Кармазин Гурий Гаврилович

1882 йылдың 15 (27) мартында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙенең (хәҙерге Башҡортостандың Мишкә районы) Ишем ауылында тыуа. 1894 йылда — Мишкә сит халыҡтар училищеһын, 1901 йылда Бөрө уҡытыусылар семинарияһын тамамлай. Бынан һуң Бөрө өйәҙе ауылдарында мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. Бер үк ваҡытта мари фольклорын йыя, мари теленә тәржемә итеү менән шөғөлләнә.

1914 йылда В. М. Васильев менән бергә мари телендә әлифба сығара («Марла әлифба (көнсығыш һәм болон һөйләшендә)»). 1918 йылда Ҡазандағы мари телендә сыҡҡан «Куралше» журналында эшләй башлай. Шул уҡ ваҡытта уның мари тел ғилеме буйынса тәүге эше — «Мари халҡы теленең транскрипция нигеҙҙәре» баҫылып сыға.

Бер нисә йыл Себерҙә халыҡ мәғарифы органдарында уҡытыусы һәм хеҙмәткәр булып эшләгәндән һуң, 1923 йылда Мари автономиялы өлкәһенә килә, унда мари теленә яңы һүҙҙәр индереү буйынса комиссия ағзаһы була (лингвистик терминология булдырыу менән шөғөлләнә). 1920—1930 йылдарҙа телде байытыуҙа әүҙем ҡатнаша: яҙма телде һәм орфографияны камиллаштырыу өлкәһендә эшләй, мари теленең бер нисә грамматикаһы (1926, 1935 йылдар), туғыҙ әлифбаһы һәм бер нисә тиҫтә башҡа хеҙмәт авторы була. 1930 йылдар башында мари яҙмаһын латинлаштырыу яҡлы сығыш яһай.

1929—1930 йылдарҙа Н. Я. Марр фәнни етәкселегендә Көнсығыш халыҡтары институтының аспирантураһында уҡый. Доцент дәрәжәһен алғас, бер аҙ Ҡазан көнсығыш-педагогия институтында мари телен уҡыта. 1930 йылдан Йошкар-Олала Мари ғилми-тикшеренеү институтында эшләй.

1937 йылдың мартында, контрреволюцион, диверсия-террористик эшмәкәрлектә ғәйепләнеп, ҡулға алына. 1938 йылдың 11 майында атып үлтерелә. 1957 йылда аҡлана (үлгәндән һуң).

• 1997 йылда Марий Элдең баш ҡалаһы Йошкар-Олалағы бер урамға Г. Г. Кармазин исеме бирелә^[2][3].
• Башҡортостандың Мишкә районындағы Ишем мәктәбе Г. Кармазин исемен йөрөтә^[3].
• Уның исеме Ҡазандағы Архангел зыяратының иҫтәлекле стелаһына уйып яҙыла^[3].