Ханов Олег Закир улы
Олег Закир улы Ханов (рус. Ханов Олег Закирович; 1951 йылдың 11 авгусы, Ҡыҙғы, Башҡорт АССР-ы — 2025 йылдың 30 сентябре, Ырымбур) — совет, Рәсәй театр һәм кино актёры, режиссёр. Рәсәй Федерацияһының (2024) һәм Башҡорт АССР-ының (1983) халыҡ артисы. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты (1981), Рәсәй Театр эшмәкәрҙәре союзының А. Яблочкина исемендәге премияһы лауреаты (1995), профессор, Санкт-Петербург Фән һәм сәнғәт академияһының мөхбир ағзаһы (2005), Станиславский исемендәге халыҡ-ара премия лауреаты (2014).
Биографияһы
1951 йылдың 11 авгусында Башҡорт АССР-ы Архангел районының Ҡыҙғы ауылында актёр ғаиләһендә тыуған. 1973 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай һәм үҙаллы хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай.
- 1973—1989 йылдар — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры.
- 1989—1993 йылдар — Республика йәш тамашасы театрының (хәҙер Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры) художество етәксеһе. Был йылдарҙа Мәскәүҙәге Аркадий Райкин исемендәге «Сатирикон» дәүләт тетрында ла уйнай.
- 1983—1999 йылдарҙа Бөтөн Рәсәй театр йәмғиәтенең (русса ВТО — Всероссийское театральное общество) Башҡортостан бүлексәһе (бөгөн Башҡортостан Республикаһының театр эшмәкәрҙәре союзы) рәйесе була.
- 2000—2009 йылдар — М. Горький исемендәге Ырымбур драма театры актёры, бер үк ваҡытта Ырымбур сәнғәт институты уҡытыусыһы.
- 2009—2012 йылдар — Салауат башҡорт дәүләт театрының баш режиссёры.
- 2012—2019 йылдар — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының художество етәксеһе. 11 апрелдә Олег Ханов был вазифаһын үҙ теләге менән бушата. Артабан театрҙа актёр булып эшләй[1].
Олег Ханов — актёр оҫталығы кафедраһы профессоры, 2005 йылдан Санкт-Петербург Фән һәм сәнғәт академияһының мөхбир ағзаһы.
2024 йылдың майында «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исем бирелә[2].
2025 йылдың 30 сентябрендә Ырымбур ҡалаһында ҡапыл вафат була[3]. 2 октябрҙә Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнә[4].
Төп ролдәре
- Яго (У. Шекспир «Отелло»)
- Аарне (Х. Вуолийоки «Таш оя»)
- Тузенбах (А. П. Чехов «Өс һеңлекәш»)
- Ҡарабай (С. Мөсөрәпов «Мөхәббәт хаҡында легенда»)
- Абдрахман (Флорид Буляков «Эй, Бибинур, һин, Бибинур»)
- Ричард Галин (М. Кәрим «Айгөл иле»)
- Мәхмүт (М. Кәрим «Йәйәүле Мәхмүт»)
- Әҙәмшах (Мостай Кәрим «Ташлама утты, Прометей»)
- Шомбай (Кирәй Мәргән «Шомбай»)
- Мулла (Кәрим Тинчурин «Зәңгәр шәл»)
- Сандро (Ибраһим Абдуллин «Айһылыуҙың айлы кистәре»)
- Полоний (У. Шекспир «Гамлет», 2005, ҡуйыусы режиссёр Р. Стуруа, Мәскәүҙәге «Сатирикон» театры)
- Кендек (Мостай Кәрим «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ»)
- Мулино (Ж. Фейдо «Ҡатын-ҡыҙ тегенсеһе»)
- Фредерик Леметр (Э. Шмит «Фредерик, йәки Енәйәттәр бульвары»)
- Наполеон (И. Губач «Корсика һылыуы»)
- Күсер, Хлопуша (А. С. Пушкин «Капитан ҡыҙы»)
- Бруно (Ф. Кроммелинк «Ул яратҡан кеше»)
- Ротмистр (А. Стриндберг «Атай»)
- Арбенин (М. Лермонтов «Маскарад»)
- Сарафанов (А. Вампилов «Оло ул»)
- Ричард III (У. Шекспир «Ричард III»)
- Светловидов (А. Чехов «Аҡҡош йыры»)
- Момун бабай (Сыңғыҙ Айытматовтың «Аҡ пароход» повесы буйынса.
Ҡуйыусы режиссёр Л. Зайкаускас, инсценировка авторҙары О. Ханов менән Л. Зайкаускас, 2013).
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
- Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2024).
- «Салауат Юлаев» ордены (2016)[5]
- «Ал да нур сәс халҡыңа!» миҙалы (2016)[5]
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1981).
- Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1983).
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1987).
- Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (Мостай Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» спектаклендәге Кендек роле өсөн, 1981).
- Рәсәйҙең әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге дәүләт премияһы (Ф. Бүләковтың «Эй, Бибинур, һин, Бибинур» спектаклендәге Абдрахман образы өсөн, 1996).
- Төрки телле театрҙарҙың халыҡ-ара «Туғанлыҡ» фестивале премияһы (1991).
- «Театр яҙы» фестивалдәре премиялары (1993, 1994, 1995).
- Рәсәй театр эшмәкәрҙәре Союзының А. Яблочкина исемендәге премияһы (1995)
- Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры премияһы (1994).
- «Ырымбур лираһы» исемле премия (2002, 2012).
- Станиславский исемендәге халыҡ-ара премия лауреаты (2014).
- «Василий Шукшин» миҙалы (2015)[6].
- Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының Почёт грамотаһы (2019)[1].
Ғаиләһе
Атаһы — Закир Ханов, совет театр актёры, Башҡор АССР-ының атҡаҙанған (1971) һәм халыҡ артисы (1978); әсәһе — Шәмсинур Сиражетдинова, Сибай драма театры артисы. Ҡатыны — Анфиса Хафизова[7], совет актрисаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы. Улы — Владислав, медицина фәндәре докторы[8].
Актёр тураһында мәҡәләләр һәм уның менән әңгәмәләр
- Романов В. Видные деятели театра Башкортостана: Олег Ханов (К 65-летию актёра и режиссёра). «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 11 август[9].
- Мортазина О. Баш ҡалала артистар һәм яҙыусылар социаль учреждениелар өсөн урындағы баҫмаларға яҙылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 9 декабрь[10].
- Олег Ханов: «Театрға яҡыныраҡ булайыҡ». «Башҡортостан» гәзите. 2015, 6 июнь.
- Олег Ханов: мы живем заботой друг о друге. Общественная электронная газета. 2015, 31 марта. (рус.)
- Әбүзәров С. «Сәхнә ханы». «Башҡортостан» гәзите. 2014, 3 октябрь.
- Олег Ханов: Театр ҡыуанысым да, йыуанысым да. «Тамаша» журналы, № 4, 2010, 28—37 биттәр[11].
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 Олег Ханов покинул должность художественного руководителя Башкирского драмтеатра. ИА «Башинформ», 11 апреля 2019 года (рус.) (Тикшерелеү көнө: 11 апрель 2019) (рус.)
- ↑ Радий Хабиров накануне Дня Победы вручил государственные награды. ИА «Башинформ», 8 мая 2024 года (Тикшерелеү көнө: 8 май 2024)
- ↑ Элина Ахметова. В Оренбурге умер народный артист Башкирии и России Олег Ханов. ИА «Башинформ» (30 сентябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2025. (рус.)
- ↑ Лейла Аралбаева. В Уфе на прощании с Олегом Хановым актера назвали титаном башкирской сцены. ИА «Башинформ» (2 октябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2025. (рус.)
- ↑ 1 2 http://www.bashinform.ru/news/920542-khudruk-bashkirskogo-dramteatra-oleg-khanov-nagrazhden-ordenom-salavata-yulaeva-i-medalyu-kurultaya-/ Худрук Башкирского драмтеатра Олег Ханов награжден орденом Салавата Юлаева и медалью Курултая башкир
- ↑ В Башдрамтеатре Олега Ханова поздравили с вручением медали «Василий Шукшин» — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы (Ләйлә Аралбаева), 28 сентябрь 2015 йыл (рус.)
- ↑ Анфиса Хафизова. kino-teatr.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- ↑ Семейная история большой страны. vechufa.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- ↑ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 11 август (Тикшерелеү көнө: 11 август 2016)
- ↑ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 9 декабрь
- ↑ «Тамаша» журналы, № 4, 2010
Һылтанмалар
- Ханов Олег Закир улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 9 август 2021)
- «Башҡортостан» гәзите. 03.10.2014 2016 йылдың 9 март көнөндә архивланған.
- Олег Хановҡа Станиславский премияһы тапшырылды
- Общественная электронная газета. 31.03.2015 2015 йылдың 4 апрель көнөндә архивланған. (рус.)
- «Башҡортостан» гәзите. 6 июнь 2015 йыл(недоступная ссылка)
- Мортазина О. Баш ҡалала артистар һәм яҙыусылар социаль учреждениелар өсөн урындағы баҫмаларға яҙылдыdate=2015-12-09. «Башинформ». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 декабрь 2015.
- Театр-кино сайтында мәғлүмәт (рус.)
- Башҡорт дәүләт академия драма театры сайты. Театрҙың художество етәксеһе Олег Ханов 2016 йылдың 4 март көнөндә архивланған.