Хәйҙәршин Ғәйнанша Хәйҙәрша улы

Ғәйнанша Хәйҙәрша улы Хәйҙәршин^[1] 1911 йылдың 5 февралендә Өфө губернаһының Бөрө өйәҙендәге Байғужа ауылында (хәҙерге Яңауыл районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса татар. Башланғыс белемле. 1944 йылдан КПСС ағзаһы.

Һуғышҡа тиклем колхозда, Пермь ҡалаһы пристанендә эшләй. Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына 1941 йылда Киев ҡалаһының Дарницкий район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла.

Сапёрҙар курсында уҡығандан һуң Алыҫ Көнсығышҡа ебәрелә. 1942 йылдың февралендә уларҙы фронт һыҙығына күсерәләр. Үҙенең беренсе хәрби наградаһын — «Батырлыҡ өсөн» миҙалын Кавказдағы алыштарҙа ала.

117-се гвардия айырым сапёр батальонының бүлексә командиры (Дала фронтының 37-се армия 110-сы гвардия уҡсылар дивизияһы) гвардия рядовойы 1943 йылдың 9 октябрендә Кирмәнсек ҡалаһынан көньяҡтараҡ Дериевка ауылы янында Днепр йылғаһын аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә.

1944 йылдың февралендә демобилизациялана. 1944—1971 йылдарҙа Байғужа ауылында һәм Яңауыл районының М. В. Фрунзе исемендәге колхозында эшләй: Байғужа ҡулланыусылар кооперативы (рус.)баш. һәм ауыл советы рәйесе вазифаларын биләй, шулай уҡ ауыл хужалығы продукцияһын әҙерләүсе була^[2][3].

2006 йылдың 4 декабрендә вафат була, Байғужа ауылында ерләнә.

«Гвардия рядовойы Ғ. Х. Хәйҙәршин 1943 йылдың 9 октябрендә Кирмәнсек ҡалаһынан көньяҡтараҡ Дериевка ауылы янында Днепр йылғаһын кискәндә дошман уты аҫтында кәмәлә 27 тапҡыр йылға аша сыға, яугирҙар, хәрби техника һәм боеприпастар ташый. Һуңғы рейста кәмәне мина ярсығы тишә, һәм ул бата башлай. Ғ. Х. Хәйҙәршин уның батыуына юл ҡуймай һәм йөктө йылғаның көнбайыш ярына алып барып еткерә»^[4].

27 рейс барышында 470 ҡораллы яугир, 45 миллиметрлы 12 пушка һәм 120 миллиметрлы 8 миномёт ҡаршы ярға оҙатыла^[5].

1943 йылдың 9 октябрендә 177.0 бейеклеге өсөн плацдармдағы алыштарҙа ҡатнашып, дошман танкыһын танкыға ҡаршы гранаталар бәйләме менән шартлатып сафтан сығара, быны күреп, тағы ике танк кире борола. Контузия алғандан һуң да һуғышыуын дауам итә^[5].

Ун ике көн эсендә уң яҡ ярға бөтә ғәскәрҙәр: йәйәүле ғәскәр, танктар, артиллерия сығарыла. Днепрҙы аша сыҡҡанда күрһәткән батырлығы өсөн Хәйҙәршин Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим ителә. Уға «Алтын Йондоҙ» миҙалын һәм Ленин ордены тапшырыла.

• Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы (22.02.1944)^[4];
• Ленин ордены (22.02.1944);
• I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11.03.1985)^[6];
• Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (21.07.1943)^[7];
• «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (27.06.1943)^[8].

• 2008 йылда Байғужа урта мәктәбе ихатаһында гранит постаментта аҡ мәрмәрҙән Геройҙың мемориаль бюсы урынлаштырыла^[9][10].
• Мәктәп бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйыла^[3], шулай уҡ экспозицияһында Геройҙың шәхси әйберҙәре, фотоһүрәттәре һәм документтары ҡуйылған музей асыла^[11].
• 2019 йылда Яңауыл ҡалаһындағы мемориалда барельеф ҡуйыла^[12].
• Яңауылдағы (Истәк биҫтәһе) һәм Байғужа ауылындағы урамдарға Герой исеме бирелә^[13].