Түбәнге Троицк
Түбәнге Троицк (рус. Нижнетроицкий) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 3817 кеше[2]. Түбәнге Троицк ауыл Советының административ үҙәге. Почта индексы — 452784, ОКАТО коды — 80251839000. 1927 йылдан[3] 2004 йылға тиклем ҡала тибындағы ҡасаба статусына эйә булған.
Тарихы
1760 йылда Ҡаҙан даруғаһының Ҡыр-Йылан һәм Ҡаңлы улусы башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә Ҡыйҙаш йылғаһы (Кама йылғаһы бассейны) буйында И. Г. Осокин Түбәнге Троицк баҡыр иретеү заводына нигеҙ һала. Завод 1760 йылда эшләй башлай. Ул Үрге Троицк заводы эргәһендә ярҙамсы завод итеп файҙаланыла[4]. Түбәнге Троицк ауылына 18 быуаттың 60‑сы йылдарында Түбәнге Троицк заводы эргәһендәге торама булараҡ нигеҙ һалына. 1865 йылда 189 йортта 1149 кеше йәшәгән[5].
Хәҙерге осор
Ауылда Түбәнге Троицк урта мәктәбе, балалар баҡсаһы, балалар шифаханаһы, балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, сиркәү бар. Башҡортостан буҫтау комбинаты урынлашҡан[5].
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) | |||||
| 1920 йыл 26 август | 1735 | ||||
| 1926 йыл 17 декабрь | |||||
| 1939 йыл 17 ғинуар | 3118 | ||||
| 1959 йыл 15 ғинуар | 4273 | ||||
| 1970 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1979 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1989 йыл 12 ғинуар | 3963 | ||||
| 2002 йыл 9 октябрь | 3777 | ||||
| 2010 йыл 14 октябрь | 4008 |
Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Географик урыны
Урамдары
Урам исеме[7]:
- Буденный урамы (рус. улица Буденного)
- Володарский урамы (рус. улица Володарского)
- Гагарин урамы (рус. улица Гагарина)
- Тау урамы (рус. улица Горная)
- Горький урамы (рус. улица Горького)
- Калинин урам (рус. улица Калинина)
- Карл Маркс урамы (рус. улица Карла Маркса)
- Киров урамы (рус. улица Кирова)
- Комсомол урамы (рус. улица Комсомольская)
- Ҡыҙыл Армия урамы (рус. улица Красноармейская )
- Ленин урамы (рус. улица Ленина)
- Лермонтов урамы (рус. улица Лермонтова)
- Матросов урамы (рус. улица Матросова)
- Октябрь урамы (рус. улица Октябрьская )
- НГДУ-ның ярҙамсы хужалығы урамы (рус. улица Подсобное х-во НГДУ)
- Баҫыу урамы (рус. улица Полевая)
- Пушкин урамы (рус. улица Пушкина)
- Йылға урамы (рус. улица Речная)
- Төньяҡ урамы (рус. улица Северная)
- Төҙөлөш урамы (рус. улица Строительная)
- Тельман (рус. улица Тельмана)
- Уҡытысы урамы (рус. улица Учительская)
- Фрунзе урамы (рус. улица Фрунзе)
- Чапаев урамы (рус. улица Чапаева)
Билдәле шәхестәре
- Ғәниев Камил Сәмиғулла улы (10.01.1922), совет хәрби, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, генерал-лейтенант, командарм.
- Саҙретдинов Ғимад Саҙретдин улы (1901 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (XLSX). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2022. Архивировано 1 сентябрь 2022 года.
- ↑ Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы 2016 йылдың 4 март көнөндә архивланған.
- ↑ История села Нижнетроицкий. nizhnetroick.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 июль 2020. на официальном информационном сайте администрации сельского поселения Нижнетроицкий сельсовет
- ↑ Түбәнге Троицк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ 1 2 Түбәнге Троицк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник / Сост. Р. Ф. Хабиров. — Уфа: Белая Река, 2007. — 416 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-87691-038-7.
- ↑ «Налог Белешмәһе» системаһында Түбәнге Троицк ауылы
Һылтанмалар
- Совет муниципальных образований Республики Башкортостан. www.asmo-rb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 июль 2020.
- Түбәнге Троицк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Түбәнге Троицк // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- «Налог Белешмәһе» системаһында Түбәнге Троицк ауылы
.png)
