт ҡалалары, Дортмунд етәкселегендә, Түбәнге Саксонияла Брауншвейг етәкселегендәге Һанновер, Гельмштадт, Кведлинбург, Гельберштадт, Гильдесһейм, Гослар, Вернигероде, Магдебург (уларға шулай уҡ Люнебург, Гамбург, Штаде, Бремен ҡушыла) төбәк кимәлендәге союз ойоштора. 1254 йылда Рейн ҡалалары берләшмәһе барлыҡҡа килә. Балтик һәм Төньяҡ диңгеҙҙәренең көньяҡ-көнбайыш ярҙарындағы диңгеҙ ҡалаларының яҡынайыу процесы XIII быуат буйына дауам итте. Пираттарға ҡаршы көрәш һәм үҙ-ара ярҙам итеү өсөн Любек менән Висмар араһында 1259 йылда һәм 1264-1265 йылдарҙа бер нисә килешеү төҙөлгән[С. 14].

Урта быуат Европаһының ҡала союздарынан иң ҙуры Ганза союзы: XII быуатта уҡ Төньяҡ һәм Балтик диңгеҙҙәрендә Кёльн, Мюнстер һ.б. менән ярышҡан Гамбург һәм Любек сауҙагәрҙәре союзы барлыҡҡа килә[С. 8]. Урта быуаттарҙа немец һәм ливон ҡалалары союзы Рәсәйҙең ҙур сауҙа партнёры була[С. 15]. Н. Г. Подаляк Ганза барлыҡҡа килеүҙең дүрт осорон айырып күрһәтә: сауҙагәрҙәр йәки сауҙагәрҙәр йәмғиәттәре («Готланд ширҡәте» һ.б.) (XII — XIII б. аҙағы), «Ҡалалар Ганзаһы» (XIII б. аҙағы — XIV б. аҙағы), Ганзаның иң юғары әүҙемлек осоро (XIV б. аҙағы — XV б. аҙағы) һәм көрсөк (XV б аҙағы — XVII б. уртаһы)[С. 16].

Ханс Зауэр тикшеренеүҙәренә ярашлы, союздың сауҙала ҡатнашыусыларға тәьҫир итеү һәм компромистар эҙләүҙең төп ҡоралдары булып[С. 17], (XV быуат аҙағына): һөйләшеүҙәр; аҡсалата түләүҙәр; хужалыҡ мәжбүр итеү саралары; башҡа союздарға инеү; [Прим. 1]; ҡораллы көрәш (төп сара булараҡ) хеҙмәт иткән[Прим. 2]). Башҡа тикшеренеүселәр шулай уҡ ҡалаларҙың территориаль сәйәсәтен телгә ала.[Прим. 3]. Бәхәстәрҙе хәл итеү миҫалы итеп ганза ҡалаларының венд төркөмө (венд ҡалалары) менән [Прим. 4] Мекленбург герцогтары араһындағы «тәңкә килешеүе»н килтерергә мөмкин [С. 18].

Ганзаның төп төҫтәре - ҡыҙыл һәм аҡ, Ганза ҡалалары флагтарының төҫтәре күрһәткән төҫтәр.

undefined
undefined
undefined

Нигеҙләү

undefined

1226 йылда Гамбург Лондонда сауҙа контораһы аса, ә 1241 йылда - килешеү нигеҙендә Любек менән берләшә. Был ҡалаларҙың вәкиллектәрен - Фламанд сауҙа үҙәге Брюггела берләштергәндәр. Һуңынан был союзға Кёльн ҡушылды. 1299 йылда Любектың башланғысы буйынса Росток, Висмар, Люнебург һәм Штральзунд ҙур сауҙа үҙәктәре ҡушылды[Прим. 5]. 1367 йылда, XIV быуат уртаһында, союз Төньяҡ һәм Балтик диңгеҙҙәренә аҡҡан йылғаларҙы уратып алған Ганза Төньяҡ Германияның бөтә ҡалаларын, етмешләп ҡаланы үҙ эсенә алған. Ганзаның ядроһын Гамбург, Любек, Бремен, артабан Рейн (Кёльн), Везер, Одер ҡалалары һәм Пруссияла тевтондар баҫып алған Гданьск, Торн, Кёнигсберг тәшкил иткән. Балтик диңгеҙенең көнсығыш ярҙарында - Рига (1282 йылдан алып) һәм Ревель (Таллин). Готланд утрауындағы Висбю ҡалаһы, көньяҡ Скандинавия һәм Русь менән сауҙа үҙәге булараҡ, шулай уҡ бер нисә Нидерланд ҡалаһы айырыуса ҙур роль уйнаған. Балтик буйы тарихсылары билдәләүенсә, мәҫәлән, И. Бергхольц билдәләүенсә, Ганза союзы 1367-1370 йылдарҙа тулыһынса формалашҡан[С. 20].

1388 йылда Англия һәм Тевтон ордены Ганзаның өҫтөнлөктәрен раҫлаған килешеү төҙөй.[Прим. 6]шул уҡ ваҡытта инглиз сауҙагәрҙәре (нем. liggende, факторҙар йәки «король сауҙагәрҙәре, диңгеҙ апръяғындағы көнсығыш ерҙәрендә»[Прим. 7]) 1470-се йылдарға тиклем һаҡланған Гданьск ҡалаһында инглиз сауҙа факторияһын яҡлап ҡалыуға өлгәшәләр[С. 7].

Үҫеше

Ганзаның үҫеше XIV б. икенсе яртыһына - XV б. башына тура килә. Ганза регистрына 130 ҡала индерелгән, шуларҙың 100-гә яҡыны - порт, ә уның ҡарамағында өс меңгә яҡын торама пункт булған. Союздың фактик етәксеһе Любек ҡалаһы ине[С. 8].

undefined

Ганза сауҙагәрҙәренең сит илдә сауҙа өҫтөнлөктәрен тәьмин итеү һәм киңәйтеү Ганзаның төп маҡсаты булған. Штральзунд килешеүе Ганзаның өҫтөнлөклө позицияларын нығытҡан. Уның шарттары буйынса, ҡайһы бер ҡалаларға түгел, ә тотош союзға яңы өҫтөнлөктәр бирелгән сауҙагәрҙәр элекке һәм шулай уҡ яңы раҫлау тапҡан. Мәҫәлән, инеү һәм сығыу пошлиналары хаҡы кәметелгән, тотош дат яры буйлап яр буйы хоҡуғы бөтөрөлгән: уларҙың ысын хужаларына йөктәрҙе ҡотҡарыу, һаҡлау һәм ҡаршылыҡһыҙ ҡайтарыу тәьмин ителгән. Ганзаға 15 йылға Сканёр, Фальстербю, Мальмё һәм Хельсингборг ҡала-ҡәлғәләре уларҙың табышының 2/3 өлөшөн алыу хоҡуғы менән (Сконда сельд тотоу һәм һатыу итеү хоҡуғы менән) тапшырыла[С. 22].

