Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хәкимов Рәмил Ғәрәф улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Хәкимов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Рәмил Ғәрәф улы Хәкимов (рус. Рамиль Гарафович Хакимов; 1932 йылдың 13 июне, Өфө — 1999 йылдың 29 июне, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — рус телендә яҙған совет һәм Рәсәй шағиры, прозаигы, публицисы, тәржемәсеһе һәм журналисы,[1]. Башҡорт АССР-ының Яҙыусылар союзы ағзаһы (1964 йылдан). Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1976)[2][3][4].

Биографияһы

1932 йылдың 13 июнендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған[1][5]. Өфөләге 11-се мәктәпте[1], 1954 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының рус теле һәм әҙәбиәте факультетын тамамлай[1][5].

1954—1956 йылдарҙа — «Советская Башкирия» республика гәзитенең әҙәби хеҙмәткәре[1][5]. Артабан «Ленинец» йәштәр гәзите редакцияһына күсә, бында пропаганда бүлеге мөдире һәм баш мөхәррир урынбаҫары вазифаларын биләй[1][5]. Күп йылдар дауамында үҙәк баҫмаларҙың — «Правда», «Комсомольская правда» гәзиттәренең һәм «Огонёк», «Дружба народов» журналдарының штатлы журналисы булып эшләй[1][5].

1999 йылдың 29 июнендә Өфөлә вафат була[2][1][5]. Өфөнөң Мосолман зыяратында ерләнгән[1][5].

Ижады

Тәүге шиғырҙары 1951 йылда матбуғатта баҫыла башлай[1][5]. 1963 йылда Өфөлә тәүге — «Күңел төбөндә» тип аталған шиғри йыйынтығы донъя күрә[1][5]. Артабан шиғри йыйынтыҡтары баҫылып тора[1][5].

Очерктар китаптарында Башҡортостан һәм уның кешеләре — нефтселәр, игенселәр, химиктар, ҡымыҙсылар, металлургтар, урмансылар тасуирлана[1]. «Правда» гәзитендә һәм «Огонёк» журналында баҫылып сыҡҡан публицистик әҫәрҙәре үҙәк нәшриәттәр тарафынан сығарылған «Күпер», «Һабантуй» һәм «Шатлыҡлы ил» китаптарының нигеҙенә ята[1][5]. Халыҡтар дуҫлығы тураһындағы очерктар йыйынтыҡтарында яҙыусының СССР республикалары буйынса сәйәхәттәренән алған тәьҫораттары йомғаҡланған[1].

Әҙәби мираҫының ҙур өлөшөн Башҡортостан тураһында Мәскәүҙә һәм Өфөлә сыҡҡан китап публицистикаһы тәшкил итә[2][1].

Китаптары

Төп китаптары:

  • Хакимов Р. Г. Сердце на ладони. — Өфө, 1963. — тәүге шиғри йыйынтыҡ[1][5];
  • Хакимов Р. Г. Здесь Азия встречается с Европой. — Өфө, 1967. — Башҡортостан тураһында очерктар китабы[1];
  • Хакимов Р. Г. Голос космоса и колосьев. — 1969. — шиғри йыйынтыҡ[1];
  • Хакимов Р. Г. Десять тостов — и все за Грузию. — 1969. — очерктар йыйынтығы[1];
  • Хакимов Р. Г. Достать до себя. — 1974. — шиғырҙар һәм поэмалар китабы[5];
  • Хакимов Р. Г. На семи дорогах. — Мәскәү: Советская Россия, 1975. — Башҡортостан тураһында документаль-нәфис китап[1];
  • Хакимов Р. Г. Радуга Азербайджана. — 1974. — очерктар йыйынтығы[1];
  • Хакимов Р. Г. Радостный край. — 1975. — очерктар йыйынтығы[1];
  • Хакимов Р. Г. Верность времени. — 1982. — шиғри йыйынтыҡ[1][5];
  • Хакимов Р. Г. Книга о Башкирии. — Москва, 1964. — очерктар;
  • Хакимов Р. Г. Протуберанцы Земли. — Москва, 1970. — шиғырҙар;
  • Хакимов Р. Г. Мост. — Москва, 1973. — очерктар;
  • Хакимов Р. Г. Сабантуй. — Москва, 1975. — очерктар.
Тәржемәләре
  • Карим М. Улыбка: Восточная сказка. — Уфа, 1962.;
  • Гиляжев Х. Меч Чапая: Стихи для детей. — Уфа, 1964.;
  • Исянгулов Ф. Остров героев: Повесть для детей. — Москва, 1968.;
  • Исмагилов З. Кодаса (Свояченница): Музыкальная комедия / либретто Б. Бикбая. — Уфа, 1968.;
  • Киньябулатова К. Внучка партизана: Повести для детей. — Уфа, 1974.;
  • Исламов Д. Дорога Москвы: Роман. — Уфа, 1974.;
  • Исянгулов Ф. Дубы на опушке: Повести. — Москва, 1976..

