Азовкин Юрий Петрович
Юрий Петрович Азовкин (рус. Юрий Петрович Азовкин; 1924 йылдың 6 ноябре, Сасово[d], Рязань губернаһы[d] — 1993 йылдың 11 майы, Рязань) — совет хәрби хеҙмәткәре, полковник, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкы батареяһының идара итеү взводы командиры. Советтар Союзы Геройы (1945)[1].
Биографияһы
1924 йылдың 6 ноябрендә Сасово ҡасабаһында (хәҙер — Рязань өлкәһенең Сасово ҡалаһы) хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуған. Сасовола 20-се тимер юл мәктәбен тамамлаған[1].
Бөйөк Ватан һуғышы
1942 йылдың авгусында Сасово район хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡырыла. 1943 йылда кесе лейтенанттар курсын тамамлай; шул уҡ йылдың сентябренән хәрәкәт итеүсе армияла хеҙмәт итә[1].
1945 йылдың 16 февралендә Польшалағы Хощнонан төньяҡ-көнбайыштараҡ урынлашҡан Репплин (нем. Repplin) тирәһендәге алышта гвардия өлкән лейтенанты Азовкин дошмандың биш контратакаһын кире ҡағыуҙа ҡатнаша. Ул 1-се Белорус фронтының 7-се гвардия кавалерия корпусына ҡараған 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкы батареяһының идара итеү взводына етәкселек итә. Ҡамауҙа ҡалғанда ут позицияһын бөтә яҡтан обороналауҙы ойоштора. Батарея алты танкты һәм бер штурм орудиеһын юҡ итә[1][2].
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 31 майындағы указы менән Азовкинға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә, Ленин ордены һәм 8721-се һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырыла[3].
Һуғыштан һуңғы йылдар
Һуғыштан һуң хәрби хеҙмәтен дауам итә. 1949 йылдан КПСС ағзаһы була. 1948 йылда офицерҙар составын камиллаштырыу курстарын, 1965 йылда Үҙәк артиллерия офицерҙар курстарын тамамлай. 1967–1970 йылдарҙа Мысыр армияһының 2-се пехота дивизияһы артиллерия бригадаһы командирының кәңәшсеһе була[1].
1970 йылда полковник дәрәжәһендә хәрби хеҙмәтен тамамлай. Рязандә йәшәй, йәштәрҙе патриотик тәрбиәләү эшендә ҡатнаша[2].
1993 йылдың 11 майында вафат була. Рязань районының Поляны ауылы зыяратында ерләнгән[1].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары
- Советтар Союзы Геройы; Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (1945 йылдың 31 майы)[3].
- Александр Невский ордены[1].
- I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)[3].
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены[1].
- «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы[3].
Хәтер
Азовкиндың исеме Өфөләге Башҡортостан Республикаһының Милли музейының һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейының мемориаль таҡтаташтарында мәңгеләштерелгән[1].
Сасовола ул уҡыған мәктәп бинаһында мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[1]. 2015 йылдың сентябрендә уның хөрмәтенә «Ушаково» китапханаһы бинаһында таҡтаташ асыла[4]. Уның исеме шулай уҡ Сасоволағы «Дан Аллеяһы» мемориаль комплексына индерелгән[5].
2024 йылдың ноябрендә Поляны урта мәктәбе уҡыусылары Азовкиндың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған сараларҙа ҡатнаша: почётлы ҡарауыл ҡуйыла һәм мемориалға сәскәләр һалына[6].
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Сасовец Юрий Азовкин храбро бился, попав в окружение. Издательство «Пресса» (31 ғинуар 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
- ↑ 1 2 А. С. Прокофьев. Помним! Рязанские ведомости (30 май 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
- ↑ 1 2 3 4 Н. В. Уфаркин. Азовкин Юрий Петрович. Герои страны. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
- ↑ Татьяна Юрлова. В Сасове открыли две мемориальные доски Героям Советского Союза. Издательство «Пресса» (16 сентябрь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
- ↑ Вячеслав Астафьев. Память сердца. Рязанские ведомости (25 июль 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
- ↑ МБОУ «Полянская СШ». Герой Советского Союза Юрий Петрович Азовкин. Добро.рф. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2026.
Әҙәбиәт
- Азовкин Юрий Петрович // Герои Советского Союза : Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М. : Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз.
- Богатыри земли Рязанской : биобиблиогр. указ. лит. / РОУНБ им. М. Горького. — Рязань : Сервис, 2005. — 640 с. — 1000 экз. — ISBN 5-89403-048-2.
- Ахмадиев Т. Х. Башкирская гвардейская кавалерийская. — Уфа : Китап, 1999. — 362 с. — 3000 экз. — ISBN 5-295-01973-X.
- Батуркин П. А., Николенко Л. П. Герои земли Рязанской : Очерки о воинах-рязанцах, Героях Советского Союза и России. — Рязань : Русское слово, 1995. — 469 с. — 3000 экз. — ISBN 5-900312-34-8.
- Батуркин П. А., Николенко Л. П. В огне войны : очерки о воинах-рязанцах, Героях Советского Союза. — М. : Московский рабочий, 1983. — 204 с. — 39 000 экз.
- Рязанская энциклопедия / Гл. ред.: В. Н. Федоткин. — Рязань : Пресса, 1995. — Т. 1: А — М. — 672 с. — 500 экз. — ISBN 5-86122-020-4.
- Слава башкирских конников / авт. сост.: Ф. Н. Вахитов, Н. И. Камалова. — Уфа : Китап, 2005. — 276 с. — 3000 экз. — ISBN 5-295-03573-5.
