Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хәсән Мохтар

Хәсән Мохтар, Хәсән Баһауетдин улы Мохтаров (рус. Мухтаров Хасан Багаутдинович, Хасан Мухтар; 1901 йылдың 28 октябре, Иҫке Ҡамышлы, Өфө өйәҙе, Өфө губернаһы, Рәсәй империяһы — 1963 йылдың 13 октябре, Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР) — башҡорт совет яҙыусыһы, тәржемәсе. Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1938).

Биографияһы

Хәсән Баһауетдин улы Мохтаров 1901 йылдың 28 октябрендә Өфө губернаһының Өфө өйәҙе[1] Иҫке Ҡамышлы ауылында тыуған.

Систематик белем ала алмай, төрлө эштә эшләй: 13 йәштән Өфөләге «Тормош», «Восток» гәзиттәре типографияһында хәреф йыйыусы була.

1916 йылда үҙ теләге менән Мурманск тимер юлын (рус.)баш. төҙөүгә китә[2].

Граждандар һуғышы башланғас, Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт итә. 1920-се йылдарҙа «Азад Себер» («Ирекле Себер»; Омск), «Степная правда» һәм «Ҡаҙаҡ теле» («Ҡаҙаҡ теле»; Семипалатинск) гәзиттәренең редколлегияларында эшләй.

1930 йылда Өфөгә ҡайта һәм «Октябрьский натиск» гәзитендә корректор булып эшләй. 1931 йылдан «Октябрь» журналының мөхәрририәт секретары була.

1932 йылдан алып башҡорт телендә китаптар сығарыу буйынса мөхәрририәт етәксеһе (Ҡазан), 1937 йылдан баҫма хеҙмәткәрҙәр өсөн фабрика өйрәнеүҙәре мәктәбендә инструктор һәм корректор.

1940—1953 йылдарҙа "Башгосиздат"тың мөхәррире.

Ижады

Хәсән Мохтар әҫәрҙәре 1928 йылда баҫыла башлай[3]. 1933 йылда уның тәүге хикәйәләр йыйынтығы «Тәүге ударсылар» баҫылып сыға. Әҫәрҙә эшсе синыфының революцион көрәше тураһында һүҙ бара.

1935 йылда уның «Дауыл алдынан» повесы (урыҫ теленә тәржемәһе 1957 йылда «Перед бурей» исеме менән баҫылып сыға) донъя күрә. Был хикәйәлә эшселәр араһында революцион тойғолар күтәрелеүе, Беренсе донъя һуғышы йылдарында үҫмер етемдәрҙең яҙмышы һүрәтләнә.

Хәсән Мохтар шулай уҡ балалар өсөн яҙылған «Юғалған чертеждар» (1940) һәм «Урманда» (1948) мажаралы хикәйәләре авторы.

Хәсән Мохтар М. Горькийҙың («Челкаш», 1939), Дж. Свифттың («Гулливер в стране лилипутов» («Гулливер лилипуттар илендә»), 1935), А. П. Чеховтың «Человек в футляре» («Футлярҙағы кеше», 1953), М. Ю. Лермонтов, А. А. Фадеев, Б. Н. Полевой һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә итеүсе[4].

Китаптары

  • Урманда (В лесу). Өфө, 1951.
  • Әҫәрҙәр: 2 томда. Өфө, 1961—1975.

Наградалары

Хәтер

Өфө ҡалаһында Хәсән Мохтар йәшәгән йортҡа уның хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[5].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы
  2. ↑ Г. Минһажева. Яҙыусы Хәсән Мөхтәрҙең тыуыуына 110 йыл (1901—1963) (башҡ.). «Йәйғор». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 июль 2026.
  3. ↑ Мохтар Хәсән Баһауетдин улы. Башҡорт энциклопедияһы: 7 томда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 июль 2026.
  4. ↑ Мухтар (Мухтаров) Хасан Багаутдинович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 июль 2026.
  5. ↑ Мухтаров Хасан Багаутдинович (1901-1963). Литературная карта. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 июль 2026.

Һылтанмалар

Категориялар