Ҡаракүл (Дыуан районы)
Ҡаракүл (рус. Каракулево) — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл. Арый ауыл Советы сотавына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 357 кеше[2]. Почта индексы — 452539, ОКАТО коды — 80223804003.
Географик урыны
- Район үҙәгенә тиклем (Мәсәғүт): 6 км
- Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Арый): 15 км
- Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 81 км
Ҡаракүл ауылы Әй йылғаһы ҡушылдығы Әнйәк йылғаһы буйында, район үҙәге Мәсәғүт ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 6 километр һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан 81 километр алыҫлыҡта урынлашҡан[3].
Тарихы
1870 йылда әле Ҡаракүл ауылы иҫәпкә алынмаған, тимәк, ундай ауыл булмаған. XX быуат башында Златоуст өйәҙе территорияһындағы Арый ауылы кешеләре, төп ауылдан бүленеп сығып, Ҡаракүл ауылына нигеҙ һалған.
Һәм 1920 йылда Ҡаракүл ауылындағы 48 йортта 228 кеше йәшәгән.
1939 йылда Ҡаракүл ҡасаба булараҡ иҫәпкә алына, ә 2005 йылдан хәҙерге статусына эйә[4].
Биләмә берәмектәренә инеүе
| Теркәү йылы | Улус, ауыл советы | Өйәҙ, кантон, район | Губерна, Республика | Дәүләт |
|---|---|---|---|---|
| 1784 | Һарт улусы | Троицк өйәҙе | Ырымбур губернаһы | Рәсәй Империяһы |
| 1816 | -се йорт | 4-се Загорный Башҡорт кантоны | Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы | Рәсәй империяһы |
| 1834 | -се йорт | -се Башҡорт кантоны | Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы | Рәсәй империяһы |
| 1847 | -се йорт | -се Башҡорт кантоны | Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы | Рәсәй империяһы |
| 1859 | -се йорт | -се Башҡорт кантоны | Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы | Рәсәй империяһы |
| 1895 | Мырҙалар улусы | Златоуст өйәҙе | Өфө губернаһы | Рәсәй империяһы |
| 1920 | Үрге Ҡыйғы биләмәһе | Дыуан-Ҡошсо кантоны | Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) |  РСФСР
|
| 1926 | улусы | Мәсәғүт кантоны | Автономлы Башҡорт ССР-ы |  СССР
|
| 1935 | Мәсәғүт ауыл Советы | Дыуан районы | Башҡорт АССР-ы | СССР
|
| 1941 | Мәсәғүт ауыл Советы | Дыуан районы | Башҡорт АССР-ы | СССР
|
| 1990 | Мәсәғүт ауыл Советы | Дыуан районы | Башҡортостан Республикаһы |  Рәсәй Федерацияһы
|
| 2008 | Мәсәғүт ауыл Советы | Дыуан районы | Башҡортостан Республикаһы | Рәсәй Федерацияһы
|
Ҡаракүл ауылының XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
Әлеге ваҡытта ауылда башланғыс кластар-балалар баҡсаһы мәктәбе, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб (мәҙәниәт йортонда «Гөлнәзирә» башҡорт халыҡ фольклор ансамбле) эшләй[3].
Халыҡ һаны
Ҡаракүл ауылында башҡорттар йәшәй (2002).
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) | |||||
| 1920 йыл 26 август | 228 | ||||
| 1926 йыл 17 декабрь | |||||
| 1939 йыл 17 ғинуар | 62 | ||||
| 1959 йыл 15 ғинуар | 196 | ||||
| 1970 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1979 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1989 йыл 12 ғинуар | 291 | ||||
| 2002 йыл 9 октябрь | 335 | ||||
| 2010 йыл 14 октябрь | 357 | 162 | 195 | 45,4 | 54,6 |
Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Билдәле кешеләре
Урамдары
Тирә-яҡ мөхит
- Ер-һыу атамалары
Тауҙар:
Йылғалар:
Шишмәләр:
Ялан-бесәнлектәр:
Таусыҡтар, түбәләр:
Тәбиғәт һәйкәле: Ҡаракүл һаҙлығы ауылдан көнбайышҡа табан 2 километрҙа урынлашҡан, майҙаны - 106 гектар. Һаҙланған тал, ерек, ҡайын ағаслыҡтары һәм күрәнле-йәшел мүкле, ҡамышлы комплекс, еүеш һәм һаҙланған туғайҙар менән уратып алынған. Һаҙлыҡтың төньяҡ-көнбайышында йәшел мүк үҫкән ҡарағайлыҡ утраусығы бар[6].
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Әҙәбиәт
- Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 26 февраль 2021)
- Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 112-113 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7 (рус.) (Тикшерелеү көнө: 26 февраль 2021)
Һылтанмалар
- Ҡаракүл (Дыуан районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 499. — ISBN 978-5-295-04683-4.
- Карта д. Каракулево. Улицы
- Памятники природы Дуванского района.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 август 2014. Архивировано 20 октябрь 2013 года.
- ↑ Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- ↑ 1 2 Ҡаракүл (Дыуан районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 499. — ISBN 978-5-295-04683-4.
- ↑ Карта д. Каракулево. Улица
- ↑ Памятники природы Дуванского района.
Тема буйынса өҫтәмә
Башҡортостан Республикаһы Дыуан районы ауылдары | |||
|---|---|---|---|
.png){kind=small} | Район үҙәге: Мәсәғүт ауылы Бөткән ауылдар: Староверовка | | .png) | |
 |
|---|
