Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ҡoләхмәтов Дим Әхтәм улы

Ҡoләхмәтов Дим Әхтәм улы, Дим Мәннән (рус. Кулахметов Дим Ахтямович, Дим Маннан; 1969 йылдың 7 декабре йәки 1969 йылдың 7 декабре, Комсомольск, Башҡорт АССР-ы — 2005 йылдың 22 апреле) — башҡорт рок йырсыһы, йырҙар авторы, «Дәрүишхан» төркөмөнөң лидерҙарының береһе.

Биографияһы

Дим Мәннән 1969 йылда Учалы районының Комсомольск ауылында ябай башҡорт ғаиләһендә тыуған. 1980 йылдар аҙағында кәләшенең тыуған яғына — Хәйбулла районының Иләс ауылына күсенә. Унда көтөүсе, ҡаҙанлыҡ операторы булып эшләй, ауыл ситендәге тау итәгендә бәләкәй генә ер өйҙә йәшәй.

1992 йылда уны «Дәрүишхан» төркөмөнә йырсы итеп саҡыралар. Был уның тормошонда һынылыш осоро була: ул элекке эшен ташлап, үҙен тулыһынса ижадҡа арнай.

Дим тәбиғи бай тембрлы моңло тауышҡа эйә була. Әммә төркөм өсөн уның тауышын үҙгәртеү талап ителә, сөнки ул Учалы башҡорттарының диалект үҙенсәлектәрен сағылдыра. Төркөм етәксеһе Альберт Ғәббәсов уның тауышына ҡатыраҡ һәм асығыраҡ хәйбуллалар һөйләшенә хас стилде өҫтәй.[1]

Ҡулахмәтов Дим Әхтәм улы 2005 йылдың 22 апрелендә 36 йәшендә вафат була. Уның вафаты башҡорт музыкаль мәҙәниәте өсөн ҙур юғалтыу булып тора.

Ижады

«Дәрүишхан» төркөмөнөң музыкаль йүнәлеше Башҡорт эстрадаһында дәртле һәм күтәренке рух менән айырылып тора. Күпселек йырҙар тормошто яратыуға һәм йәнле энергияға ҡоролған. Дим Мәннән, лирик шағир булараҡ, шәхси һәм автобиографик характерҙағы йырҙар яҙа. Дим күп йырҙарҙ авторы була, йыш ҡына шәхси кисерештәренә һәм автобиографик мотивтарға мөрәжәғәт итә. Уның тормошонда мөһим этап булып клиник үлемде хәтерләткән драматик ваҡиғанан һуң ислам юлына баҫа. Был тәжрибә уның донъяға ҡарашын һәм ижадҡа ҡарашын ҡырҡа үҙгәртә.[2]

Димдең ижадына уның рухи үҫеше айырыуса йоғонто яһай. Тормошоноң бер осоронда ул ныҡлап ислам диненә баҫа. Был ваҡиға уның донъяға ҡарашын үҙгәртә һәм йырҙарҙың эстәлегенә философик тәрәнлек өҫтәй. Был ижадының сағыу өлгөһө булып «Юлаусы» йыры була, был йыр Фирүзә Париж менән берлектә башҡарыла. Был композиция рухи эҙләнеүҙәрен һәм эске тыныслыҡ табырға ынтылышын сағылдыра.

Төркөмдөң популярлыҡтың иң юғары осоронда составы түбәндәгесә була:

  1. Альберт Ғәббәсов (соло-гитара, етәксе),
  2. Дим Мәннән (вокал),
  3. Ирек Абдуллин (клавишалар),
  4. Альберт Ниғмәтуллин (бас-гитара),
  5. Альберт Нурисламов (һуҡма инструменттар).[1]
Дискография
  • «Төн»;
  • «Нисек барһың шулай бул»;
  • «Шулай бул»;
  • «Мәрәһим йыры»;
  • «Юлаусы» (Фирузә Париж менән);
  • «Аҡмулла йыры»;
  • «Регги» (Дим Мәннән (Дәрүиш-хан));
  • «Һылыуҡайға» (Дәрүишхан).

Шәхси тормошо

Дим Мәннән күтәренке кәйефле, үткер һүҙле, күп балалы атай була. Сәхнәләге сағыу ижади эшмәкәрлегенә ҡарамаҫтан, уның тормошо ауырлыҡтарға бай була. Шул уҡ ваҡытта ул уларҙы тыныс күңел һәм яҡты ҡараш менән үткәрә.[1]

Хәтер

2021 йылда йырсы Дим Мәннәндең яҡты иҫтәлегенә арналған «Һуҡмаҡһыҙ юлсы» фильмының исем туйы үтте. Фильмдың режиссёра Ләйсән Мәжитова[3].

2024 йылдың 28 ноябрендә Өфөләге Көрәш һарайында «Дәрүиш Рухы +» тип аталған концерт кисәһе үтте. Сара барышында башҡорт рок-музыкаһына нигеҙ һалыусы шәхестәр юғары дәүләт наградалары менән билдәләнде. «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исем (үлгәндән һуң) «Дәрүишхан» башҡорт рок-төркөмөнөң фронтмены, йырҙар авторы Дим Әхтәм улы Ҡоләхмәтовҡа бирелде. Награданы уның тол ҡатыны Альбина Ҡоләхмәтоваға Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Урал Килсенбаев тапшырҙы[4].

Маҡтаулы исемдәре

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Азамат Буранчин. «Дервиш-хан» – легенда башкирского рока. Журнал «Ватандаш» 23 декабря 2023.
  2. ↑ А.М.Буранчин. Дервиш. Last.fm 11 августа 2010.
  3. ↑ Дим Мәннәнде иҫкә алып (башҡ.). Шоңҡар журналы (30 июль 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2026.
  4. ↑ Баламды онотмағанығыҙ өсөн рәхмәт! (башҡ.). Башҡортостан гәзите (1 декабрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2026.
  5. ↑ Легенды башкирского рока посмертно удостоены звания народных артистов. Панорама Башкортостана. Культура (29 ноябрь 2024).
  6. ↑ Лидера группы "Дервиш-хан" удостоили звания народного артиста Башкирии посмертно. ТАСС 29 ноября 2024.

Категориялар