Ҡазан агломерацияһы

Марий-Эл Республикаһының территориаль планлаштырыу схемаһына ярашлы, Ҡазан агломерацияһы составына күрше Мари-Эл Республикаһының ҡайһы бер территориялары инә: тирә-яҡ райондары менән бергә Волжск һәм Звенигово ҡалалары^[5] халҡы:

Марий Элдың күрше райондарын индереп, Ҡазандың ҙур төркөмө халҡы 1 801 556 кеше тәшкил итә. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һәм Президент Хакимиәтенең эксперт баһаһы буйынса, 2010 йылда Ҡазан агломерацияһы халҡы 1 560 459 кеше тәшкил иткән^[8].

Агломерацияның иҡтисади нигеҙе булып Ҡазан-Зеленодольск территориаль-сәнәғәт үҙәге тора.

Агломерация төбәккә йәлеп ителгән инвестицияларҙың 52 % туплауға ҡарамаҫтан, унда республика иҡтисадында мәшғүл граждандарҙың 38 % тупланған, Татарстан Республикаһының тулайым төбәк продуктында уның өлөшө 28 % тәшкил итә^[9].

Агломерацияның төп тармаҡтары: машиналар эшләү, химия, нефть химияһы, еңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте, электр энергетикаһы. Төбәктә шулай уҡ оборона-сәнәғәт комплексының ҙур предприятиелары урынлашҡан.

Ҡазан агломерацияһы киләсәктә Волга буйы төбәгендә йөк ташыу транспорт-логистика системаһының үҙәгенә әүерелеүе ихтимал^[10]. Агломерацияла заманса логистика үҙәктәре урынлашҡан:

• «Бейек тау» индустрия-логистика паркы^[11].
• «Q-Park Казань» логистика комплексы^[12].
• Константиновка логистика үҙәге^[13].

Шулай уҡ автомобиль, тимер юл һәм һыу транспорты менән йөк ташыуҙы берләштергеүсе Свияж мультимодаль үҙәге^[14][15] проектын тормошҡа ашырыу башланған.

Агломерацияға Волга буйындағы иң мөһим йылға порттарының береһе, миллиондан ашыу пассажир ташыусы эре тимер юл төйөндәре һәм Ҡазан халыҡ-ара аэропорты инә. Бында федераль әһәмиәттәге Раиф монастырының һәм Свияжск ҡалаһының музей утрауының туристик үҙәктәре, төбәк-ара әһәмиәттәге тау саңғыһы-спорт комплексы урынлашҡан.

Иннополис — Татарстан Республикаһының Үрге Услон районындағы ҡала^[16], Ҡазан ҡалаһының юлдашы, Ҡазан агломерацияһы составына инә. Унда Иннополис университеты һәм Иннополис махсус иҡтисади зонаһы урынлашҡан^[17]. Рәсәй Федерацияһының мәғлүмәт технологияларын һәм инновациялы юғары технологияларҙы үҫтереү өсөн булдырылған өс фәнни ҡаланың береһе булып тора (Мәскәү янындағы Сколково үҙәге һәм Новосибирскиҙың Кольцовоһы менән бер рәттән).

Рәсәйҙә совет осоронан һуң төҙөлгән ҡалаларҙың береһе.

Иннополис ҡалаһы биләмәһен барлыҡҡа килтерә^[18].

Ҡазандан көнбайышҡа табан агломерацияға яҡын зонала, Залесный ҡасабаһы һәм Зеленодольск районы Осиново ҡасабаһы араһында 2012 йылдан социаль ипотека программаһы буйынса 1 миллион квадрат метр торлаҡ һәм майҙаны 400 гектарлыҡ 36 мең фатирға «Салауат Күпере» (тат. Йәйғор) күп ҡатлы йорттар төҙөлөшө бара. 2015 йылдың уртаһында унда кешеләр йәшәй башлай^[19][20].

Ҡазандан көньяҡтараҡ, агломерацияға яҡын зонала, Ҡазан халыҡ-ара аэропорты эргәһендә, шәхси инвестициялар ярҙамында, тәү сиратта мосолман илдәренән, «СМАРТ Сити Казань» логистика һәм бизнес юлдаш ҡалаһын төҙөү планлаштырыла. Ул 40 меңгә тиклем кешегә иҫәпләнә^{[21][22][23][24][25][26][27][28][29][30][31]}.

Шулай уҡ 2025 йылға тиклем агломерация сиктәрендә Йәшел Үҙән (рус. Зеленодольск) һәм Ҡазан араһындағы М7 трассаһы буйлап 3,64 мең гектар майҙанда яҡынса халҡы 100 мең кешегә иҫәпләнгән (һуңғараҡ −1500 мең) тағы бер юлдаш ҡала — «Йәшел Үҙән» — булдырыу буйынса ҙур проектты тормошҡа ашырыу планлаштырыла. Киләсәктә Зеленодольскиҙы Ҡазанға ҡушырға мөмкинлек бирәсәк^[32][33][34].