Кекин йорто

Бина 1903—1905 йылдарҙа архитектор Генрих Рушь (1855—1905) тарафынан төҙөлә һәм уның һуңғы проекты була. Сауҙагәр-миллионер Леонтий Владимирович Кекин заказсы булып тора, ул Ҡаҙанда яңы йорттан башҡа бер нисә бина эйәһе булған була инде^[1].

Бина килем йорто^[3] итеп файҙаланыла. 1910 йылдан 1914 йылға тиклем бында В. И. Ряхинаның шәхси гимназияһы, белем таратыу педагогия йәмғиәтенең гимназияһы, Н. А. Беневскаяның әҙерлек училищеһы, Ҡаҙан бәйләнеш юлдары округының идараһы, С. Я. Пальчинская китапханаһы, Л. Ф. Гросс типографияһы, П. В. Шаталовтың яҙыу ҡағыҙы һәм китап магазины, А. В. Афанасьевтың шарап-бакалея магазины, М. Р. Тухватуллиндың энә-галантерея магазины урынлаша.

Совет власы заманында Кекин йорто дәүләт милкенә күсерелә. Төрлө ваҡыттарҙа унда Ҡаҙан хәрби комиссариаты, һыу транспорты район идараһы, Горький тимер юлының граждандар ҡоролмалары дистанцияһы, ашхана № 1 эшләй^[2].

XX быуат аҙағында бина авария хәленә килә. 1998 йылдан алып ул ҡулланылмай, йылытыу туҡтатыла, шуның арҡаһында конструкциялар емерелә башлай. 2005 йылда тышҡы күренешен һаҡлап һәм хәҙерге инфраструктура, шул иҫәптән ер аҫты гаражы өҫтәп, бина тергеҙелә. Реставрацияланған бина сауҙа-офис ҡулланылышы өсөн тәғәйенләнә^[1].

Бина эклектик стилдә төҙөлгән: унда модерн һәм неоготика элементтары берләштерелгән. Ҡоролма үҙенсәлекле формаға эйә, уның эсендә бер генә лә тура мөйөшлө йәки квадрат бүлмә юҡ — барыһы ла стандарт булмаған^[4]. Эске киңлектәр коридорҙар, баҫҡыстар һәм залдарҙан торған лабиринтты хәтерләтә. Тышҡы биҙәлеш элементтарында мавритан мотивтары сағыла. Йорт һуған формаһындағы көмбәҙҙәр өҫтөндәге шпилдәр, уҡ формаһындағы тәҙрәләр һәм шарҙар менән биҙәлгән портик менән тамамлана. Архитектор Генрих Руш бинаны «йомаҡ-йорт» итеп уйлаған, унда һәр фасад ҡарау нөктәһенә ҡарап төрлөсә күренә^[5].

2000 йылда бинаны «ТАИФ» компаниялар төркөмө һатып ала. Реставрацияға 280 миллион һум инвестиция йүнәлтелтә. Проектты Раул Шәмсетдинов етәкселегендә «Ҡазан Гипронииавиапром» эшләгән, ә реставрация эштәрен ZABIR компанияһы башҡарған^[5].

Эштәр башланған мәлгә бина 16 сантиметрға ултырған була, подвалды һыу баҫа. Фундаментты нығытыу өсөн бинаның бөтә периметры буйынса яҡынса 900 ҡаҙа ҡуйылған (бораулау тәрәнлеге 12—15 метр). Диуарҙар ҡорос бәйләүестәр менән нығытылған, подвалға тулы гидроизоляция яһалған, түбә һүтелеп яңынан тергеҙелгән. Бинаның тышҡы ҡиәфәте һаҡланған, шул уҡ ваҡытта ер аҫты гаражы кеүек заманса инфраструктура элементтары өҫтәлгән.

Реставрациянан һуң бина 2004 йылдың декабрендә асылған^[6][5]. Хәҙер ул сауҙа-офис үҙәге булараҡ файҙаланыла: беренсе ҡатта магазиндар, кафе, банк урынлашҡан, ә өҫкө ҡаттарҙа — офис биналары.