Көрсөк

XV быуат уртаһына Ганза союзы тарҡала башлай. Был эске һәм тышҡы факторҙарға бәйле. Өйрәнсектәр (плебс) һәм оҫталар араһында көрәш, цехтар, бюргерлыҡ һәм патрициат араһында конкуренция киҫкенләшкән. Башҡа, сәйәси яҡтан тупланған илдәрҙең, сауҙа өлкәһендәге көнәркәшлеге, эпидемиялар, һуғыш һәм башҡалар тышҡы факторҙар булып хеҙмәт иткән[С. 10] Шул уҡ ваҡытта ганзея иҡтисади потенциалының әһәмиәте һаҡланған[С. 23].

1398 йылда Ганза союзыныҡылар Англияла үҙ хоҡуҡтарынан мәхрүм ителә. Брюггелағы контора 1398 йылда Антверпенға күсерелгән. Иван III 1494 йылда Новгородта Немец ихатаһын япҡан. Колониаль илдәргә яңы диңгеҙ юлдары асылыу менән, йоғонтоһо тулыһынса юғалған[С. 10]. 1598 йылда Англия королеваһы Елизавета I Лондонда Стилъярдты (Ҡорос һарайы)(ингл. Steelyard, нем. der Stahlhof) — Лондон ҡалаһындағы Ганза ихатаһын яба [С. 24].

1579 йылда Балтикала статуттар һәм ордонанстар сығарыу хоҡуғы менән инглиз сауҙагәрҙәренең сауҙаһын үҫтереү һәм яҡлау өсөн Көнсығыш-Балтика компанияһы (ингл. Estland Company) ойошторола. Компанияның Эльбинг портында 1620 йылдарға тиклем келәттәре булған[С. 25].

1669 йылда Төньяҡ Ганза сираттағыһәм һуңғы съезын үткәрә[С. 10].

Ганза һәм Русь

undefined

Рус-ганза сауҙаһының тамырҙары боронғо. Мәҫәлән, 1163 йылда уҡ ул Генрих Лев Любек ҡалаһына (тәү сиратта был пошлиналарҙан азат итеү) биргән өҫтөнлөктәрендә нығытыла. Иҫкә алыуҙар араһында, мәҫәлән, түбәндәге фраза осрай[С. 26]:

« Новгородцам в становищи на Готском береге бес пакости в старый мир. »

XII быуат башында гот сауҙагәрҙәре Новгородта Изге Олаф сиркәүе булған Гот ихатаһы — сит ил факторияһына нигеҙ һала, һуңынан (фаразланыуынса, Готланд немецтар берләшмәһе ярҙамында) 1192 йылда ҡалала 1191-1192 йылдарҙа ҡул ҡуйылған килешеүгә ярашлы, Изге Петр сиркәүе менән Немец ихатаһы асыла. Киләһе сауҙа килешеүен Новгородтың Любек һәм Гот яры менән 1259-1260 йылдар сиктәрендә кенәз Александр Ярославич Невский, уның улы Дмитрий Александрович, посадник Михаил, тысячник (мең башы) Жирослав һәм исеменән немец илсеһе Шифорд менән бөтә Новгород халҡы, любек илсеһе Тидрик һәм гот илсеһе Ольстен менән төҙөгән. Тарихсылар был документтың яңы кенәз Ярослав Ярославич тарафынан 1265 йылдан һуң раҫланыуын билдәләй[С. 27].

Тарихсылар Новгород-Ганза сауҙа бәйләнештәрен тәүгеләрҙән булып көйләгән юридик документ тип ганза ҡалалары менән «Нибур килешеүе» (1391/1392 йй.) Изборск килешеүен иҫәпләй[Прим. 8], который, после торговой войны (1385—1391 гг.), готовился в 1391 году в Изборске[Прим. 9], ә Новгородта 12 йылға раҫланған[Прим. 10]. Йәғни 1392 йылда венд ҡалалары делегацияһы Любек ратманы Иоганн Нибур етәкселегендә Новгородта уртаҡ фекергә килеп килешеүҙе мисәттәр менән нығытырға һәм урыҫ һәм Ганза сауҙагәрҙәренең хоҡуҡтарын тигеҙләй алды. Документ ғәмәлдә 1494 йылға тиклем (1405 йылдан алып даими рәүештә 12 йылға оҙайтылған) көсөн һаҡлап ҡалған. Шулай итеп, Изборск килешеүе Русь һәм Ганза араһында тиң хоҡуҡлы сауҙа партнёрлығын артабан үҫтереүҙе гарантиялай[С. 28].

1391 йылда, бер яҡтан - Ганза, Рига, Дерпт һәм Ревель сауҙагәрҙәре, икенсе яҡтан — Новогород һәм Псков араһында «мәңгелек тыныслыҡ» килешеүенә ҡул ҡуйылған. Башлыса Дерпт аша, үҙ аллы Псков-Ганза сауҙаһы, 1411 йылда хәүефһеҙ сауҙа тураһындағы айырым килешеү менән раҫлана[С. 29].

XVI быат уртаһына Ганза-урыҫ мөнәсәбәттәре (мәҫәлән, Псковтың Дерпт, Рига, Ревель һәм Нарва ҡалалары менән сауҙаһы) бик йәнләнгән. Иван IV Нарва менән Дерпт сауҙагәрҙәренә Псков менән пошлинаһыҙ өҫтөнлөклө сауҙа итеү хоҡуғын биргән, ә Любек сауҙагәрҙәре жалованный грамота алған[Прим. 11]. Ганза контораһы Новгородта 1494 йылда ябылған (1404 йылдан алып шунда уҡ Ганза факторияһы[С. 29] һәм стапель урынлашҡан)[Прим. 12])[С. 30]. Тикшеренеүселәр әйтеүенсә, 1494 йылда Новгородта Немец ихатаһын ябыуҙың сәбәбе булып Ревель ҡала власының Новгород менән Ливон конфедерацияһы араһындағы 1493 йылғы килешеү шарттарын боҙоуы һәм арта барған конкурент көрәше торған. 1514 йылда урыҫ-Ганза килешеүе төҙөлгәндән һуң, Новгородта Немец ихатаһы йәнә асыла[С. 31].

Үҙ-ара сауҙа итеү масштабтары Мәскәү дәүләтенең 73 ағза-ҡалаһын телгә алған [С. 13] Ганза менән 1487 йылғы килешеүен, Ганза союзының 1514 йылғы тыныслыҡ һәм сауҙа тураһындағы килешеүен раҫлай[С. 32].

Дерпт сауҙагәре Франц Ниенштедт (нем. Franz Nyenstädt) хәбәр итеүенсә, Псковтағы Ганза ихатаһы XVI быуаттың 30-сы йылдарҙан алып Псков аръяғы—Запсковьела (Псков кромы-кремленә ҡаршы) урынлашҡан, һуңынан, 1560 йылда янғындан һуң, сауҙа Псков күленә ҡойған Великая йылғаһынан йыраҡ булмаған Завеличье «Немец ихатаһы»на (1574 йылға тиклем төҙөлгән) һәм һуңынан уның менән йәнәш «Любек ихатаһы»на күскән[Прим. 13][С. 30]. Псковтан Ригаға сәйәхәт иткән сауҙагәрҙәр Дерптҡа[Прим. 14], ҡағиҙә булараҡ, Эстонияның Вастселийна (нем. Neuhausen, Vastseliina) ҡасабаһынан алыҫ түгел Нейхаузен ҡәлғәһе аша, ҡыҫҡараҡ юлға өҫтөнлөк биргән[С. 33].

Дания тикшеренеүсеһе А. Аттмандың (ингл. A. Attman) билдәләүенсә, XIV быуат аҙағына тиклем Новгородҡа килгән сит ил сауҙагәрҙәре Псков аҡса һарайында үҙҙәренең талерҙарын һәм реалдарын яңынан сүкеүгә шәхси заказдар бирҙеләр[С. 34].

Новгородҡа ҡаршы иҡтисади санкциялар

Новгородҡа ҡаршы эмбарго Ганза союзына инструмент булып тора[С. 35]: мәҫәлән, 1269 йылдан алып Новгород халҡы, немец судноларында йөҙгәндә генә, Готланд менән генә сауҙа иткән, ә 1299 йылда, Росток, Гамбург, Висмар, Люнебург, Штральзундтың «артабан Ганзаға һуғылмаған сауҙагәрҙәренең елкәнле карабтарын хеҙмәтләндермәйәсәк», тигән ҡарар итә ҡабул итә Ганза[С. 36].

XV быуатта Новгород кешеләре тулыһынса Ганза сауҙа буйһоноуында булғанлыҡтан, Англия һәм Голландия менән үҙ аллы сауҙа итә алмаған. Новгородтың көсһөҙләнеүе уларҙың бойондороҡһоҙлоғон юғалтыуға килтергән. В. В. Мавродин һүҙҙәренсә, «Новгород ҡалаһы кешеләрен Волхов буйындағы сауҙа йорттарында ултырырға һәм диңгеҙ аръяғында йөҙөүҙе туҡтатырға мәжбүр итер өсөн, немец Ганзаһының, даттарҙың һәм шведтарҙың, шулай уҡ Ливон рыцарҙарының тиҫтәләрсә һәм йөҙҙәрсә йылдар әүҙем дошманлыҡ эшмәкәрлеге кәрәк була»[С. 36].

Контораларҙы ябыу

XV быуатта Новгород эшмәкәрлеге һүнә башлағанлыҡтан, Ганза сауҙаһы ла бөлгөнлөк кисергән. 1478 йылда Новгород Мәскәүгә буйһонғандан һуң аҙаҡҡы һөжүм яһала: 1494 йылда Ливонияла рус сауҙагәрҙәрен үлтереү сәбәпле, Иван III Немец ихатаһын яба. 1514 йылда контораны асыу яңынан рөхсәт ителә, ләкин баҙар юғалған була, XVI быуат уртаһында биналар емерелә, ә XVII быуатта сәйәхәтселәр башҡаса телгә алынмаған[С. 37].

Сауҙа әйләнеше структураһы

Ганза сауҙаһының төп тауарҙары булып Балтик буйы илдәре, Рәсәй, Скандинавия һәм Көнбайыштың продукттары тора. Ганза Европа Үҙәгендә текстиль, тау-ҡаҙылма сәнәғәте үҫешен дәртләндерелә, ә Европаның көнсығышында сеймал ресурстарын (мәҫәлән, поляк игене [С. 24]) һатып ала һәм металл эшкәртеү һәм зәргәрлек производстволарын үҫтерә[С. 8].

Ганза һәм Русь биләмәләрендә экспорт структуралары[С. 8]
Атамаһы Сығышы, иҫкәрмәләр
Көмөш X быуат аҙағында, башлыса, Германия һәм Англиянан (көнсығыш көмөшө көрсөгө арҡаһында) килтерелә. Көнбайыш Европа динарийының импортын туҡтатҡандан һуң, Европанан көмөш тәңкәләр ҡойолма рәүешендә килеүен дауам итә, улар башлыса новгородсылар тарафынан стандарт түләү «көмөш гривналары» рәүешендә сүкелә[С. 38].
Төҫлө металлургия/Башҡа төҫлө металдар[С. 39] Новгород тимерселек һәм зәргәрлек кәсебен үҫтереү өсөн[Прим. 15]. Ваҡытлыса баҡыр, ҡурғаш (нем. blii), тимерсыбыҡ (нем. drat) һатырға рөхсәт итмәгәндәр[С. 40]. Аҡ ҡурғаш һәм аҡ ҡурғаштан әҙерләнгән кувшиндарҙы, еҙ ярсыҡтары (нем. geslagen missinck) һәм ҡаҙан, ҡалай табалар һәм ҡыҫҡа еҙ тимерсыбыҡтарҙы рөхсәт иткәндәр(нем. cleiin missinges drath)[С. 41].
Металл эшләнмәләр Ваҡыты-ваҡыты менән тыйыуға дусар ителәләр. Мәҫәлән, 1497 йылда урыҫтарға баҡыр, иҫке һәм яңы металдан яһалған һауыт-һабаны (нем. grapengudt), клавант (нем. clavant) йәки тимер сымды һатыуҙы тыйғандар[С. 41].
Ҡорал Ваҡыты-ваҡыты менән тыйыуға дусар ителәләр[Прим. 16][С. 39]. Мәҫәлән, 1497 йылда пушкаларҙы, яу ҡоралдарҙы (нем. harnisch), кейем һәм ҡорал-ҡорамалдарҙы — доспехи (нем. pantczer), аттарҙы һәм төрлө ҡоралдар менән ат егеү ҡорамалдарын - сбруя (нем. resscopp), Ливониянан — яу аттарын һатыу тыйылған[Прим. 17]. Данцигтан Ливония ҡалалары аша Новгородҡа — ҡул атыу ҡоралдары, мәҫәлән, мушкеттар (нем. Muszquiteren) рөхсәт ителгән[С. 41].
Буҫтау («ҡыҙыл тауар»[С. 42]) Оҙонлоғон да,ауырлығын да үлсәмәйсә, төргәктәрҙә[С. 43] билдәләнгән 44 терһәк (локоть) оҙонлоҡтағы лакенда (нем. laken)

[С. 44]. Фландриянан[С. 42], инглиз[С. 45]. Брюгге туҡымалары, фламанд туҡымалары[С. 24]

