Рутчин Алексей Иванович
Алексей Иванович Рутчин (1911 йылдың 6 декабре, Иҫәнғол — 1943 йылдың 7 октябре, Онуфриев районы[d], Кировоград өлкәһе) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, гвардия уҡсылар дивизияһы шофёры, гвардия старшинаһы, Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).
Биографияһы
Крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте рус. Мәктәптең 6 класын тамамлаған. Ейәнсура районы Куйбышев исемендәге колхоздағы малсылыҡ фермаһында, 1936—1941 йылдарҙа — Үзбәк ССР-ының Сәмәрҡәнд өлкәһендәге Ҡаттаҡурған һыуһаҡлағысы төҙөлөшөндә эшләй[1].
Ҡыҙыл армияға 1941 йылдың октябрендә Куйбышев өлкәһенең Бор район военкоматы тарафынан саҡырыла. 1942 йылдың декабрендә фронтҡа (рус.)баш. эләгә, 1943 йылдан ВКП(б) ағзаһы[2].
Гвардия старшинаһы Алексей Рутчин 1943 йылдың 7 октябрендә Кировоград өлкәһенең Онуфриев районы Куцеволовка ауылы янында Днепр ярындағы алышта батырлыҡ күрһәтә[2]. Ауыр яралана һәм шул көндө вафат була[3]. Куцеволовка ауылында ерләнә[4].
Рутчин Алексей Иванович командованиеның (рус.)баш. хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм ошо ваҡытта күрһәткән батырлыҡтары өсөн үлгәндән һуң 1944 йылдың 22 февралендә «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була[5].
Батырлығы
«109-сы гвардия айырым танкыға ҡаршы истребитель дивизионының (рус.)баш. (Дала фронты, 37-се армия, 110-сы гвардия уҡсылар дивизияһы) өлкән шофёры, гвардия старшинаһы Рутчин 1943 йылдың 7 октябрендә Днепр йылғаһының уң яҡ ярындағы алышта Куцеволовка ауылы районында (Кировоград өлкәһенең Онуфриев районы) батырлыҡ күрһәтә: дивизион тылдарына дошман пехотаһы бәреп инә, Рутчин түңәрәк оборона ойоштора һәм подразделение яугирҙары менән гитлерсыларҙың һөжүмдәрен кире ҡаға. Яңғыҙы ҡалғас, өҫтәмә көс килеп еткәнсе, һуғышты дауам итә. Был алышта үлемесле яралана»[2].
«Советтар Союзы Геройы» исеме үлгәндән һуң 1944 йылдың 22 февралендә бирелә[6].
Хәтер
- Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Ҡарары менән 2025 йылдың 20 октябрендә Советтар Союзы Геройы Алексей Иванович Рутчин исеме Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы муниципаль районы Иҫәнғол ауылының 1-се дөйөм белем биреү мәктәбе автономиялы дөйөм белем биреү муниципаль (рус.)баш. бюджет учреждениеһына бирелә[7][8][9];
- Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы Иҫәнғол ауылындағы урамға Герой исеме бирелгән, ауылдағы Бөйөк Ватан һуғышы мемориалында уның бюсы, ул уҡыған мәктәп бинаһына — мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[1].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
- Советтар Союзы Геройы (1944)[5];
- «Алтын Йондоҙ» миҙалы (22.02.1944)[5];
- Ленин ордены (22.02.1944)[5];
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (26.07.1943)[5];
- «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (15.12.1942)[5];
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 И. Г. Каримова. Рутчин Алексей Иванович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
- ↑ 1 2 3 Н. В. Уфаркин. Рутчин Алексей Иванович. Международный патриотический интернет проект «Герои страны». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
- ↑ ОБД Мемориал|83841063 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- ↑ ОБД Мемориал|55372802 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Рутчин Алексей Иванович. Проект Министерства обороны Российской Федерации «Память народа». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 5 марта (№ 13 (273)). — С. 1 (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- ↑ Ляйсан Закирова. Школам Башкирии присвоили имена Героев Советского Союза. ИА «Башинформ» (23 октябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
- ↑ Постановление Правительства Республики Башкортостан от 20 октября 2025 года № 487 «О присвоении имен Героев Советского Союза и выдающихся деятелей Республики Башкортостан общеобразовательным организациям Республики Башкортостан». Правительство Республики Башкортостан (20 октябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
- ↑ Первой школе присвоили имя Героя Советского Союза — Алексея Рутчина. Сайт Дзен (25 декабрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 ғинуар 2026. (рус.)
Әҙәбиәт
- Лицом на запад. — Уфа, 1972. / стр. 263—269.
- Славные сыны Башкирии. — Уфа, 1968, кн. 3. / стр. 214—219.
- Рутчин Алексей Иванович // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
Һылтанмалар
- Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Рутчин Алексей Иванович (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- Республиканский музей боевой Славы. Официальный сайт. Рутчин Алексей Иванович (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- Федеральное государственное бюджетное учреждение культуры «Центральный музей Великой Отечественной войны 1941-1945 гг.». Музей Победы. Рутчин Алексей Иванович (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)
- «Бесмертный полк». Официальный сайт движения. Тверь. Рутчин Алексей Иванович (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2026)