Мортазина Шәүрә Муса ҡыҙы
Шәүрә Муса ҡыҙы Мортазина (рус. Шаура Мусовна Муртазина; 1925 йылдың 22 июле, Мәскәү — 2002 йылдың 22 феврале, Мәскәү) — совет башҡорт театр режиссёры. РСФСР-ҙың (1970) һәм Башҡорт АССР-ының (1955) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы[1]
Биографияһы
1925 йылдың 22 июлендә Мәскәүҙә тыуған.
1948 йылда ГИТИС (А. М. Лобанов класы, педагогтары А. И. Лобанов, И. Я Судакова) тамамлай. Уҡыу йылдарында профессор В. Г. Сахновский, А. Д. Дикийҙың ижади оҫтаханаларына йөрөй.
1948—1972 йылдарҙа Өфөлә Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссёры була. Башҡорт академия драма театрынан киткәс, бер ни тиклем Ялта театры менән етәкселек итә.1962—1966 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһында уҡыта.
1968—1970 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институтында кафедра мөдире булып эшләй. Һуңынан Мәскәүгә йәшәргә китә.
Ш. Мортазинаның уҡыусылары араһында Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы Е. В. Смирнов, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артистары Р. А. Устинова, А. Х. Шәрипова бар.
Ижады
Өфө театрҙарында 100-ҙән артыҡ спектакль ҡуя. Дебюты — Г. Березконың «Командарм» әҫәре буйынса «Оло мөхәббәт» спектакле (1948). Милли драматургтарҙың, шулай уҡ рус һәм сит ил классиктары әҫәрҙәрен сәхнәгә ҡуйыуҙа уның режиссёр оҫталығы бигерәк тә асыҡ күренә. СССР-ҙа беренсе булып, Д. Лоусон, Вольтер әҫәрҙәрен сәхнәгә сығара[2].
Өфө драма театрында
- «Оло мөхәббәт» Г. Березов
- «Салауат Юлаев» Баязит Бикбай
- «Утлы өйөрмә» Мирзаһитов Әсғәт
- «Бер мөхәббәт яҙмышы» Ибраһим Абдуллин
- «Рәйсә» Нәжип Асанбаев
- «Онотма мине, ҡояш!» Азат Абдуллин
- «Ай тотолған төндә» Мостай Кәрим
- «Хәйләкәр бисәләр» В.Шекспир
- «Ромео һәм Джульетта» В.Шекспир
- «Макбет» В.Шекспир
- «Урлау» Джек Лондон
- «Мөхәммәт» Вольтер
- «Бер ғаилә яҙмышы» Д. Лоусон
Өфө опера театрында
- «Дауыл» операһы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары
- РСФСР-ҙың дәүләт премияһы (1967);
- Ғәлимов Сәләм исемендәге премия (1967);
- «Почёт Билдәһе» ордены (1955);
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1970);
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1955).
Ғаиләһе
- Атаһы — Муса Мортазин (1891—1937), комбриг, Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ҡатнашыусыһы була, хәрби эшмәкәр, 1920—1921 — Башҡортостан Үҙәк Башҡарма комитете рәйесе.
- Әсәһе — Фатиха Мөжәһитдин ҡыҙы;
- Ҡыҙ туғандары — Зөбәржәт, Наилә (Ләйлә);
- Ҡустыһы — Юлай.
- Наиләнең ҡыҙы — Нэлли Крутова[3].