Пляж футболы
Пляж футболы (рус. Пляжный футбол, ингл. beach soccer) — традицион футбол ҡағиҙәләренә нигеҙләнгән спорт төрө. Ярыштар ҡомло пляждарҙа үтә, уйында туп менән идара итеү техникаһы һәм хәрәкәт итеү тиҙлеге айырыуса мөһим. Ҡағиҙәләрҙе берләштереүгә тәүге ынтылыштарҙы 1992 йылда Бөтә донъя пляж футболы ойошмаһына нигеҙ һалыусылар яһай.
Йомшаҡ ҡом уйынсыларҙы ҡыҙыҡлы, матур техник алымдар ҡулланырға мәжбүр итә ((мәҫәлән, артҡа ҡолап баш аша — «ҡайсы» йәки бисиклет алымы менән тибеү). Уйын майҙанының бәләкәй булыуы (28×37 метр) уйынсыларға теләһә ниндәй урындан, хатта үҙ ҡапҡаһынан туранан-тура тибеп, гол индерергә мөмкинлек бирә. Уйын барышында дәғүәсе ҡапҡаһына 60-ҡа яҡын тибергә мөмкиндәр (сағыштырыу өсөн, ҙур футболда ике дәғүәсе ҡапҡаһына 20 яҡшы күрһәткес тип һанала). Голдар уртаса 3 — 4 минут һайын индерелә, ә матчтың уртаса һөҙөмтәлелеге бер уйында яҡынса 11 туп (традицион футболда һуңғы йылдарҙа норма — 2,5 гол).
Тарихы
Пляж футболы Бразилияла барлыҡҡа килә һәм халыҡ-ара әһәмиәтле спорт төрөнә тиклем үҫешә. Ярыштарҙа француз Эрик Кантона, испандар Мигель һәм Хулио Салинаса һәм бразилиялылар Ромарио, Жуниор һәм Зико кеүек ҙур футболдың билдәле спортсыларының ҡатнашыуы телевизион яҡтыртыуҙы киңәйтеүгә булышлыҡ итә пляж футболын донъяның 170 илендә күрһәтә башлайҙар. Был пляж футболын донъяла иң тиҙ үҫешкән спорт төрҙәренең береһенә әйләндерә һәм рекламаны һәм бағымсыларҙы йәлеп итә.
Уйын ҡағиҙәләре
- Һәр команда биш уйынсынан тора (дүрт ялан уйынсыһы һәм ҡапҡасы).
- Матч барышында алмаштырыуҙар һаны сикләнмәй (запас уйынсылар эскәмйәһендә, ҡағиҙә булараҡ, 3—5 запас уйынсы була).
- Уйын 12 минутлыҡ өс осорҙан тора.
- Осор араһындағы тәнәфес 3 минут дауам итә.
- Пляж футболында тигеҙ иҫәптәр юҡ. Төп ваҡыттан һуң өҫтәмә ваҡыт билдәләнә — 3 минут; әгәр өҫтәмә ваҡыт тигеҙ иҫәп менән тамамланһа, матчтан һуңғы һәр команданың 5 мөмкинлектән торған матчтан һуңғы пенальти теҙмәһе тәғәйенләнә.
- Матчты ике судья, хронометрик судья һәм запас судья хеҙмәтләндерә.
- Һәр фолға (ҡағиҙә боҙоу) штраф тибеү тәғәйенләнә.
- Уны ҡағиҙә боҙолған уйынсы яһай. Әгәр был уйынсы зыян күргән булһа, ул майҙандан китә, ә штрафты башҡарыу команданың башҡа уйынсыһына бирелә.
Шулай уҡ башҡа ҡағиҙәләр ҙә бар:
- Футболсылар ялан аяҡ уйнай. Аяҡ-ҡулдарҙы һәм тубыҡтарҙы һаҡлаусы бинт рөхсәт ителә.
- Үҙе аша ҡайсы ысулы менән типкән уйынсыға ҡамасауларға ярамай.
2014 йылдың июнендә Бөтә донъя пляж футболы ойошмаһы пляж футболы ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр индерә[1]. Ҡапҡасы штраф майҙанында тупты үҙ ҡулында тотоу, ҡағылыу һыҙығынан һәм мөйөштән тупты ырғытыу ваҡыты биш секундтан дүрт секундҡа тиклем ҡыҫҡартылды. Ә ҡапҡасы, туп менән зонанан ситкә сығып, уға кире ҡайтып, тупты ҡулына ала алмай.
2021 йылдың 7 июлендә пляж футболы тураһындағы закондарға яңы үҙгәрештәр үҙ көсөнә инә. Башҡа үҙгәрештәрҙән тыш, хәҙер уйын динамикаһын арттырыу өсөн тупты ҡапҡанан үҙ штраф майҙаны сиктәрендә индерергә мөмкин[2].
Халыҡ-ара турнирҙар
.jpg)
2005 йылға тиклем рәсми булмаған донъя чемпионаттары — мундиалито үткәрелә. Уларҙа 9 турнирҙа еңеү яулаған Бразилия командаһы өҫтөн була. Португалия бер тапҡыр ғына еңә ала. 2005 йылдан Рио-де-Жанейроның Копакабана пляжында ФИФА эгидаһы аҫтында рәсми чемпионаттар үткәрелә. Беренсе чемпион титулын Франция йыйылма командаһы яулай, әммә бер йылдан чемпионатта бразилиялылар еңә һәм өҫтөнлөктө кире ҡайтарыуға ирешә[3]. Әммә 2011 йылда Бразилиялылар донъя чемпионаты финалында отола: Рәсәй командаһы уларҙы 12:8 иҫәбе менән еңә һәм үҙ тарихында тәүге тапҡыр донъя чемпионатын яулай.[4]. 2013 йылда Рәсәй йәнә донъя чемпионы була һәм Бразилиянан ҡала титул яулаған командалар араһында икенсе урында тора. 2021 йылғы донъя чемпионатында Рәсәй командаһы Япония командаһын 5:2 иҫәбе менән ота, шунан һуң пляж футболы буйынса өс тапҡыр донъя чемпионы була.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Иҫкәрмәләр
- ↑ BSWW внесла изменения в правила пляжного футбола. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 июнь 2014. Архивировано из оригинала 4 март 2016 года.
- ↑ Поправки к Правилам игры в пляжный футбол от 07 июля 2021. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 ғинуар 2022. Архивировано 8 ғинуар 2022 года.
- ↑ Beach Soccer World Cup — Overview. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ғинуар 2007. Архивировано 1 июнь 2020 года.
- ↑ Россия - чемпион мира по пляжному футболу! Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 сентябрь 2011. Архивировано из оригинала 3 октябрь 2013 года.
Һылтанмалар
- Правила игры в пляжный футбол ФИФА 2021-22 (ингл.) (pdf). Официальный сайт ФИФА. Архивировано 26 август 2021 года.
- Правила игры в пляжный футбол ФИФА 2008 (doc) (недоступная ссылка — история). Официальный сайт Федерации пляжного футбола Санкт-Петербурга. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 май 2013. Архивировано 13 май 2013 года.