Йөн Англия[С. 24][С. 46]
Шарап Үлсәнмәгән мискәләрҙә [С. 43] хаҡы — 20 ливон фунты[С. 44]. Рейн шарабы[С. 24] (Рейн өлкәһенән)[С. 46]).
Биҙәнеү әйберҙәре[С. 39]
Зиннәтле әйберҙәр Фландрия аша көньяҡтан (тарихи өлкә)
Тәмләткестәр Фландрия аша көньяҡтан
Буяуҙар[С. 47]
Тоҙ Үлсәнмәгән көйө тоҡтарҙа һәм хаҡы — 20 ливон фунт[С. 44]. 1490-сы йылдарҙан алып бөйөк кенәздәрҙең бойороғо менән Новгородта мотлаҡ үлсәү индерелә[С. 43]. Псков өсөн килтерелгән, Новгород тик юғары сифатлы ғына тоҙ алған[С. 48].
Бал Үлсәнелмәгән көйө мискәләрҙә, хаҡы — 20 ливон фунты[С. 44]. 1490-сы йылдарҙан алып бөйөк кенәздәрҙең бойороғо менән Новгородта мотлаҡ үлсәү индерелә[С. 43].
Сельдь (балыҡ) Дания Сконаһынан[Прим. 18][С. 49]. Үлсәнелмәгән көйө, мискәләрҙә[С. 43].
Көкөрт (нем. swevels) Новгород аша Мәскәү дәүләтенә килтерелә, дары компоненты сифатында сикләүҙәргә эләгә[С. 50].
Ганза һәм Русь импорты структураһы[С. 8]
Атамаһы Сығышы, иҫкәрмәләр
Икмәк
Йәнлек тиреһе Новгородтан килтерелгән[С. 39]. Һатып алынған тауарҙың насар сифаты өсөн компенсация булараҡ[С. 43], йәнлнек тиреләренә ҡаралған өҫтәмәләрҙе («наддача») ганзейҙар 1490-сы йылдарға тиклем (нем. Upgift) талап итеү хоҡуғына эйә булған.
Күн
Етен («көнсығыш Европа туҡымаһы») [С. 51]
Тоҙ
Балыҡ
Туң май (сало)
Бал
Балауыҙ Псков[С. 39] һәм Новгородтан килтерелгән, шул уҡ ваҡытта ганзалылар 1490-сы йылдарға тиклем, сифатын тикшереү өсөн, балауыҙҙан киҫәктәр «соҡоп алыу» (нем. bekloppen һәм тәмләп ҡарау хоҡуғына эйә булған, һәм был киҫәктәр һатылған продукттың ауырлығына ҡушып иҫәпләнмәгән).[С. 43]
Баҡыр мәғдәне
Тимер мәғдәне
Торба кеүек ишек йоҙаҡтары Венгрияла, Германияла, Чехияла, Англияла билдәле булған ҡатмарлы оҫта рус слесарлыҡ изделиеларының береһе[С. 51].
Ағас материалдар
Урман хужалығы продукттары (ыҫмала, дегет) Новгородтан килтерелгән[С. 39].
Экзотик тауарҙар Ҡытай[С. 24] һ. б.[Прим. 19][С. 52]
Англия һәм Гданьск экспорты структураһы[С. 45]
Атамаһы Сығышы, иҫкәрмәләр
Буҫтау Инглиз
Англия һәм Гданьск импорты структураһы[С. 53]
Атамаһы Сығышы, иҫкәрмәләр
Ҡорос
Баҡыр
Тимер
Ыҫмала Из Пруссии, Польши, Ливонии и Норвегии[С. 42]. Цена за ласт: 9 прусских гривен в Гданьске и 20 в Англии
Көл Пруссия, Польша, Ливония һәм Норвегиянан[С. 42]. Бер ласт (үлсәү берәмеге) хаҡы: Гданьскиҙа 19-17 прус гривнаһы һәм Англияла 24
Канифоль Пруссия, Польша, Ливония һәм Норвегиянан[С. 42].
Дегет Бер ласт хаҡы: Гданьскиҙа 5-5,5 прус гривнаһы һәм Англияла 32[Прим. 20]
Етен, етен сүстәр [Прим. 21]
Тарма (киндер) сүстәре
Йәнлек тиреһе
Күн
Һыра
Киндер туҡыма
Ит
Ағас (урман) Пруссия, Польша, Ливония һәм Норвегиянан[С. 42].
Ванчес (ҡырлы бүрәнә-брус) Ҙур йөҙ (сотня) хаҡы: Гданьскиҙа 4-4 прус гривнаһы һәм Англияла 24[Прим. 22]
Балауыҙ
Карап тауарҙары (мачталар, канат ебе һ. б.)
Арыш Бер ласт хаҡы: Гданьскиҙа 13-15 прус гривнаһы һәм Англияла 42
Бойҙай Пруссия икмәге[С. 42]. Бер ласт хаҡы: Гданьскиҙа - 36 прус гривнаһы һәм Англияла 76[Прим. 23]
Сигәләү (клёпка) Ҙур йөҙ (сотня) хаҡы: Гданьскиҙа 7-9 прус гривнаһы һәм Англияла

32-34[Прим. 24]

undefined

Ганзалағы башҡа тауарҙар: Норвегияла Лофотен утрауҙарынан килтерелгән треска балығы майы [С. 54]. Төньяҡ Германии, Пруссия һәм Польша икмәге. Норвегия һәм Даниянан ҡаҡланған треска һәм тоҙланған сельдь. Русь, Ливония, Польша һәм Швециянан йәнлек тиреләре һәм балауыҙ. Швеция һәм Словакиянан баҡыр һәм тимер. С последней третьи XIV быуаттың һуңғы утыҙ йыллығынан Франция Байёһынан (быға тиклем башлыса төньяҡ Германияның люнебург тоҙ сығарыу урынынан килтерелгән). Скандинавия тауарҙары: май, сусҡа ите-шпиг, һыра, он, һыра ҡайнатыу өсөн әҙерләнгән шыттырылған ҡур йәки һалат (солод), арпа, шырт ауыл буҫтауҙары, етен, тимер һаут-һаба, тире һәм күн, ағас тара (һауыт), канаттар һ. б.[С. 55].

Ганза ҡалалары

Төрлө сығанаҡтар Ганза ҡалаларының иҫәбен 90-дан алып 200-гә тиклем диапазонында килтерә. Һуңғы һан, ҡала Союзға инмәһә лә, Хелм хоҡуғының (Тевтон ордены Европа ҡалаларының 255-тән ашыуына биргән) өҫтөнлөктәре менән файҙаланыуын аңлатыуы мөмкин. Ганза сауҙаһында өҫтөнлөктәр биргән ҡалаларҙы иҫәпкә алып, Союздың йоғонто яһау өлкәһе көнбайышта Ла-Манш боғаҙына (Онфлёр, Дьеп һәм Лондон) тиклем, төньяҡта Бергенға тиклем, көньяҡта Венецияға тиклем барып еткән[С. 56].

Сауҙа юлдары

undefined

Ганза сауҙагәрҙәре Төньяҡ һәм Балтик диңгеҙе ярҙарынан тыш, Көнбайыш Европанан Гибралтар боғаҙына тиклем, төньяҡта — Норвегия ҡалалары буйлап йөҙгән[С. 8]. Көнбайыш Франция, Португалия, Венеция һәм Исландия ярҙарына яңы сауҙагәр маршруттары һалынған һәм үҙләштерелгән[С. 42].

Ганза сауҙагәрҙәре Луга сауҙа юлын (Нарва, Россонь, Мшага, Шелонь, Ямгород аша Луга йылғаһы аша һыу юлын) буйлап һыу юлы, Волхов-Ладога-Нева-Фин ҡултығы традицион юлы ниндәйҙер сәбәптәр буйынса, мәҫәлән, хәрби хәрәкәттәр сәбәпле бикләнгән осраҡта, файҙаланылған[С. 52].

