Попов Геннадий Петрович

1917 йылдың 7 ноябрендә губерна ҡалаһы Өфөлә, Рәсәй Республикаһының хеҙмәткәрҙәр ғаиләһендә тыуған. Рус милләтенән. Бала сағынан ғаиләһе менән Әшә ҡалаһында йәшәгән^[1].

1935 йылда урта мәктәпте тамамлағас, Свердловскиға күсеп китә һәм унда Свердловск физик культура техникумын тамамлай^[2].

Эшселәр һәм крәҫтиәндәр Ҡыҙыл армияһы сафына 1938 йылдың ноябрендә саҡырыла. Хеҙмәтен 66-сы айырым төтөнлө һаҡлау һәм дегазация отрядының ҡыҙыл флотсыһы булып башлай, тәүҙә Днепр, һуңынан Пинск хәрби флотилияһында хеҙмәт итә.

Бөйөк Ватан һуғышының тәүге айҙарында 1-се дәрәжә старшина Геннадий Попов Днепр йылғаһы аша кисеүҙәрҙе һаҡлауҙа ҡатнаша. Флотилия тарҡатылғандан һуң, уны Вологда диңгеҙселәр командаһына күсерәләр. 1943 йылдың сентябрендә Волга хәрби флотилияһындағы караптар базаһында Днепр флотилияһы яңынан ойошторола.

1944 йылдың ҡышында Геннадий Петрович яңынан 66-сы айырым төтөнлө һаҡлау һәм дегазация отрядына күсерелә. Яҙ көнө флотилия Днепр, Припять һәм Березина йылғаларында һуғыш хәрәкәттәрен башлап ебәрә.

Флотилияның төп бурыстары яр буйҙарындағы уҡсылар подразделениеларына артиллерия ярҙамы күрһәтеү, уларҙы тәьмин итеү, дошман тылына десант төшөрөү, һыу кәртәләрен кисеп сығыуҙа ҡоро ер ғәскәрҙәренә ярҙам итеү, һәм кисеүҙәрҙе һаҡлау булды. Флотилияның иң сағыу хәрби юлы 1944 йылғы Белоруссия операцияһында ҡатнашыуы менән бәйле.

Тәүҙә 66-сы айырым төтөнлө һаҡлау һәм дегазация отряды ярҙамсыһы булараҡ хеҙмәт итте. Әммә уның элиталы разведка отрядына әйләнеүе флотилия командующийы, вице-адмирал Виссарион Виссарионович Григорьев мемуарҙарында сағылыш тапҡан. 1944 йылдың йәйендә, Здудичи десанты операцияһынан һуң, командование флотилия составында үҙ десант отрядын ойоштороу кәрәклеген аңлаған.

Отряд составындағы 33 ҡыҙыл флотсы һәм сержанттарҙың дөйөм һаны менән дым маскировкаһы эштәрен башҡа подразделениеларға тапшырып, уларҙы десант резервы итеп ҡулланырға ҡарар ителә.

«Багратион» операцияһы барышында Геннадий Петровичтың отряды биш десант операцияһында ҡатнаша: Скрыгалов десанты, Петриков десанты, Боркин десанты, Дорошевичи десанты һәм Пинск десанты.

1944 йылдың 29 июнендә Скрыгалов һәм Конковичи ауылдары эргәһендәге десант һөжүмендә Геннадий Попов үҙ отряды менән дошмандың артиллерия нөктәләрен радиобәйләнеш аша төҙәтеп утҡа тота. Кире сигенгәндә дошман боеприпас складына ут төртә, әммә Геннадий Петрович утты һүндереп, складты трофей итеп ҡулға төшөрә.

1944 йылдың 29 июнендә Геннадий Петрович Петриков ҡалаһы өсөн барған һуғыштарҙа ҡатнаша. Десант суднолары ҡала пристаненә һәм яҡын тирәләге райондарға десант төшөрә. Был һөжүм немец гарнизонының иғтибарын үҙенә йәлеп итә, һәм был ҡаланы 61-се армия подразделениеларына азат итергә мөмкинлек бирә.

Немецтарҙың ҡаты нығытмалары менән билдәле булған киләһе оборона пункты Дорошевичи була. Ҡаласыҡты һаҡлаған гарнизон ике пехота батальоны һәм бер нисә танктан торған. Днепр хәрби флотилияһы һәм 61-се армияның 51-се уҡсылар дивизияһы ҡатнашлығында Дорошевичи десанты операцияһы үткәрелә. Геннадий Петрович отряды, командир һәләк булғандан һуң, командованиены үҙ ҡулына ала һәм һуғышты дауам итә.

Дорошевичи янындағы алышта Геннадий Поповтың отряды дошмандың 60-тан ашыу һалдатын, 4 танкын юҡ итә һәм оборонаны өҙә. Артабанғы операцияларҙа отряд тағы ла әүҙем ҡатнаша.

Пинск ҡалаһын азат итеүҙә Геннадий Петрович етәкселегендәге отряд штурм авангарды була. 1944 йылдың 11 июленә ҡараған төндә улар беренсе булып ярға сығып, төп десант көстәренең төшөүен тәьмин итә. Уларға Пинск ҡалаһының үҙәгенә үтеп инеп, немецтарҙың мөһим объекттарын баҫып алыу бурысы йөкмәтелә.

Десантсылар ике тәүлек дауамында ҡаты алыштар алып бара, 16 немец контратакаһын кире ҡағып, дошмандың күп кенә терәк нөктәләрен юҡ итә. Геннадий Петрович шәхсән үҙе 15 немец һалдатын юҡ итә, дошманды флангтан урап һөжүм ойоштороп, уны сигенергә мәжбүр итә.

1944 йылдың 14 июлендә Пинск ҡалаһы азат ителә. Геннадий Поповтың отряды дошмандың ҙур көстәрен һуғышта йәлеп итеп, башҡа подразделениеларға ярҙам күрһәтә.

Совет халҡының немец баҫып алыусыларына ҡаршы көрәштә күрһәткән батырлығы һәм хәрби заданиеларҙы өлгөлө үтәгәне өсөн Геннадий Петрович Поповҡа 1945 йылдың 7 мартында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

Белоруссияны немец-фашист илбаҫарҙарынан азат иткәндән һуң, 1944 йылдың сентябрендә Днепр хәрби флотилияһы караптары тимер юл аша Польшаға күсерелә һәм Малкиня-Гурна — Треблинка станциялары араһында Көнбайыш Буг йылғаһына төшөрөлә. Караптар, 90 саҡрымлыҡ Буг һикәлтәләрен үтеп, Висла йылғаһы буйына, Варшава тирәһенә туплана. Бында флотилия составына яр буйы һаҡлау ротаһы индерелә. Геннадий Поповтың разведка отряды тарҡатыла, яугирҙары ротаның взводтарына бүленә. 1944 йылдың көҙөндә Попов Висла буйындағы алыштарҙа ҡатнаша, ә 1945 йылдың ҡышында, йылға боҙҙан асылғандан һуң, Висла-Одер операцияһында һуғыша.

Берлин операцияһы барышында флотилия подразделениелары 234-се уҡсылар дивизияһының Одер йылғаһын кисеүен тәьмин итә. Берлин яулап алынғандан һуң, караптар Померан бухтаһына ебәрелә. Улар яр буйын һәм утрауҙарҙы тикшереүҙә, мина-ҡапҡандарҙы зарарһыҙландырыуҙа, ҡорал складтарын һаҡлауҙа ҡатнаша. Германия капитуляцияһынан һуң да тральщиктар Померан бухтаһындағы төбәк миналарын сығарыуҙы дауам итә.

1945 йылдың ноябрендә Геннадий Попов демобилизациялана. Свердловскиға ҡайтып, физик культура һәм спорт комитетында өлкән инспектор булып эшләй. 1949 йылда Свердловск юридик мәктәбен тамамлап, 1953 йылға тиклем прокуратура органдарында төрлө вазифалар башҡара. Шулай уҡ халыҡ депутаттарының Каганович (хәҙерге Тимер юл) район советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары була.

1953 йылда Свердловск юридик институтын тамамлағас, Свердловск өлкә башҡарма комитеты Эске эштәр идаралығының Хеҙмәт-төҙәтеү учреждениелары идаралығы оператив бүлегендә оперуполномоченный булып эшләй.

1957 йылдан алып СССР Эске ғәскәрҙәр дивизияһы штабы начальнигының өлкән ярҙамсыһы вазифаһын башҡара.

1976 йылдың 24 июнендә Геннадий Петрович Попов вафат була. Екатеринбургтың Широкоречье зыяратында ерләнгән.

• «Алтын Йондоҙ» миҙалы (СССР) (07.03.1945);
• Ленин ордены (07.03.1945);
• III дәрәжә СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт өсөн ордены;
• СССР Эске эштәр министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре.

• Общедоступный электронный банк документов «Подвиг Народа в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»  (билдәһеҙ) (недоступная ссылка — история). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2012. Архивировано 13 март 2012 года.

Представление к званию Героя Советского Союза  (билдәһеҙ). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2012. Архивировано 9 ғинуар 2013 года.