Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Комаров Владимир Михайлович

Рәсәй Фәндәр академияһы экспертизаһы

Logo-ran.png
Рәсәй Фәндәр академияһы
экспертизаһын үткән
Тулыраҡ
Aprove.svg

Рәсәй Фәндәр академияһы экспертизаһы

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Рәсәй Фәндәр академияһы
экспертизаһын үткән
Тулыраҡ
РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Комаров фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Влади́мир Миха́йлович Комаро́в (16 март 1927[1][2], Мәскәү, СССР, РСФСР — 24 апрель 1967[1][2], Ырымбур өлкәһе, РСФСР, СССР) — 7-се совет лётчик-космонавы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1964), үлгәндән һуң икенсе тапҡыр бирелә (1967), СССР Хәрби-һауа көстәренең инженер-полковнигы[3]. 1-се класлы хәрби осоусы, 3-сө класлы космонавт.

Донъялағы бер юлы өс кешенән торған йыһан карабы экипажының беренсе командиры. Яңы типтағы беренсе йыһан аппаратында ике тапҡыр оса: өс урынлыҡ «Восход-1» (1964 йылдың 12—13 октябрендә Константин Феоктистов һәм Борис Егоров менән берлектә) һәм бер урынлыҡ «Союз-1» (23—24 апрель 1967). Ике тапҡыр йыһанға осҡан беренсе совет космонавы. Осош ваҡытында һәләк булған беренсе космонавт.

Биографияһы

Космонавтар отрядына алынғанға тиклем

1935 йылдан 1943 йылға тиклем Мәскәүҙең 23-сө (хәҙер 171-се) мәктәбендә уҡый[4]. Һуңынан Мәскәү хәрби һауа көстәренең 1-се махсус мәктәбенә уҡырға инә, уны 1945 йылдың июлендә тамамлай. 1945 йылдың 18 июленән Сасово авиация башланғыс уҡыу мәктәбе курсанты, ә шул уҡ йылдың сентябрендә Борисоглеб хәрби авиация летчиктар училищеһы курсанты була.

1946 йылдың июлендә А. К. Серов исемендәге Батайск хәрби авиация училищеһына күсерелә. 1949 йылда мәктәпте тамамлағандан һуң, Грозный ҡалаһында урынлашҡан Төньяҡ-Кавказ хәрби округы Хәрби-һауа көстәренең 42-се истребителдәр авиация дивизияһының 382-се истребителдәр авиацияһы полкында летчик-истребитель булып хеҙмәт итә башлай (1951 йылдың 28 ноябрендә өлкән лётчик вазифаһына тәғәйенләнә). Мәктәп уҡытыусыһы Валентина Киселева менән таныша һәм тиҙҙән уға өйләнә.

1952 йылдан — КПСС ағзаһы. 1952 йылдың 27 октябрендә 57-се һауа армияһы 279-сы истребителдәр авиация дивизияһының 486-сы истребителдәр авиация полкының өлкән осоусыһы итеп Карпат аръяғы өлкәһенең Мукачево ҡалаһына күсерелә, унда 1954 йылдың авгусына тиклем хеҙмәт итә. 1954 йылдың авгусында Жуковский исемендәге хәрби-һауа академияһына уҡырға инә һәм 1959 йылда уның 1-се факультетын (самолёт ҡоралдары) уңышлы тамамлай һәм В. П. Чкалов исемендәге Оборона министрлығының Дәүләт осоу-һынау үҙәгенең ғилми-тикшеренеү институтына тәғәйенләнә. Унда 1959 йылдың 3 сентябренән 5-се бүлектең 3-сө бүлегенең әйҙәүсе инженер ярҙамсыһы һәм һынаусыһы вазифаһында авиация техникаһының яңы өлгөләрен һынау менән шөғөлләнә. Тап бында, Хәрби-һауа көстәренең Ғилми-тикшеренеү идаралығында, космонавтарҙың беренсе отрядына һайлап алыу комиссияһы уға яңы йәшерен һынау эше тәҡдим итә.

Космонавтар отрядында хеҙмәте

Медицина комиссияһын үткәндән һуң, 1960 йылдың 7 мартында космонавтар отрядына (ВВС-ның 1-се төркөмө) алына.

1960 йылдың мартынан 1961 йылдың мартына тиклем дөйөм йыһан әҙерлеге үтә. Уны тамамлағандан һуң, 1961 йылдың 3 апрелендә космонавтар әҙерләү үҙәгенең космонавтар бүлегенең космонавы итеп рәсми рәүештә тәғәйенләнә, шунан һуң «Восток» һәм «Восход» космос аппараттарында осоуға әҙерләнә башлай. 1962 йылдың июнендә «Восток-4» космик карабы пилоты дублеры сифатында әҙерлектән ситләтелгән Григорий Нелюбовты алмаштыра (1962 йылдың авгусында оса). 1962 йылдың 12 авгусында «Восток-4» космос карабы пилоты Павел Поповичтың алмашсыһы була.

1962 йылдың сентябренән «Восток-5» пилоты дублёры сифатында төркөм менән оҙайлы осошҡа (10 тәүлек планлаштырыла) әҙерләнә (осоу туҡтатыла), әммә 1963 йылдың майында һаулығы торошо буйынса әҙерлектән ситләтелә[5]. 1964 йылда Дәүләт комиссияһы ҡарары менән Восход-1-ҙең төп экипажы командиры итеп тәғәйенләнә.

Беренсе осош

Беренсе тапҡыр йыһанға 1964 йылдың 12—13 октябрендә «Восход-1» космос карабында космонавтар К. П. Феоктистов һәм Б. Б. Егоров менән бергә оса. Был — донъялағы беренсе күп урынлы йыһан карабы. Тәүге тапҡыр экипаж составында пилот ҡына түгел, инженер һәм табип та була. Тәүге тапҡыр экипаж катапультаһыҙ һәм скафандрһыҙ осош яһай (кабинала тығыҙлыҡ арҡаһында) һәм йомшаҡ ултыртыу системаһы ла тәүге тапҡыр ҡулланыла. Осоуҙың дөйөм оҙайлығы 24 сәғәт 17 минут 3 секунд тәшкил итә, был ваҡыт эсендә корабль Ер тирәләй 16 әйләнеш яһай.

undefined

Осоуҙы уңышлы үтәгәне өсөн экипажға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә һәм Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырыла.

15 октябрҙә уға «3-сө класлы космонавт», ә 1965 йылдың 23 ғинуарында «инструктор-космонавт» квалификацияһы бирелә.

Икенсе осош

1966 йылдың авгусында В. М. Комаровты «Союз-1» пилоты итеп тәғәйенләнә, ә уның дулеры Юрий Гагарин буласағы тураһында ҡарар сығарыла.

Осоу программаһы буйынса «Союз-2» космос карабы менән тоташыу (Валерий Быковский, Алексей Елисеев һәм Евгений Хрунов), А. Елисеев менән Е. Хруновты йыһан киңлеге аша «Союз-1» космос карабына күсереү һәм «Союз-1»-ҙе яңы өс экипаж менән Ергә алып ҡайтыу планлаштырыла. Ҡояш батареяларының береһе асылмағандан һуң, «Союз-2» осоролмай, ә В. Комаровҡа ваҡытынан алда ултырырға бойороҡ бирелә[6][7].

1967 йылдың 24 апрелендә йыһан карабының Ергә төшөүҙең һуңғы стадияһында парашют системаһы эшләмәй, төп парашют сыҡмай. Ырымбур өлкәһенең Адамовский районындағы далала аппарат ҙур тиҙлек менән ергә бәрелә, тулыһынса емерелә һәм яна[8].

Осоу ваҡыты 26 сәғәт 47 минут 52 секунд тәшкил итә.

Ҡалаларҙың почетлы гражданы

Комаров Владимир Михайлович — Рәсәйҙең Грозный, Калуга, Батайск[9], Ҡаҙағстандың Байконур (1977, үлгәндән һуң) һәм Францияның Нантер ҡалаларының почетлы гражданы.

Хәтер

Ырымбур өлкәһе Орск янындағы далала Комаров һәләк булған урында, Адамовский районының Ҡарабутаҡ ауылы янында һәйкәл ҡуйылған[10][11].

Советтар Союзында һәм БДБ-ла уның исеме менән тиҫтәләгән урам һәм хатта тораҡ пункттар атала. Комаров исеме менән Ай кратеры һәм Камчаткала вулкан йөрөтөлә.

Почта маркалары

СССР, 1964 йыл
СССР, 1964 йыл

Бынан тыш, СССР Почтаһы «Владимир Комаров» тикшеренеү судноһы исемле почта маркаһы сығара.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Большая Советская Энциклопедия
  2. ↑ 1 2 Wladimir Michailowitsch Komarow
  3. ↑ Күп кенә рәсми баҫмаларҙа, шул иҫәптән Совет хәрби энциклопедияһында полковник-инженер исеме күрһәтелгән, был дөрөҫ түгел: «Инженер» һүҙе 1971 йылдың декабрь аҙағында өҫтәлә башлай, быға тиклем «инженер» һүҙе дәрәжә башында торған була
  4. ↑ Совет йылдарында мәктәп бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйыла. Уны һүтәләр. 2022 йылда мәҙәниәт департаменты һәм мәктәп администрацияһы менән уны тергеҙеү тураһында һөйләшеүҙәр алып барыла
  5. ↑ Биография на сайте «Космический мир». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 сентябрь 2018. Архивировано 3 ноябрь 2018 года.
  6. ↑ Трагедия «Союза-1»: Почему разбился космонавт Владимир Комаров
  7. ↑ «Металл горел как дерево»: Леонов о гибели космонавта Комарова
  8. ↑ «На 90 % полёт будет неудачным»: как погиб космонавт Комаров
  9. ↑ Малютина Н. В. Почётные граждане города Батайска. МУК «ЦБС»; ЦГБ им. М. Горького (2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 апрель 2017. Архивировано 18 май 2017 года.
  10. ↑ Захоронение Владимира Комарова в Кремлёвской стене в Москве и памятник на месте гибели космонавта в Оренбургской области. www.astronaut.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 апрель 2017. Архивировано 22 август 2011 года.
  11. ↑ Елена Ерофеева, Николай Бурмистров. Годовщина гибели лётчика-космонавта Владимира Комарова. Оренбургская ГТРК (24 апрель 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 апрель 2017. Архивировано 16 апрель 2017 года.

Сығанаҡтар

  • Черток Б. Е. Ракеты и люди. — М.: Машиностроение, 1999. — ISBN 5-217-02942-0.
  • Осташев А. И. Сергей Павлович Королёв — гений XX века: прижизненные личные воспоминания об академике С. П. Королёве. — М.: ГОУ ВПО МГУЛ, 2010. — ISBN 978-5-8135-0510-2.
  • С. П. Королёв. Энциклопедия жизни и творчества / Под редакцией В. А. Лопота. — РКК «Энергия» им. С. П. Королёва, 2014. — ISBN 978-5-906674-04-3.
  • Кудрявцева Г. Н. Три подвига Владимира Комарова. — М.: Политиздат, 1969. — 120 с. — (Герои Советской Родины). — 200 000 экз.
  • Маринин И. А., Шамсутдинов С. Х., Глушко А. В. (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар