Новосельцев Михаил Иванович
Новосельцев Михаил Иванович (1900 йылдың 12 феврале, Рязань өлкәһе — 1967 йылдың 19 авгусы, Дүшәмбе) — Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы ефрейторы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
Биографияһы
Михаил Новосельцев 1900 йылдың 12 февралендә Покровка ауылында (хәҙерге Рязань өлкәһенең Шацкий районы) тыуа. Башланғыс мәктәпте тамамлай. 1919 йылда Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Граждандар һуғышы алыштарында ҡатнаша, ул тамамланғас, 1922 йылда демобилизациялана. 1929 йылда Тажик ССР-ына күсеп килә, Сталинабад ҡалаһында сауҙа ойошмаһында эшләй.
1941 йылда ҡабаттан армияға саҡырыла. 1943 йылдың сентябренән Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында Үҙәк фронттың 7-се гвардия кавалерия корпусы составындағы 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкындағы 3-сө эскадрондың пулемет расчетына командалыҡ итә. Днепр өсөн алышта батырлыҡ күрһәтә.
1943 йылдың 21 сентябрендә Украина ССР-ының Чернигов өлкәһендәге Ивашковка тораҡ пункты янындағы алыштарҙа шәхсән дошман пулемет расчетын юҡ итә. 1943 йылдың 27 сентябренән 28-енә ҡараған төндә уның расчеты Белорус ССР-ының Гомель өлкәһендәге Брагин районының Нивки ауылы янында Днепр аша сыға һәм көнбайыш ярҙа плацдарм баҫып алып, төп көстәр йылға аша сыҡҡанға тиклем оборона тота[1].
Һуғыш тамамланғандан һуң демобилизациялана. Дүшәмбелә йәшәй, янғын һүндереүсе булып эшләй. 1967 йылдың 19 авгусында вафат була, Дүшәмбелә ерләнә[2].
Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре
- Советтар Союзы Геройы (15.01.1944);
- Ленин ордены (15.01.1944);
- «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.01.1944)[2][3];
- «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (15.06.1945)[4]
Хәтер
- М. И. Новосельцевтың исеме 112-се (16-сы гвардия Чернигов) Башҡорт кавалерия дивизияһының 78 Советтар Союзы Геройы исеме менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһының Милли һәм 112-се (16-сы гвардия Чернигов) Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында урынлашҡан мемориаль таҡталарҙа алтын хәрефтәр менән уйып яҙылған[2].
- «Халыҡ йөрәгендә мәңгегә», «Шацк — Рязань өлкәһенең район үҙәге», «Һаҡ ҡоролмалары һыҙатындағы һаҡсы ҡала» китаптарында Советтар Союзы Геройына арналған бүлектәр бар[5].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Подвиг. Память народа. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 ғинуар 2026.
- ↑ 1 2 3 Новосельцев Михаил Иванович. warheroes.ru (15 ғинуар 1944). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 ғинуар 2026.
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 ғинуар (№ 4 (264)). — С. 1.
- ↑ Новосельцев Михаил Иванович. pamyat-naroda.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 ғинуар 2026.
- ↑ Богатыри земли Рязанской. Новосельцев Михаил Иванович. info.rounb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 ғинуар 2026.
Әҙәбиәт
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Ахмадиев Т. Х. Башкирская гвардейская кавалерийская. 112bkd.ru (1999). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 ғинуар 2026.
- За честь родной земли. Санкт-Петербург, 2005.
- Халыҡ йөрәгендә мәңгегә / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.
- Сечкина Л. П. Твои Герои, Таджикистан. Душанбе, 1985.
- Новосельцев Михаил Иванович. 112bkd.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 ғинуар 2026.