Флот

XIV быуатҡа Ганзаның уртаҡ флоты барлыҡҡа килә Ганзаның ете ҡалаһында: Любек, Гамбург, Гданьск (Данциг), Бремен, Штральзунд, Росток һәм Висмар - һәм мең суднонан торған[С. 10]. Берләшкән флоттың йөк күтәреүсәнлеге 30-40 мең ласт, йәғни яҡынса 80 000 тонна тәшкил иткән[Прим. 25][С. 57].

Ганза мисәттәрендә һыйҙырышлы һәм тотороҡло диңгеҙ судноһы - когг булған, XIV быуат уртаһында, уның бортында экипаждан тыш, 100 яугир, 20 ат һәм бер стена һуғыу ҡоралы булған. Ганзалар XIV быуат аҙағынан тауар ташыу өсөн диңгеҙ карабының яңы тибын - 200 - 300 тоннаға тиклем тотороҡло һәм йөк күтәреүсән холькты - файҙалана башлай[С. 47].

Ганза флоты күренештәре мисәттәрҙә

Любек ҡалаһы мисәте. 1280 йыл. Тарихсыларға икенсе, боронғораҡ — 1226 йылғы мисәт билдәле[С. 58]
Ганза Штральзунды мисәте. 1329 йыл. Когг һүрәтләнгән
Эльбинг ҡалаһы мисәте. 1350 йыл. Яҙыуы: Sigillum civitatis Elbingensis. Ганза коггының грот-мачтаһында гонфанон һүрәтләнгән
undefined
undefined

XIV быуат башына Штральзунд сауҙа флотында - 100-гә яҡын берәмек судно, 1595 йылда Любек флотында 253 карап иҫәпләнгән (уларҙың 50-һендә йөк күтәреү мөмкинлеге 120-нән ашыу ласт). XV быуаттан караптар экипажына саҡырып килтерелгән бюргерҙар һәм ялланған моряктарҙан торған хәрби отрядтар ингән. Ҡағиҙә булараҡ, ҡалалар тәғәйенләгән совет ағзалары командалыҡ иткән. Бөтә диңгеҙ ҡалаларында караптар төҙөү майҙансыҡтары - лаштадиялар барлыҡҡа килгән[Прим. 26], уларҙа коггтар йүнәтеү һәм төҙөү артҡандан артҡан[С. 60].

Ганза порттарына шулай уҡ союзға инмәгән сауҙагәрҙәрҙең караптары ла ингән: Гданьск китабындағы яҙмаларға ярашлы, 1460 йылда Англиянан Гданьскиға 4 судно, 1468 йылда - 6, 1474 йылда - 2, 1475 йылда - 7, 1476 йылда — 12 (бөтәһе 31 карап документланған) судно килгән. Шул уҡ йылдарҙа Мекленбург, Поморье, Пруссия һәм Любек ярҙарынан - 912, Скандинавия ярымутрауынан, Борнхолмдан, Эстляндиянан һәм Готландтан - 320, Голландиянан — 155 судно һ.б. килеүе теркәлгән.[С. 61]

Яңы Ганза

Яңы заман Ганза союзы (йәки «Яңы Ганза») - хөкүмәткә ҡарамаған халыҡ-ара ойошма («ҡалаларҙың мәҙәни берләшмәһе»). Союз 1980 йылда Голландияның Зволле ҡалаһында сауҙа һәм туризмды яҡлау маҡсатында ойошторолған.

undefined

Әлеге ваҡытта «Яңы заман Ганза союзы» 15 Европа дәүләтенән 176 иҡтисади һәм сәйәси әүҙем ҡалаһын берләштерә.[С. 63] Яңы Ганзаның штаб-фатиры Германияның Любек ҡалаһында урынлашҡан. 1993 йылда Рәсәй Федерацияһы яғынан тәүгеләрҙән булып ҡалалар союзына Бөйөк Новгород инә. «Яңы Ганза»ға бөтәһе 13 Рәсәй ҡалаһы: Белозерск, Бөйөк Новгород, Бөйөк Устюг, Ивангород, Калининград, Кингисепп, Псков, Смоленск, Тверь, Тихвин, Торжок, Тотьма, Вологда ҡабул ителгән.

Йыл һайын Яңы Ганза ҡалаларының береһендә «Яңы заман Ганзаһы көндәре» халыҡ-ара фестивале үтә.

Әлеге ваҡытта Германияның Бремен, Гамбург, Любек, Грайфсвальд, Росток, Штральзунд, Висмар, Анклам, Деммин, Зальцведель ҡалалары «Ганза …» титулын һаҡлай. (мәҫәлән, Гамбург тулыһынса шулай тип атала: «Ирекле һәм Ганза ҡалаһы Гамбург» - нем. Freie und Hansestadt Hamburg, Бремен - «Бремен - Ганза ҡалаһы Бремен» нем. Hansestadt Bremen» һ. б.) Ошо ҡалаларҙа дәүләт автомобиль номерҙары ла «өҫтәмә» H латин хәрефенән башлана… - HB (йәғни «Hansestadt Bremen»), HH («Hansestadt Hamburg»), HL (Любек), HGW (Грайфсвальд), HRO (Росток), HST (Штральзунд), HWI (Висмар).

Тикшеренеүҙәр

1988 йылдың 14-15 сентябрендә Ростокта ГДР-ҙың Тарихсылар йәмғиәтенең (нем. Hansische Arbeitsgemeinschaft) урта быуаттарҙағы һәм яңы ваҡыттағы Ганза ҡалалары араһындағы үҙ-ара мөнәсәбәттәре буйынса XXXIII сессияһында фекер алышыу уҙғарылды[С. 64].

1901 йылда асылған (480) Ганза астероиды Ганза хөрмәтенә аталған.

Шулай уҡ ҡарағыҙ

  • Ҡалаларҙың ломбард союзы
  • Ҡалаларҙың Рейн союзы
  • Ҡалаларҙың көнбайыш-прус союзы
  • Ҡалаларҙың шваб союзы
  • Империя ҡалаһы
  • Когг
  • Любек хоҡуғы
  • Штральзунд тыныслыҡ килешеүе
  • Рәсәй империяһының сит илдәргә түләү өсөн алтын тәңкәләре
  • Яңы ваҡыт Ганза союзы (1980 йылдан)

Ағзалары

Башлыса Балтик һәм Төньяҡ диңгеҙҙәре бассейндарында урынлашҡан 200-ҙән ашыу эре һәм бәләкәй ҡалалар Ганза берләшмәһенең ағзалары булып торғандар. Дөйөм ҡағиҙәләр һәм ҡанундар төҙөү өсөн ҡала вәкилдәре даими рәүештә Любекта съездарға йыйылғандар.

Ганзаға инмәгән ҡалаларҙа берләшмәнең вәкиллектәре һәм филиалдары булған, улар араһында Брюгге, Берген, Новгород һәм Лондон иң ҙурҙары булып торған.

undefined

Иҫкәрмәләр

Иҫкәрмәләр
  1. ↑ Значительным союзом стал тохопесат вендских городов 1506 года, который был возобновлён в 1525 году без участия Висмара.
  2. ↑ Пример: многократные попытки городов приостановить разрастание конфликта между Любеком и Мекленбургом (1505—1508 гг.).
  3. ↑ Приобретение собственности на землю за пределами города и др.
  4. ↑ Связано с проникновением мекленбургской монеты в хозяйственную деятельность союза и обсуждение этого вопроса на ханзетагах.
  5. ↑ Одним из главных условий соглашения — не обслуживать корабли, чьи хозяева вели дела вне союза
  6. ↑ Одновременно документ гарантировал английским купцам привилегии для торговли с Пруссией и другими прибалтийскими землями, изданные при Ричарде II 20.12.1390 года и подтверждённые 17.01.1391 г.
  7. ↑ Именование английских королевских агентов в Гданьске в 1538 году.
  8. ↑ Здесь: ливонскими городами торгового договора, примкнувшими к Ганзе
  9. ↑ Считается, наряду с Дерптом, активным участником многосторонних международных и русско-газейских переговоров
  10. ↑ Традиция заключения торговых договоров в Новгороде существовала ещё в начале XIV века. Так, мир 1338 года, заключённый в Дерпте послами обеих сторон, вступил в силу только после его утверждения в Новгороде.
  11. ↑ Согласно грамоте, для ганзейских купцов вполовину были снижены торговые пошлины, а также выделялись во владение два двора: один в Новгорода и один — в Пскове. Ливонские купцы не имели таких привилегий. Около 1600 года стали выдавать любекчанам личные жалованные грамоты московского царя, благоприятствовавшие торговле в Пскове.
  12. ↑ Ведение торга в оговорённых местах.
  13. ↑ Управлялся самими ганзейскими купцами
  14. ↑ На окраинах Дерпта находился Русский гостиный двор (нем. Reussischer Gasthof), который был передан городу по привилегиям короля Стефана Батория 7 декабря 1582 года.
  15. ↑ ,тик баҡыр (нем. capper) һәм аҡ ҡурғаш ҡына (нем. tiine) Каманан килтерелә, төп тәьмин итеүселәр Ганза сауҙагәрҙәре булған.
  16. ↑ Ике яҡтан да сауҙагәрҙәр тотҡонлоҡҡа алынған, тауарҙарҙы тартып алынған.
  17. ↑ Решение ландтага от 30 марта 1495 года.
  18. ↑ Бочки для засолки и транспортировки сельди разрешалось делать лишь немецким бондарям. Их привозили в Сконе вместе с солью сами .
  19. ↑ IX—X быуаттарҙа уҡ Бөйөк Новгород аша көнбайыш Европаға Ғәрәп көмөшө, көнсығыш һәм византий туҡымалары, һауыт-һаба килтерелгән.
  20. ↑ В 1468 году цена дёгтя была в Лондоне на 150 % выше, чем в Гданьске.
  21. ↑ В 1468 году цена льна была в Лондоне на 100 % выше, чем в Гданьске.
  22. ↑ В 1468 году цена ванчеса была в Лондоне на 471 % выше, чем в Гданьске.
  23. ↑ С учётом расходов на фрахт, согласно исследованию Х. Самсоновича (пол. Samsonowicz H.), прибыль купцов в торговле Гданьска с Англией в 1460—1470-е года находилась в границах 84-127 % на примере вывоза хлеба. Интересно, что в 1609 году англичане платили в Гданьске за 1 ласт зерна 35-50 флоринов, а продавали его в Голландии по 106—110 флоринов.
  24. ↑ В 1468 году цена клёпки была в Лондоне на 700 % выше, чем в Гданьске.
  25. ↑ Г. Краузе из Грайфсвальда предполагает, что данные, скорее всего, занижены.
  26. ↑ Лаштадия — специфический нижненемецкий термин для обозначения стапеля.
Сығанаҡтар
  1. ↑ Сквайрс Е. Р., 2000, с. 470
  2. ↑ Силкин Б. Ганза: древний «общий рынок» Европы // Знание-сила : журнал / гл. ред. Г. А. Зеленко. — Москва: Международная ассоциация «Знание», 1998. — № 1 (847). — С. 102—111.
  3. ↑ Перхавко В., 2008, с. 60—81
  4. ↑ Игнатенко А. В., 2005, с. 134
  5. ↑ Казакова Н. А., 1949, с. 114
  6. ↑ Назаров В. В., Назарова И. Н. Иҫке Ямгород һәм Ганза сауҙагәрҙәре. Ям — Ямбург — Кингисепптың 630 йыллығы. — тарихи-библиографик очерк. — Санкт-Петербург: Реноме, 2014. — 320 p. — 500 экз. — ISBN 978-5-91918-423-2.
  7. ↑ 1 2 Писарев А. В., 1999, с. 86—93
  8. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Игнатенко А. В., 2005, с. 135
  9. ↑ Ганза, 2000, с. 126
  10. ↑ 1 2 3 4 5 Игнатенко А. В., 2005, с. 136
  11. ↑ Ганза, 2000, с. 125—126
  12. ↑ 1 2 Казакова Н. А., 1949, с. 117
  13. ↑ 1 2 Перхавко В., 2008, с. 63
  14. ↑ Новгород и Ганза, 2009, с. 61
  15. ↑ Ангерманн, Норберт, 2003, с. 305—309
  16. ↑ Сокин А. А. Ганзейский союз в отечественной историографии (постановка проблемы) // Якуб А. В., Корзун В. П. Исторический ежегодник. 2005 : сборник статей / ред. колл.. — Омск: Омский государственный университет имени Ф. М. Достоевского, 2006. — С. 58—63. — ISBN 5-85759-111-2.
  17. ↑ Sauer H. Hansestädte und Landesfürsten // Quellen und Darstellungen zur hansischen Geschichte. Neue Folge. Köln; Wien, 1971. Bd. 16. S. 149—151
  18. ↑ Ратниеце В. Л., 1987, с. 82—85
  19. ↑ Ганза спустя века. Том I, 2014, с. 29
  20. ↑ Игнатенко А. В., 2005, с. 134—136
  21. ↑ Ганза спустя века. Том I, 2014, с. 24—25
  22. ↑ Подаляк, Н. Г.. Очерки истории ганзы [Текст] : [рус.] / отв. ред. А. А. Сванидзе // Ганзейско - датское соперничество и политика Ганзы второй половины XIV в.: пути и методы реализации : [рус.] : сб.. — М. : Наука, 2002. — Вып. 63 : Средние века. — С. 195—209. — 506 с. — ББК 63.3(0)4 С 75. — УДК 94(100)"653"(G). — ISBN 5-02-008788-2.
  23. ↑ Ратниеце В. Л., 1987, с. 83
  24. ↑ 1 2 3 4 5 6 Борис Силкин, 1998, с. 106
  25. ↑ Писарев А. В., 1999, с. 86, 91
  26. ↑ Глинка М.. Соперник Ганзы Архивная копия от 7 октябрь 2017 на Wayback Machine. // Русский мир: журнал. — Май. — 2014. — Москва: Фонд Русский мир, 2014. — С. 40-45.
  27. ↑ Рыбина Е. А. О двух древнейших торговых договорах Новгорода Архивная копия от 2 октябрь 2017 на Wayback Machine // Новгородский исторический сборник. — Вып. 3 (13). — 1989.
  28. ↑ Лагунин И. И. Изборск и Ганза. Нибуров мир. 1391 г = Izborsk and Hansa. Niebuhr Peace Treaty. 1391 // Вестник Псковского государственного университета. Серия: «Социально-гуманитарные и психолого-педагогические науки» : Научное издание / глав. ред. Н. Л. Вершинина. — Псков: Псковский государственный университет, 2013. — Вып. 2. — С. 33—39. Архивировано 1 декабрь 2017 года.
  29. ↑ 1 2 Лагунин И. И., 2013, с. 37
  30. ↑ 1 2 Ангерманн, Норберт, 2003, с. 305—306
  31. ↑ Казакова Н. А. Еще раз о закрытии Ганзейского двора в Новгороде в 1494 году // Новгородский исторический сборник. — Новгород, 1984. — Вып. 2 (12). — С. 177. Архивировано 25 сентябрь 2017 года.
  32. ↑ Сквайрс Е. Р., 2000, с. 481
  33. ↑ Ангерманн, Норберт, 2003, с. 307
  34. ↑ Деньги в России, 2000, с. 64
  35. ↑ Лаптева, 2017
  36. ↑ 1 2 Войнов, 2015
  37. ↑ Доллингер, 2020
  38. ↑ Новгород и Ганза, 2009, с. 181—182
  39. ↑ 1 2 3 4 5 6 Лагунин И. И., 2013, с. 34
  40. ↑ Бессуднова М. Б., 2016, с. 237—238
  41. ↑ 1 2 3 Бессуднова М. Б., 2016, с. 237
  42. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Подаляк Н. Г., 2002, с. 203
  43. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Казакова Н. А., 1984, с. 177
  44. ↑ 1 2 3 4 Казакова Н. А., 1949, с. 115
  45. ↑ 1 2 Писарев А. В., 1999, с. 86
  46. ↑ 1 2 Подаляк Н. Г., 2002, с. 204
  47. ↑ 1 2 Перхавко В., 2008, с. 65
  48. ↑ Бессуднова М. Б., 2016, с. 235
  49. ↑ Подаляк Н. Г., 2002, с. 196
  50. ↑ Бессуднова М. Б., 2016, с. 238
  51. ↑ 1 2 Перхавко В., 2008, с. 71
  52. ↑ 1 2 Старый Ямгород и купцы Ганзы, 2014, с. 29
  53. ↑ Писарев А. В., 1999, с. 86, 88
  54. ↑ Борис Силкин, 1998, с. 109
  55. ↑ Подаляк Н. Г., 2002, с. 203—204
  56. ↑ Ганза спустя века. Том I, 2014, с. 7
  57. ↑ Краузе, 1992, с. 107—109
  58. ↑ Ганза, 2000, с. 127
  59. ↑ Старый Ямгород и купцы Ганзы, 2014, с. 51
  60. ↑ Краузе, 1992, с. 109
  61. ↑ Писарев А. В., 1999, с. 87
  62. ↑ Ганза спустя века. Том I, 2014, с. 50—51
  63. ↑ Ганзейские дни в Литве. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2015. Архивировано 11 февраль 2015 года.
  64. ↑ Брюк Т., Мисанс И. Я. XXXIII сессия Объединения исследователей ганзейской истории Общества историков ГДР (Росток (ГДР), сент. 1988) = The 33rd session on the Hanza history investignation union of the GDR historians' society // Известия Академии наук Латвийской ССР : журнал. — АН ЛатвССР, 1989. — № 4 (501). — С. 135.
  1. ↑ Ганзейские дни 2015 йылдың 6 октябрь көнөндә архивланған.
  2. ↑ Балтийский морской театр // Военная энциклопедия : в 18 т. / под ред. В. Ф. Новицкого и др.. — СПб. : Товарищество И. Д. Сытина, 1911—1915.

Әҙәбиәт

  • Ганза / Хорошкевич А. Л. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  • Ангерманн, Норберт. Торговля Пскова с Ганзой и ливонскими городами во второй половине XVI в. // Псков в российской и европейской истории / отв. ред. В. В. Седов, академик РАН. — М. : Московский государственный университет печати, 2003. — С. 305—309. — (Международная научная конференция / 2; vol. 2003, вып. 1). — 1000 экз. — ББК 63.3 П86. — УДК 941/949 (470.25)(G). — ISBN 5-8122-0616-3.
  • Бережков М. Н. О торговле Руси с Ганзой до конца XV века. — СПб.: Тип. В. Безобразов и Комп., 1879. — 281 с.
  • Бессуднова М. Б. Специфика и динамика развития русско-ливонских противоречий в последней трети XV века. — монография. — Липецк: Липецкий государственный педагогический университет имени П. П. Семёнова-Тян-Шанского, 2016. — 464 с. — ISBN 978-5-88526-698-7.
  • Доллингep Ф. Ганзейский союз. Торговая империя Средневековья от Лондона и Брюгге до Пскова и Новгорода. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2020. — 511 с. — (Всемирная история). — ISBN 978-5-9524-5407-1.
  • Игнатенко А. В. Правовой статус и историческая роль Ганзейского союза (один из ранних опытов протоконфедерации в Европе) = Legal Status and historical role of the Ganzey Union (one of the earliest protocofedeartions in Europe) // Российский юридический журнал : Ежеквартальный научно-теоретический и информационно-практический журнал. — Екатеринбург: Уральская государственная юридическая академия, 2005. — № 3 (47). — С. 134.
  • Краузе, Г. Военно-морское дело в истории Ганзы // Цивилизация Северной Европы. Средневековый город и культурное взаимодействие / отв. ред. А. А. Сванидзе. — М. : Наука, 1992. — ББК 63.3(0)4 Ц57. — УДК 941/949 (470.25)(G). — ISBN 5-02-009094-8.
  • Казакова Н. А. Из истории сношений Новгорода с Ганзой в XV веке // Институт истории Академии наук СССР Исторические записки : журнал / Ответ. ред. акад. Б. Д. Греков. — [Б. м.]: Издательство Академии наук СССР, 1949. — Т. 28. — С. 111—137.
  • Казакова Н. А. Русско-ливонские и русско-ганзейские отношения. Конец XIV — начало XVI в. — Л.: Наука, 1975. — 360 с.
  • Лесников М. П. Ганзейская торговля пушниной в начале XV века // Учёные записки Московского городского педагогического института им. В. П. Потемкина. — 1948. — Т. VIII. — С. 61—93.
  • Линднер Т. История Ганзы / Пер. Н. А. Власов. — СПб.: Евразия, 2020. — 224 с. — (Parvus Libellus). — ISBN 978-5-8071-0486-1.
  • Мельникова А. С., Уздеников В. В., Шиканова И. С. Деньги в России : История русского денежного хозяйства с древнейших времен до 1917 г / Под общ. ред. д-ра ист. наук А. С. Мельниковой. — М.: Государственный Исторический музей, ООО «Издательство Стрелец», 2000. — 221 с. — (Эврика). — 3000 экз. — ISBN 5-89409-004-0, УДК 336.74(470)(091), ББК 65.26(2 Рос).
  • Перхавко В. Ганзейское пространство // Исторический журнал : Ежемесячное научно-популярное издание / глав. ред. В. Даниленко. — Москва: Нота Бене = Nota Bene, 2008. — Сентябрь (№ 9 (45)). — С. 60—81. — ISSN 1812-867X. Архивировано 7 октябрь 2017 года.
  • Писарев А. В. Лидерство Гданьска в антианглийской политике Ганзы в XV - XVI вв // Клио: ежемесячный журнал для ученых : журнал. — Санкт-Петербург: Нестор, печатный орган Международной академии исторических и социальных наук = print agency of the International Academy of History and Social sciences, 1999. — № 3 (9). — С. 86—93.
  • Подаляк, Наталья Гордеевна. Ганза : Союзы городов / отв. ред. А. А. Сванидзе // Город в средневековой цивилизации Западной Европы : сб. : в 4 т. / Буданова В. П.. — М. : Наука, 2000. — Т. 4 : Extra muros: город, общество, государство, вып. 61 : Средние века. — С. 125—160. — 354 с. — Новаторский обобщающий труд. — ББК 63.3(0)4 Г 70. — УДК 94/99(G). — ISBN 5-02-008554-5. — ISBN 5-02-010184-2 (т. 4).
  • Подаляк Н. Г. Могутня Ганза. Комерційний простір, міське життя і дипломатія XII—XVII століть. — К.: Темпора, 2009. — 360 с.
  • Подаляк Н. Г. Социально-политическая борьба в городах Вендской Ганзы в XV в. // Средние века. — 1992. — Вып. 55. — С. 149—167.
  • Ратниеце В. Л. Основные направления борьбы ганзейских городов Мекленбурга с князьями в первой трети XVI в = Main directions of the struggle with the princes of Hanzey towns of Meklenburg in the first hall of the XVI century (based on material drawn from Hanzey recesses) // Вестник Ленинградского университета : научно-теоретический журнал / отв. ред. Н. И. Соколов. — Ленинград: Издательство Ленинградского университета, 1987. — Январь (вып. 1 (2), № Серия 2. История, языкознание, литературоведение). — С. 82—85.
  • Рыбина Е. А. Новгород и Ганза / изд. А. Кошелев. — М.: Рукописные памятники Древней Руси, 2009. — 320 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9551-0331-0, ББК 63.3(2)43-7.
  • Сергеева Л. П. Англо-ганзейская морская война 1468—1473 гг. // Вестник Ленинградского государственного университета. История. — 1981. — № 14. — С. 104—108.
  • Сквайрс Е. Р. Русь и Ганза: модель языкового контакта // Славяно-германские исследования = Slawisсh-deutche Forschungen : серийное издание / Отв. ред. серии А. А. Гугнин, А. В. Циммерлинг. — Москва: Индрик, 2000. — Т. 1—2. — С. 470. — ISBN 5-85759-111-2.
  • Хорошкевич А. Л. Торговля Великого Новгорода с Прибалтикой и Западной Европой в XIV—XV веках. — М.: Академия наук СССР, 1963. — 366 с.
  • Ягунов Н. В., Ягунова Т. Е. Ганза спустя века. Германия. Польша. Россия. Литва = Hanse centuries later. Germany, Poland, Russia, Lithuania: the album of photos / пер. О. Соловьева, А. Сташкевич; — консультанты: А. Бахтин, А. Сташкевич. — альбом фотографий. — Калининград, Вильнюс: Standartu Spaustuve, 2014. — Т. I. — 208 с. — 1000 экз. — ISBN 978-83-7823-474-6.
  • Ягунов Н. В., Ягунова Т. Е. Ганза спустя века. Германия. Польша. Россия. Литва = Hanse centuries later. Germany, Poland, Russia, Lithuania: the album of photos / пер. О. Соловьева; В. Полежаев (тексты на с. 158, 194). — альбом фотографий. — Калининград, Вильнюс: Standartu Spaustuve, 2015. — Т. II. — 208 с. — 1500 экз. — ISBN 978-609-8180-02-2.
  • Ягунов Н. В., Ягунова Т. Е. Ганза спустя века. Нидерланды. Германия. Россия. Латвия = Hanse centuries later. Netherlands, Germany, Russia, Latvia: the album of photos / пер. О. Соловьева. — альбом фотографий. — Калининград, Вильнюс: Standartu Spaustuve, 2016. — Т. III. — 216 с. — 1000 экз. — ISBN 978-609-8180-17-6.
  • Войнов, Дмитрий Александрович. Экономические интересы Западной Европы и России: опыт конкурентного противостояния Ганзы и Новгорода // Век качества. — 2015. — № 3.
  • Лаптева, Елена Васильевна. К вопросу об истории антироссийских санкций // Историко-экономические исследования. — 2017. — № 4.
  • Pavlova, Olga. The Hanseatic League and the Russian state: the significance of historical experience // International Scientific-Practical Conference «Business Cooperation as a Resource of Sustainable Economic Development and Investment Attraction»(ISPCBC 2019). Atlantis Press, 2019. (инг.)
  • Hanse. In: Lexikon des Mittelalters (in 10 Bde.). Artemis-Verlag. München-Zürich, 1980—2000. Bd. IV, S. 1921—1926.
  • Rolf Hammel-Kiesow: Die HANSE. Verlag C. H. Beck. München, 2000.
  • Volker Henn: Hanseatic League. In: Hindenbrand, Hans-J. (Ed.): The Oxford Encyclopedia of the Reformation, Vol 2 (Oxford University Press). New York/Oxford 1996, S. 210—211.
  • Rolf Hammel-Kiesow: The Hanseatic League. In: The Oxford Encyclopedia of Economic History, Vol. 2. Oxford 2003, S. 495—498.
  • John D. Fudge: Cargoes, Embargoes, and Emissares. The Commercial and Political Interaction of England and the Herman Hanse 1450—1510.
  • Jörgen Brecker (Hg.): Die Hanse. Lebenswirklichkeit und Mythos, Bd. 1 [Aufsätze] (enthalten sind ca. 150 Beiträge versch. Autoren), Hamburg 1989.
  • Giuseppe D’Amato, Viaggio nell’Hansa baltica, l’Unione europea e l’allargamento ad Est (Travel to the Baltic Hansa, the European Union and its enlargement to the East). Greco&Greco, Milano, 2004. ISBN 88-7980-355-7
  • Liah Greenfeld, The spirit of Capitalism. Nationalism and Economic Growth. Harvard University Press, 2001. P.34
  • Lesnikov М., Lubeck als Handelsplatz für osteuropaische Waren im 15. Jahrhundert, «Hansische Geschichtsbiatter», 1960, Jg 78
  • Hansische Studien. Heinrich Sproemberg zum 70. Geburtstag, B., 1961
  • Neue Hansische Studien, B., 1969
  • Bruns F., Weczerka H., Hansische Handelsstraßen, Weimar, 1967
  • Samsonowicz H., Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Studia z dziejów Hanzy nad Bałtykiem w XIV—XV w., Warsz., 1968

Һылтанмалар

Һылтанмалар

Ҡалып:Ганза Ҡалып:Торговые пути

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар