Белоруссияла ваҡыт
Белоруссия территорияһы бер үк UTC+3 сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. Хөкүмәт ҡарарына ярашлы, бүлкәт ваҡыты буйынса плюс бер сәғәт. Беларуссия миҙгелле ваҡытҡа күсмәй[1]. 2014 йылдың 26 октябренән Белоруссияла ваҡыт Мәскәү ваҡыты менән тап килә.
Тарихы
1924 йылға тиклем БССР-ҙың һәр тораҡ пункты урындағы ҡояш ваҡыты буйынса йәшәй[2]. Минскиҙа рәсми ваҡыт Гринвич буйынса уртаса ваҡыт+01:50-гә тап килә. 1924 йылда СССР-ҙа халыҡ-ара сәғәт бүлкәттәре системаһы индерелә, БССР 2-се административ сәғәт бүлкәтенә индерелә, уның ваҡыты UTC+2 менән тап килә. Бүлкәт ваҡытын билдәләү өсөн сәғәттәр 1924 йылдың 2 майында 10 минутҡа алға күсерелә.
1930 йылдың 16 июнендәге ҡарары менән[6] СССР-ҙың бөтә төбәктәрендә сәғәттәр 1930 йылдың 21 июненән ошо бүлкәттең ваҡытына ҡаршы 1 сәғәткә алға күсерелә. Шулай итеп, БССР-ҙа UTC+3 ваҡыты билдәләнә, һуңғараҡ ул «декрет ваҡыты» тип атала.
1919—1939 йылдарҙа Көнбайыш Белоруссия (ул ваҡытта Польша составына инә) территорияһында Варшава ваҡыты ғәмәлдә була. 1922 йылға тиклем ваҡыт UTC+2:00 сәғәт бүлкәтенә тап килә. 1922 йылдың 1 июнендә сәғәттәр 1 сәғәткә артҡа күсерелә[3], шулай итеп, ваҡыт Үҙәк Европа ваҡытына (UTC+1) тап килә башлай. Был юлы иҫәпләү 1939 йылға тиклем һаҡлана. 1939 йылдың сентябрендә, Көнбайыш Белоруссия БССР составына индерелгәс, сәғәт 2 сәғәткә алға күсерелә һәм Мәскәү ваҡытына (UTC+3:00) тап килә.
Немец оккупацияһы ваҡытында БССР территорияһында Берлин ваҡыты ғәмәлдә була. 1941 йылдың 28 июнендә Минскиҙа сәғәт 1 сәғәткә артҡа күсерелә, шулай итеп ваҡыт үҙәк Европаның йәйге ваҡытына тап килә башлай. 1944 йылдың 3 июлендә Минск немец-фашист баҫҡынсыларынан азат ителә һәм Мәскәү ваҡыты (UTC+3:00) кире ҡайтарыла[2].
БССР территорияһында UTC+3 ваҡыты 1981 йылға тиклем йыл әйләнәһенә ғәмәлдә була.
1981 йылдан 1989 йылға тиклем БССР территорияһында миҙгелле сәғәт алмашыныуы ғәмәлгә инә, йәйге ваҡыт UTC+4-кә тап килә[2].
1990 йылда БССР-ҙа миҙгелле сәғәт күсереүе бөтөрөлә, сәғәттәр йәйге ваҡытҡа (1990 йылдың 25 мартында) һәм кирегә (көҙгөһөн) күсерелмәй[2]. 1990 йыл тураһында ТАСС материалдарында мәғлүмәт бирелә[4].
1991 йылда Белорус ССР-ында миҙгелле сәғәт алмашыныуы тергеҙелә, әммә бөтә СССР, шул иҫәптән Белоруссияла ла, декрет ваҡыты бөтөрөлә. Шуға күрә 1991 йылдың яҙында БССР-ҙа сәғәттәр алға күсерелмәй, көҙгөһөн уларҙы 1 сәғәткә артҡа күсерәләр. Шулай итеп, 1991 йылдың 29 сентябрендә Белоруссия «ҡышҡы» UTC+2:00 ваҡытына күсә[* 1].
1991 йылдың сентябренән 2011 йылдың мартына тиклем бүлкәт ваҡыты (UTC+2:00) ҡулланыла. Марттың һуңғы йәкшәмбеһендә 2:00 сәғәттә 1 сәғәткә алға (йәйге ваҡыт) һәм октябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә (1996 йылға тиклем сентябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә[5])) 3:00 сәғәттә 1 сәғәткә артҡа күсереүҙәр булып ала[6]. Белорус ваҡыты көнсығыш Европа ваҡытына тап килә: UTC+2 — ҡыш көнө, UTC+3 — йәй көнө, һәм 1992 йылдың 19 ғинуарынан һуң Мәскәү ваҡыты менән айырмаһы 1 сәғәт була.
