Зөлҡәғиҙә

Айҙың исеме ғәрәпсә «зү әл-ҡағдә» һүҙбәйләнешенән алынған, ул «ултыраҡ тормош айы» йәки «хәрәкәтһеҙ тороу айы» тигәнде аңлата. Был атама ошо осорҙа ғәрәп ҡәбиләләренең хәрби походтарҙы туҡтатып, үҙ урындарында ҡалыуы һәм Мәккәгә ҡылынасаҡ хажға әҙерләнеүе менән бәйле^[2].

Зөл-ҡәғдә — Ислам календары буйынса йылдың ун беренсе айы. Был календарь 12 айҙан тора, һәр ай 29 йәки 30 көн дауам итә. Унан һуң Зөл-хижжә килә — был айҙа мосолмандарҙың ҙур хаж ғибәҙәте башҡарыла.

Дүрт тыйылған айға түбәндәгеләр инә:

• Зөлҡәғиҙә;
• Зөлхизә;
• Мөхәррәм;
• Рәжәб.

Зөлҡәғиҙә айы хажға әҙерлек осоро булып иҫәпләнә. Был айҙа күп кенә мосолмандар Мәккә ҡалаһына юлға сыға, сөнки хаж ғибәҙәте киләһе айҙа — Зөлхизә үтә.

Ҡөрьәндә лә дүрт изге ай хаҡында телгә алына. Был айҙарҙа кешеләргә ғәҙелһеҙлектән тыйылыу, дошманлыҡтан һәм бәрелештәрҙән һаҡланыу бойорола (Ҡөрьән, 9:36)^[1]..

Ислам барлыҡҡа килгәнгә тиклем дә ғәрәп ҡәбиләләре Зөлҡәғиҙә айын татыулыҡ һәм ваҡытлыса тыныслыҡ осоро итеп таныған. Был ваҡытта сауҙа юлдары һәм Мәккәгә ҡылынған ғибәҙәт сәфәрҙәре хәүефһеҙ булған. Ислам таралғас, был традиция һаҡланған һәм дини нигеҙ алған^[2].