Бөтә донъяла координацияланған ваҡыт

Бөтә донъяла координацияланған ваҡыт (рус. Всеми́рное координи́рованное вре́мя, ингл. Coordinated Universal Time, франц. Temps Universel Coordonné; UTC) — йәмғиәттең сәғәттәрҙе һәм ваҡытты көйләгән стандарт. Атом ваҡытынан (TAI — франц. Temps Atomique International) тулы һанлы секундҡа һәм UT1 бөтә донъя ваҡытынан секундтың кәсерле өлөшөнә айырыла һәм ҡулланыу өсөн уңайлығы менән айырыла^[1].

UTC иҫкергән Гринвич буйынса уртаса ваҡыт (GMT) урынына индерелә, сөнки GMT шкалаһы тигеҙ түгел һәм Ерҙең тәүлек әйләнеше менән бәйле.

Ер шары тирәһендәге сәғәт бүлкәттәре UTC-ға ҡарата ыңғай йәки кире була.

↑ Time Service Dept., 2016

Current UTC Time
BIPM UTC/TAI Сервер Времени
How NTP Works (билдәһеҙ). NTP: The Network Time Protocol (28 июль 2011).
Aviation Time (билдәһеҙ). AOPA's Path to Aviation. Aircraft Owners and Pilots Association (2006). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 июль 2011. Архивировано из оригинала 27 ноябрь 2006 года.
National Institute of Standards and Technology. Frequently asked questions (FAQ) (билдәһеҙ) (19 март 2012).
Time Service Dept. Leap Seconds (билдәһеҙ) (недоступная ссылка — история). United States Naval Observatory (2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 июнь 2017. Архивировано 27 май 2012 года.
Date and Time Formats (ингл.). W3C (27 август 1998). — Заметка Reuters, Limited о форматах даты и времени, опубликованная W3C. Архивировано 23 август 2011 года.
G. Klyne, C. Newman. RFC 3339. Date and Time on the Internet: Timestamps (ингл.). IETF (июль 2002). — предложенный стандарт RFC 3339. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 октябрь 2007. Архивировано 23 август 2011 года.

Тышҡы ресурстарға һылтанмалар
Һүҙлектәр һәм энциклопедиялар	Большая датская Большая китайская Большая норвежская Britannica (онлайн)

UTC менән сағыштырғанда сәғәт бүлкәттәре
−12 −11 −10 −9:30 −9 −8:30 −8 −7 −6 −5 −4:30 −4 −3:30 −3 −2:30 −2 −1 −0:25:21 UTC (0) +0:20 +0:30 +1 +2 +2:30 +3 +3:30 +4 +4:30 +5 +5:30 +5:40 +5:45 +6 +6:30 +7 +7:20 +7:30 +8 +8:30 +8:45 +9 +9:30 +10 +10:30 +11 +11:30 +12 +12:45 +13 +13:45 +14
Төньяҡ һәм көньяҡ ярымшарҙарҙың ҡайһы бер илдәрендә йәйге ваҡыт (DST) ҡулланыла. Курсив менән әлеге ваҡытта ҡулланылмаған сәғәт бүлкәттәре күрһәтелгән.

Иҫәпләү берәмектәре һәм ваҡыт стандарттары
Фән Физика тарих Йылъяҙма Астрономия Геология Палеонтология
Төп төшөнсәләр	Ваҡыт Хронометрия Дәүмәлдәр шкалаһы (ваҡыт) Ваҡыт эталоны
Халыҡ-ара стандарттар	Бөтә донъяла координацияланған ваҡыт (UTC) Бөтә донъя ваҡыты (UT) Халыҡ-ара атом ваҡыты (TAI) ISO 31-1 DUT1 Өҫтәмә секунд Халыҡ-ара Ерҙең әйләнеше хеҙмәте (IERS) Ер ваҡыты (TT) Геоцентрическое координатное время (TCG) Барицентрическое координатное время (TCB) Граждан ваҡыты 12 сәғәтлек ваҡыт бүленеше 24 сәғәтлек ваҡыт бүленеше ISO 8601 Дата үҙгәреү һыҙаты Урындағы ҡояш ваҡыты Сәғәт бүлкәте Йәйге ваҡыт Бүлкәт ваҡыты
Иҫкергән стандарттар	Эфемерид ваҡыт Барицентрическое динамическое время (TDB) Гринвич буйынса уртаса ваҡыт (GMT) Гринвич меридианы
Ваҡыт	Киңлек-ваҡыт Хронон Космологик декада Планковская эпоха Планковское время T-симметрия Сағыштырмалыҡ теорияһы Ваҡыттың әкеренәйеүе Время системы отсчёта Шәхси ваҡыт Ваҡытлы өлкә Өҙлөкһөҙ ваҡыт Дискрет ваҡыт Абсолют киңлек һәм ваҡыт Ваҡытты тигеҙләү
Сәғәт	Астрариум Атом сәғәте Ҡом сәғәте Хронометр Радиосәғәт Ҡояш сәғәте Ҡул сәғәте Һыу сәғәте сәғәт тарихы
Календарь см. исемлек	Астрономик Юлиан Яңы Юлиан Григориан Ислам Ай-ҡояш Ҡояш Ай Епакта Интеркаляция Кәбисә йылы Невисокосный год Тропик йыл Равноденствие Солнцестояние Ете көнлөк аҙна Аҙна көндәре исмедәре Аҙна көнөн иҫәпләп сығарыу алгоритмы Вруцелето
Археология һәм геология	Халыҡ-ара стратиграфик комиссия Геохронологик шкала Археологияла датаны билдәләү
Астрономияла хронология	Йондоҙло ваҡыт Галактика йылы
Ваҡытты үлсәү берәмектәре	Шейк Терция Секунд Минут Сәғәт Тәүлек Аҙна Декада Фортнайт Ай Квартал Ярты йыл Йыл Люстр Ун йыллыҡ Индикт Быуат Секулум Меңъйыллыҡ
шулай уҡ ҡарағыҙ	Хронология Оҙайлылыҡ Система ваҡыты Метрика ваҡыты Менталь ваҡыт Таймкипер Декрет ваҡыты

Бөтә донъяла координацияланған ваҡыт

Иҫкәрмәләр

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар