Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Нухов Борис Нурғәле улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Нухов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Нухов Борис Нурғәле улы (рус. Нухов, Борис Нургалиевич; 1940 йылдың 5 феврале, Ташлыйылға, Башҡорт АССР-ы) — композитор, дирижёр, Тыва АССР-ының атҡаҙанған артисы (1984).

Биографияһы

Борис Нухов 1940 йылдың 5 февралендә Башҡортостандағы Балтас районының ҙур булмаған Ташлыйылға ауылында тыуған. Бала сағында мәҙәниәт йортоноң художество студияһында шөғөлләнә һәм татар-башҡорт музыка түңәрәгенә йөрөй[1].

1963 йылда, Йошкар-Ола ҡалаһының музыка училищеһын тамамлап (контрабас класы), Ҡыҙыл ҡалаһына эшкә килә, унда Тыва музыкаль-драма театрының ҙур булмаған оркестрында уйнай. 1966 йылдан Тыва АССР-ы Телевидение һәм радиотапшырыуҙар буйынса дәүләт комитеты ҡарамағындағы яңы ойошторолған симфоник оркестрында эшләй башлай[2].

1972—1977 йылдарҙа Ҡазан дәүләт консерваторияһында — композиция класы, 1977 йылда дирижёрлыҡ класы буйынса уҡый. Ҡазанда Масленникова Людмила Евгеньевна менән таныша, улдары Масленников Евгений Борисович тыуа (29.12.1976 й.). Республика комсомол конкурсы лауреаты. «Минең баш ҡалам» (С. Сарыг-оол һүҙе), «Яңы Шагонар» (О. Саган-оол һүҙе), «Аҡ-Довурак» (С. Молдурга һүҙе) йырҙары композиторға уңыш килтерә, ВЛКСМ Өлкә комитетының өсөнсө премияһын яулай. «Аян» вокаль-инструменталь ансамбле өсөн махсус рәүештә «Умырзая», «Тик һин һәм мин» йырҙары яҙыла (икеһе лә С. Молдурга шиғыры). 1983—1989 йылдарҙа — Дәүләт телерадиокомпанияһы симфоник оркестрының баш дирижёры, Тыва Композиторҙар союзы рәйесе (1988—1989)[3]. 1991 йылда Абаканға күсеп килә, 1993 йылға тиклем Хакас симфоник оркестрының баш дирижёры булып эшләй[4]. Әлеге ваҡытта композитор Германияла йәшәй һәм эшләй. Тыва материалдарына нигеҙләнеп ижад ителгән әҫәрҙәре хәҙер Германияла башҡарыла.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

  • I Бөтә Союз йәш композиторҙар конкурсында III дәрәжә Диплом[5]
  • ВЛКСМ өлкә комитеты премияһы (1978)
  • Республика комсомол конкурсы лауреаты (1978)
  • Тыва АССР-ының атҡаҙанған артисы (1984)[5]

Әҫәрҙәре

  • «Тормошҡа ашырылған хыял», «Нәркәс» спектаклдәренә көй
  • «Сәйәхәт» вокал циклы
  • «Ерҙе һаҡлайыҡ» поэторияһы
  • «Ҡағыҙ торналар тураһында баллада»
  • Квинтет өсөн сюита, ҡыллы квартет
  • «Антифашист шағирҙарҙың һүҙҙәренә өс хор»
  • «Минең баш ҡалам» йыры (С. Сарыг-оол һүҙе)
  • «Яңы Шагонар» йыры (О. Саган-оол һүҙе)
  • «Аҡ-Довурак» йыры (С. Молдурга һүҙе)
  • «Тыва һүрәттәре» вокаль лирикаһы һ.б.[5].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Композиторы Тувы : биобиблиогр. указ. / НБ им. А. С. Пушкина Респ. Тува, отдел литературы по искусству; сост.: Т. В. Багудинова, Е. Ю. Шабаева. — Кызыл, 2007. — 116 с.
  2. ↑ Сапельцев В. Борис Нухов // Композиторы Российской Федерации. — М., 1984. — Вып. 3. — С. 165.
  3. ↑ История создания творческого союза композиторов Тувы. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 декабрь 2025.
  4. ↑ Нухов Борис Нургалиевич. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 декабрь 2025. Архивировано 4 декабрь 2017 года.
  5. ↑ 1 2 3 Музыкальная культура Сибири. Персоналия: Нухов Борис Нургалиевич (билдәһеҙ). media-nsglinka.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 декабрь 2025.

Категориялар