2011 йылдың 27 мартында Белоруссия һуңғы тапҡыр йәйге ваҡытҡа күсә — 2011 йылдың көҙөнән ил миҙгелле сәғәт алмашыныуҙан баш тарта, йәйге ваҡыт даими булып ҡала (UTC+3)[7]. хөкүмәт ҡарарында әйтелгәнсә, «көндөҙгө сәғәттәрҙе тулыһынса файҙаланыу, халыҡтың эш һәм ял шарттарын яҡшыртыу маҡсатында», шулай уҡ Белоруссия территорияһында Евразия таможня берлегендә булған дәүләттәр менән килешелгән ваҡытты иҫәпләү тәртибе билдәләнгән[1][* 2].
2017 йылда президент Лукашенко уҡыу көнөн һуңғараҡ башларға тәҡдим итә, быны ул «мәктәп уҡыусыларына етерлек йоҡлағандан һуң ғына уҡырға барырға кәрәк» тип аңлата[8]. Бынан һуң ҡайһы бер мәктәптәрҙә дәрестәр 8:00-дән 9:00-гә күсерелә[9].
Белоруссия ҡалаларында төш ваҡыты
Ҙур ҡалалар өсөн уртаса ҡояшлы көндөң күрһәткесе ҡаланың шартлы үҙәгенең географик оҙонлоғо[10][11] буйынса иҫәпләнгән:
13:25 Брест
13:25 Гродно
13:19 Лида
13:16 Барановичи
13:16 Пинск
13:10 Минск
13:06 Борисов
13:05 Полоцк
13:03 Бобруйск
13:03 Мозырь
12:59 Витебск
12:59 Могилёв
12:58 Орша
12:56 Гомель
1924 йылдан Минскиҙа ваҡыт үҙгәреше
| Дата (көн.ай.йыл) |
Сәғәттәрҙе күсереү ваҡыты |
Үҙгәреш дәүмәле |
Иҫкәрмәләр | GMT/UTC менән айырма |
|---|---|---|---|---|
| 02.05.1924 | 00:00 | +01:00 | СССР, бөтә территорияла сәғәт бүлкәттәре системаһын индереү, ҡарар[12] | 02:00 |
| 21.06.1930 | 00:00 | +01:00 | СССР, бөтә территорияла сәғәт бүлкәттәре системаһын индереү, ҡарар[13] (условное начало декретного времени) | 03:00 |
| 01.10.1930 | 00:00 | СССР, билдәләнгән ваҡытты иҫәпләү тәртибен оҙайтыу, ҡарар[13][14] | 03:00 | |
| 09.02.1931 | СССР, «бөтөрөлгәнгә тиклем» ваҡытты иҫәпләү тәртибен оҙайтыу, ҡарар[15] | 03:00 | ||
| 28.06.1941 | 00:00 | −01:00 | Ҡаланың нацистар тарафынан оккупацияланыуы, сәғәт бүлкәтен алмаштырыу, йәйге ваҡыт индереү | 02:00 |
| 02.11.1942 | 03:00 | −01:00 | Нацист Германияһы, йәйге ваҡытты бөтөрөү | 01:00 |
| 29.03.1943 | 02:00 | +01:00 | Нацист Германияһы, йәйге ваҡытты индереү | 02:00 |
| 04.10.1943 | 03:00 | −01:00 | Нацист Германияһы, йәйге ваҡытты бөтөрөү | 01:00 |
| 03.04.1944 | 02:00 | +01:00 | Нацист Германияһы, йәйге ваҡытты индереү | 02:00 |
| 03.07.1944 | 00:00 | +01:00 | Нацист Германияһы оккупацияһының тамамланыуы, сәғәт бүлкәтенең үҙгәреүе | 03:00 |
| 01.04.1981 | 00:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү, ҡарар[16] | 04:00 |
| 01.10.1981 | 00:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 01.04.1982 | 00:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 01.10.1982 | 00:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 01.04.1983 | 00:00 | +01:00 | СССР, СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 01.10.1983 | 00:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 01.04.1984 | 00:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 30.09.1984 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу, кире алыу тәртибен үҙгәртеү | 03:00 |
| 31.03.1985 | 02:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡытты индереү, кире алыу тәртибен үҙгәртеү | 04:00 |
| 29.09.1985 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 30.03.1986 | 02:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 28.09.1986 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 29.03.1987 | 02:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 27.09.1987 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 27.03.1988 | 02:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 25.09.1988 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 26.03.1989 | 02:00 | +01:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү | 04:00 |
| 24.09.1989 | 03:00 | −01:00 | СССР, йәйге ваҡытты кире алыу | 03:00 |
| 25.03.1990 | 02:00 | СССР, бер нисә республикала сәғәттәрҙе миҙгелле күсереүҙе бөтөрөү[4] | 03:00 | |
| 31.03.1991 | 02:00 | СССР, йәйге ваҡыт индереү, декрет ваҡытын бөтөрөү | 03:00 | |
