Хәрби әсирҙәрҙең хәрби ҡәберлектәре (Өфө ҡалаһы)

Эске эштәр министрлығының 39-сы архивы фонды мәғлүмәттәре буйынса^[1], Өфө ҡалаһы биләмәһендә Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы хәрби әсирҙәрҙең мемориаль хәрби ҡәберлектәре өс зыяратта урынлашҡан, уларҙа Эске эштәр министрлығы лагерҙарында, махсус госпиталдәрҙә һәм эшсе батальондарҙа вафат булған хәрби әсирҙәрҙең ҡәберҙәре табылған:

• Өфө районының Баланов ауылы эргәһендәге зыяратта (хәҙерге Дим зыяраты) 176 кеше (немецтар, япондар, австриялылар, мадьярҙар, румындар) ерләнгән, зыярат ябыҡ хәлдә;
• Лопатин зыяратында 366 кеше (немецтар, австриялылар, поляктар, венгрҙар, латыштар, чехтар, мадьярҙар) ерләнгән;
• Сергий зыяратында ерләнгәндәр һаны 93 кеше (немецтар, мадьярҙар, австриялылар, чехтар), хәҙер ул ябылған. Ерләнгән хәрби әсирҙәрҙең дөйөм һаны 635 кеше тәшкил итә (2014 йылғы мәғлүмәттәр буйынса). Эске эштәр министрлығы архивы исемлегенә ярашлы, Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһында 1945 йылдан 1948 йылға тиклем вафат булған 635 хәрби әсирҙең исеме, хәрби дәрәжһе, милләте, тыуған йылы һәм вафат булған көнө билдәле.

Мемориаль комплекстар Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Дим, Орджоникидзе, Киров райондарында урынлашҡан. Лопатин зыяратында^[2] ҡәберҙәр символик рәүештә тәре төркөмдәре менән билдәләнгән, төркөмдә — өсәр тәре. Үҙәк мемориал булып металл ҡара тәре тора. Димдәге һәм Сергий зыяраттарында шулай уҡ металдан ҡара тәреләр ҡуйылған. Ҡәберлектәргә составында хәрби әсирҙәрҙең туғандары булған сит ил делегациялары килә. Мемориалдарҙы «Хәрби мемориалдар» халыҡ-ара хәрби-мемориаль хеҙмәттәшлек ассоциацияһы вәкилдәре тәрбиәләй^[3].

Өфө ҡәберлектәренән тыш, республиканың башҡа райондарында эшләгән хәрби әсирҙәр Ишембай, Салауат ҡалаларындағы һәм башҡа урындарҙағы зыяраттарҙа ерләнгән.