Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге
Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге (рус. Уфимский федеральный исследовательский центр Российской академии наук) — Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ҡалаһында урынлашҡан төбәк ғилми үҙәге. 1951 йылда СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы булараҡ ойошторола. 2017 йылдан бөгөнгө атамаһын йөрөтә.
Тарихы
- 1951 йыл. СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы (СССР ФА БФ) ойошторола. Составы: Биология институты, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, Тау-геология институты, иҡтисади тикшеренеүҙәр секторы һәм химия секторы.
- 1961—1963 йылдар. СССР Фәндәр академияһында барған үҙгәртеп ҡороуҙар барышында СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы учреждениеларының күпселеге СССР Фән һәм техника буйынса дәүләт комитетына тапшырыла.
- 1967 йыл. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы тергеҙелә. Составы: Геология институты, Химия институты, Биология институты, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, биохимия һәм цитохимия бүлеге, иҡтисади тикшеренеүҙәр бүлеге.
- 1987 йыл. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы СССР Фәндәр академияһының Урал үҙәгендәге Башҡортостан фәнни үҙәге итеп үҙгәртелә.
- 1992 йыл. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге үҙаллы төбәк фәнни үҙәге статусын ала.
- 2017 йылдан — Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге.
Төп подразделениелары
- Ботаника баҡса-институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Биология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Биохимия һәм генетика институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)
- Математика институты менән уның хисаплау үҙәге (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Р. Р. Мәүлитов исемендәге Механика институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Нефть химияһы һәм катализ институты (Рәсәй Фәндәр академияһы)
- Органик химия институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- РФА Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институты (Рәсәй Фәндәр академияһы)
- Социаль-иҡтисади тикшеренеүҙәр институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
- Р. Ғ. Кузеев исемендәге Этнологик тикшеренеүҙәр институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
Президиум рәйестәре
- 1951—1956 йылдар — Г. В. Вахрушев
- 1956—1964 йылдар — Р. Д. Оболенцев
- 1967—1984 йылдар — С. Р. Рафиҡов
- 1984—1993 йылдар — Г. А. Толстиков
- 1993—2006 йылдар — Р. И. Ниғмәтуллин
- 2006—2010 йылдар — М. С. Юнысов
- 2011—2016 йылдар — У. М. Джемилев[1]
- 2016—2017 йылдар — А. Н. Лачинов (вазифа башҡарыусы)
- 2017—2018 йылдар — З. Х. Шиһапов (вазифа башҡарыусы)
- 2018 йыл — Р. Р. Ахунов (вазифа башҡарыусы)
- 2019—2020 йылдар — Ә. Ғ. Мостафин[2]
- 2020—2022 йылдар — В. П. Захаров (вазифа башҡарыусы)
- 2022 йылдан — В. Б. Мартыненко[3][4][5].
Билдәле ғалимдары
- Толстиков Генрих Александрович — РФА академигы
- Монаков Юрий Борисович — РФА академигы
- Юнысов Марат Сабир улы — РФА академигы
- Ниғмәтуллин Роберт Искәндәр улы — РФА академигы
- Рафиҡов Сәғит Рәүеф улы — РФА мөхбир ағзаһы
- Леонтьев Алексей Фёдорович — РФА мөхбир ағзаһы
- Джемилев Усеин Мәмәт улы — РФА мөхбир ағзаһы
- Напалков Валентин Васильевич — РФА мөхбир ағзаһы
- Казаков Валерий Петрович — РФА мөхбир ағзаһы
- Пучков Виктор Николаевич — РФА мөхбир ағзаһы
- Хөснөтдинова Эльза Камил ҡыҙы
- Миһранова Эльза Венер ҡыҙы
Әҙәбиәт
- Известия Уфимского научного центра РАН [6]
- Республика, склоненная над книгой. Башкирский филиал АН СССР. // Башкирия за полвека. Уфа: Башкирское книжное издательство, 1969.
- Кузеев Р. Г. Наука в Башкирской АССР сегодня и завтра. Уфа: Издательство Башк. респ. орг. об-ва «Знание», 1980.
- Ильгамов М. А., Саитова М.А. Академическая наука Башкортостана // Вестник РАН. М., 2000. - Т. 70, № 6.
- Халфин С. А., Юсупов Р. Г. Академическая наука в Башкортостане: становление и развитие (1951—2001 гг.). Уфа, 2006.
Өҫтәлмә факт
- 2026 йылдың мартында Рәсәй почтаһы Өфө Федераль тикшеренеүҙәр үҙәге бинаһы төшөрөлгән конверт сығара, ул ғилми учреждениеның 75 йыллығына бағышлана. Маркалы конверттың тиражы 100 мең дана[7]
Иҫкәрмәләр
- ↑ Постановление Президиума РАН «О председателе Учреждения Российской академии наук Уфимского научного центра РАН» № 72 от 13 апреля 2011 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 апрель 2011. Архивировано 16 июль 2021 года.
- ↑ Председателем Уфимского федерального исследовательского центра РАН избран Ахат Мустафин. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2026. Архивировано из оригинала 28 февраль 2019 года.
- ↑ Руководство Уфимского федерального исследовательского центра РАН. Мартыненко Василий Борисович. Руководитель, доктор биологических наук. Федеральное государственное бюджетное научное учреждение Уфимский федеральный исследовательский центр Российской академии наук. Официальный сайт. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2026.
- ↑ Б. М. Миркин. Мартыненко Василий Борисович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (16 сентябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2026.
- ↑ Поздравляем Василия Мартыненко с избранием руководителем УФИЦ РАН. Башкирский государственный педагогический университет им. М.Акмуллы. Официальный сайт (28 февраль 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2026.
- ↑ http://www.sciencerb.ru/# 2017 йылдың 24 ғинуар көнөндә архивланған.
- ↑ Галина Бахшиева. В РФ выпущен конверт с изображением Уфимского исследовательского центра РАН. ИА «Башинформ» (27 март 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2026. (рус.)
Һылтанмалар
- «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы. Өфө фәнни үҙәге (Тикшерелеү көнө: 27 март 2026)
- Официальный сайт УФИЦ РАН (рус.) (Тикшерелеү көнө: 27 март 2026)
- Журнал «Известия Уфимского научного центра РАН». Официальный сайт (рус.) (Тикшерелеү көнө: 27 март 2026)
- Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы (Тикшерелеү көнө: 27 март 2026)
- Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең ғилми китапханаһы (Тикшерелеү көнө: 27 март 2026)