| 29.09.1991 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 29.03.1992 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 27.09.1992 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 28.03.1993 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 26.09.1993 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 27.03.1994 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 25.09.1994 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 26.03.1995 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 24.09.1995 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 31.03.1996 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 27.10.1996 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу, кире алыу тәртибен үҙгәртеү | 02:00 |
| 30.03.1997 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 26.10.1997 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 29.03.1998 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 25.10.1998 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 28.03.1999 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 31.10.1999 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 26.03.2000 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 29.10.2000 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 25.03.2001 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 28.10.2001 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 31.03.2002 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 27.10.2002 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 30.03.2003 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 26.10.2003 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 28.03.2004 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 31.10.2004 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 27.03.2005 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 30.10.2005 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 26.03.2006 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 29.10.2006 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 25.03.2007 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 28.10.2007 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 30.03.2008 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 26.10.2008 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 29.03.2009 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 25.10.2009 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 28.03.2010 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 31.10.2010 | 03:00 | −01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡытты кире алыу | 02:00 |
| 27.03.2011 | 02:00 | +01:00 | Белоруссия, йәйге ваҡыт индереү | 03:00 |
| 15.09.2011 | 00:00 | Белоруссия, сәғәт бүлкәтен үҙгәртеү[1] | 03:00 |
Белоруссия ерҙәрендә стандарт ваҡыттың үҙгәреүе
| Дата | Территориялар | Яңы осор |
|---|---|---|
| сентябрь 1915 | Көнбайыш Белоруссия | UTC+1:00 |
| февраль — август 1919 | Көнбайыш Белоруссия | UTC+2:00 |
| 1 июнь 1922 | Көнбайыш Белоруссия | UTC+1:00 |
| 2 май 1924 | БССР | UTC+2:00 |
| 21 июня 1930 | БССР | UTC+3:00 |
| сентябрь 1939 | Көнбайыш Белоруссия | UTC+3:00 |
| июнь — август 1941 | Бөтә территория | UTC+1:00 |
| сентябрь 1943 — июль 1944 | Бөтә территория | UTC+3:00 |
| 31 март 1991 | Бөтә территория | UTC+2:00 |
| 15 сентябрь 2011 | Бөтә территория | UTC+3:00 |
Йәйге ваҡыттың ғәмәлдә булыу осоро
| Йыл, осор | Йәйге ваҡыттың ғәмәлдә булыу осоро | Иҫкәрмә |
|---|---|---|
| 1916 | 30 апрель — 1 октябрь | Германия империяһында |
| 1917 — 1918 | Апрелдең 3-сө дүшәмбеһе — сентябрҙең 3-сө дүшәмбеһе | Германия империяһында |
| 1919 | Апрелдең 3-сө шишәмбеһе — сентябрҙең 3-сө шишәмбеһе | Польшала |
| 1940/42 | 1 апрель 1940[* 3] — 2 ноябрь 1942 | Нацист Германияһында |
| 1943 | март айының һуңғы дүшәмбеһе — октябрҙең беренсе дүшәмбеһе | Нацист Германияһында |
| 1944 | Апрелдең 1-се дүшәмбеһе — октябрҙең 1-се дүшәмбеһе | Нацист Германияһында |
| 1981 — 1983 | 1 апрель — 1 октябрь | СССР-ҙа |
| 1984 | 1 апрель — Сентябрҙең һуңғы йәкшәмбеһе | СССР-ҙа |
| 1985 — 1989 | Марттың һуңғы йәкшәмбеһе — сентябрҙең һуңғы йәкшәмбеһе | СССР-ҙа |
| 1991 — 1995 | Марттың һуңғы йәкшәмбеһе — сентябрҙең һуңғы йәкшәмбеһе | Белоруссияла |
| 1996 — 2011 | Марттың һуңғы йәкшәмбеһе — сентябрҙең һуңғы йәкшәмбеһе | Белоруссияла |
Күрше илдәр менән ваҡыт айырмаһы
Иҫкәрмәләр
- Комментарийҙар
- ↑ Этот переход произошёл вместе с Украинской ССР. До этого, в 1989 году на время UTC+2 уже перешли Латвийская, Литовская и Эстонская ССР и Калининградская область РСФСР, а в 1990 — Молдавская ССР.
- ↑ С 26 октября 2014 года, в связи с отменой постоянного летнего времени в России, исчезла разница 1 час с московским временем.
- ↑ Фактическая дата введения соответствует дате начала оккупации территории нацистской Германией. На практике произошла смена времени на час назад, так как действующее до того в БССР московское время (декретное время второго пояса) на час опережало центральноевропейское летнее время.
- Сығанаҡтар
- ↑ 1 2 3 Постановление Правительства Республики Беларусь от 15 сентября 2011 г. № 1229 Об исчислении времени на территории Республики Беларусь. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2011. Архивировано 4 март 2016 года.
- ↑ 1 2 3 4 Time Zone & Clock Changes in Minsk, Belarus (ингл.). www.timeanddate.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 ноябрь 2022. Архивировано 2 май 2014 года.
- ↑ Ustawa z dnia 11 maja 1922 r. o rachubie czasu. prawo.sejm.gov.pl. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2020.
- ↑ 1 2 Часы и время // Звезда : газета. — 1991. (27 февраля).
- ↑ Постановление Кабинета Министров Республики Беларусь от 13 мая 1996 г. №317 "Об изменении порядка исчисления времени на территории Республики Беларусь". laws.newsby.org. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 октябрь 2019. Архивировано 26 октябрь 2019 года.
- ↑ Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 25 марта 1992 г. № 157. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 февраль 2011. Архивировано из оригинала 7 май 2013 года.
- ↑ DST News — В Беларуси отменяется переход на сезонное время. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 сентябрь 2011. Архивировано 7 август 2016 года.
- ↑ Sputnik. Лукашенко предложил начинать учебный день в школах позже. sputnik.by. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 август 2017. Архивировано 28 август 2017 года.
- ↑ Более 80% белорусских школ будут начинать занятия в новом учебном году с 9 утра (рус.), TUT.BY. 6 июль 2018 тикшерелгән.
- ↑ Географические координаты Минска. Широта, долгота и высота над уровнем моря Минска, Беларусь. dateandtime.info. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 ноябрь 2022. Архивировано 3 ноябрь 2022 года.
- ↑ Онлайн-калькулятор времени
- ↑ Постановление СНК СССР от 15 марта 1924 года «О введении счёта времени по международной системе часовых поясов». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 март 2021. Архивировано 8 ноябрь 2014 года.
- ↑ 1 2 Постановление СНК СССР от 16 июня 1930 года № 60 «О переводе часовой стрелки вперёд на один час». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 март 2021. Архивировано 11 август 2016 года.
- ↑ Постановление СНК СССР от 30 сентября 1930 года. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 март 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
- ↑ Постановление СНК СССР от 9 февраля 1931 года № 107 «О счёте времени по международной системе часовых поясов». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 март 2021. Архивировано 15 июль 2015 года.
- ↑ Постановление Совета Министров СССР от 24 октября 1980 года № 925 «О порядке исчисления времени на территории СССР». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 март 2021. Архивировано 4 март 2016 года.
Тема буйынса өҫтәмә
Европа илдәре: ваҡыт | |
|---|---|
| Бойондороҡһоҙ дәүләттәр | Австрия • Албания • Андорра • Белоруссия • Бельгия • Болгария • Босния һәм Герцеговина • Бөйөк Британия • Ватикан • Венгрия • Германия • Греция • Грузия¹ • Дания • Ирландия • Исландия • Испания • Италия • Ҡаҙағстан² • Латвия • Литва • Лихтенштейн • Люксембург • Мальта • Молдавия • Монако • Нидерланд • Норвегия • Польша • Португалия • Румыния • Рәсәй² • Сан-Марино • Сербия • Словакия • Словения • Төньяҡ Македония • Төркиә² • Украина • Финляндия • Франция • Хорватия • Черногория • Чехия • Швейцария • Швеция • Эстония • Әзербайжан¹
|
Аланд утрауҙары • Гернси • Гибралтар • Джерси • Мэн утрауы • Фарер утрауҙары • Шпицберген • Ян-Майен | |
Абхазия¹ • Косово • Днестр буйы • Көньяҡ Осетия¹ | |
¹ Европа менән Азия араһындағы сикте үткәреүгә ҡарап башлыса йәки тулыһынса Азияла. • ² Башлыса Азияла | |