Әҫәрҙәре инглиз, грузин, ҡаҙаҡ, немец, поляк һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән[1]. Автор шулай уҡ башҡорт теленән рус теленә тәржемәләр менән шөғөлләнгән: «Батырҙар утрауы» повесын (Ф. А. Иҫәнғолов, рус баҫмаһында — «Остров героев», 1968), «Мәскәү юлы» романын (Динис Исламов, рус баҫмаһында — «Дорога Москвы», 1974), Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең «Европа — Азия» шиғыр циклын, Баязит Бикбай, Хәким Ғиләжев, Муса Ғәли, Рәшит Ниғмәти, Кәтибә Кинйәбулатова һәм башҡа башҡорт авторҙарының әҫәрҙәрен тәржемә итә[1][5].

«Һаумы, Өфө!» (1962), «Үҙгәргән ил» (1965), «Анастасий Асаевҡа 60 йыл» (1991), «Дала батыры», «Башҡорт ҡымыҙы» һәм башҡа телефильмдарҙың сценарийҙары авторы[2][1].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Күп йылдар дауамында Өфөлә «Ленинец» гәзите редакцияһы ҡарамағындағы әҙәби берекмәне етәкләй[1][5]. Ул был вазифаны 1970-се йылдар аҙағында биләй, үҙ тирәһенә Өфөнөң йәш әҙиптәр төркөмөн йыя һәм уларҙың әҫәрҙәрен баҫтырып сығарыуға булышлыҡ итә[5]. Әҙәби берекмә 1991 йылға тиклем эшләй[5].

1964 йылдан Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1976) — «Ете юлда» китабы өсөн[2].

Ғаиләһе

Замандаштарының хәтирәләре буйынса, Рәмил Ғәрәф улы Хәкимовтың ҡатыны Хәлидә һәм ҡыҙы Лия булған[5].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Романов В. В своих книгах он прославлял Башкортостан и его людей (К 90-летию со дня рождения писателя Рамиля Хакимова). Кугарчинская центральная библиотека (13 июнь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Сафуанов С. Г. Хәкимов Рәмил Ғәрәф улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
  3. ↑ Лауреаты Государственной премии РБ имени Салавата Юлаева. Башкирская энциклопедия. Академия наук Республики Башкортостан (1 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2026.
  4. ↑ Сидоров В. В. Государственная премия РБ имени Салавата Юлаева. Башкирская энциклопедия. Академия наук Республики Башкортостан (2 декабрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Хусаинов А. Правда Рамиля Хакимова. Истоки (14 июнь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2026.

Әҙәбиәт

  • Карим М. Пожелания идущему // Литература и жизнь. 1959. 20 дек.
  • Смеляков Я. Герои берутся за перо // Комс.правда. 1961. 7 июня.
  • Железнов П. Ряды для подвигов развернуты // Лит.газета. 1963. 11 апр.
  • Озерова И. За общую радость // Лит.газета. 1963. 2 авг.
  • Карим М. Сердце на ладони // В мире книг. 1963. № 8.
  • Шкавро Л. Хорошее знакомство // Урал. 1963. № 8.
  • Рамазанов Г. Сердечное слово о родной земле // Лит. Россия. 1966. № 27.
  • Шутов М. Лучи человечества — люди // В мире книг. 1969. № 10.
  • Краснов А. Книга о дружбе // Сов. Россия. 1969. 8 мая.
  • Поройков Ю. Башкирия, отчий край // Огонек. 1975. № 4.
  • Назиров Р. Дороги Р.Хакимова // Студенческий меридиан. 1976. № 10
  • Муссалитин В. Чувство семьи единой // Известия. 1976. 7 окт.
  • Каминский М. На семи дорогах. Радостный край // Лит .обозрение. 1976. № 1.
  • Ермолаев А. Мост // Лит.обозрение. 1976. № 6.
  • Кузьменко В. На семи дорогах // Октябрь. 1976. № 11.
  • Амиров Р. Постоянство любви // Урал. 1977. № 5.
  • Хусаинов А. Правда Рамиля Хакимова // Истоки. 2012, 13 июня.
  • Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1
  • Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)
  • Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
  • Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр. (рус.)

Һылтанмалар

Категориялар