Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Халыҡ-ара еңел атлетика федерациялары ассоциацияһы

Халыҡ-ара еңел атлетика федерациялары ассоциацияһы (рус. Междунаро́дная ассоциа́ция легкоатлети́ческих федера́ций, ингл. International Amateur Athletics Federation, IAAF, ИААФ), 2019 йылдан рәсми рәүештә — World Athletics (букв.  ингл. — «Халыҡ-ара атлетика» ) — бөтә донъя һәүәҫкәр спорт төрҙәре менән идара итеүсе ойошма. Сит илдәрҙә "атлетика " һүҙе аҫтында физик көс талап иткән һәр спортты, шул иҫәптән һуғыш спорты (интеллектуаль спорт төрҙәренән айырмалы рәүештә) аңлағанлыҡтан, сит илдәрҙә ойошма ағзалары булып еңел атлетика федерациялары ғына түгел, башҡа һәүәҫкәр спорт төрҙәре федерацияларын да үҙ эсенә ала[2]. 1912 йылда Швецияның Стокгольм ҡалаһында үткән беренсе конгреста нигеҙ һалына.

2001 йылға тиклем Халыҡ-ара һәүәҫкәр спорт төрҙәре федерацияһы тип атала; 2001 йылдан 2019 йылдың октябренә тиклем — [Милли] спорт федерацияларының халыҡ-ара ассоциацияһы (ИААФ ингл. International Association of Athletics Federations; IAAF).

2001 йылда исемен «маркетинг программаларынан килем һәм телевидение хоҡуҡтарын һатыу аша үҙ профессионалдарына ярҙам итеүсе спорт төрө булараҡ еңел атлетиканың хәҙерге статусын сағылдырыу өсөн» үҙгәртә[2].

2011 йылға ҡарата ИААФ-та 212 ил ағзаһы була[3], был ФИФА-нан 3 һәм БМО-нан 20 ағзаға күберәк[4]. 1993 йылда ойошманың штаб-фатиры Монакола урынлаша. Президенты — Себастьян Коу (Бөйөк Британия).

Тарихы

1912 йылдың 17 июлендә, 1912 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика программаһы ярыштары тамамланып, ике көн үткәс, Стокгольмда һәүәҫкәр еңел атлетика буйынса Халыҡ-ара федерация ойоштороуға арналған конгресс үтә. Был осрашыуҙа 17 ил вәкиле ҡатнаша: Австралия, Австрия, Бельгия, Канада, Чили, Дания, Мысыр, Финляндия, Франция, Германия, Греция, Венгрия, Норвегия, Рәсәй, Швеция, Бөйөк Британия һәм АҠШ. Халыҡ-ара ярыштар һәм Олимпия уйындары үҫеше сәбәпле, еңел атлетика өсөн халыҡ-ара етәксе орган булдырыу кәрәклеге тыуа. Универсаль ҡағиҙәләр һәм положениелар йыйылмаһы һәм һәүәҫкәрлектең дөйөм билдәләмәһе, шулай уҡ донъя һәм Олимпия рекордтарын теркәү мөһим булып тора.

1913 йылда Берлинда үткән конгреста беренсе Конституция раҫлана, тәүге ағзалар исемлегенә 34 милли федерация инә. Президент итеп Зигфрид Эдстрём (Швеция) һайлана, почетлы секретарь — Кристиан Хеллстрём. Халыҡ-ара ярыштар өсөн тәүге техник ҡағиҙәләрҙе 1914 йылда Лионда (Франция) Өсөнсө конгреста яңы почетлы секретарь Хильдинг Келльман (Швеция) тәҡдим итә, милли федерацияларға үҙҙәренең урындағы ярыштары өсөн ошондай уҡ ҡағиҙәләр ҡабул итергә кәңәш бирелә.

Маҡсаттары

  • Бөтә донъя еңел атлетиканың етәксе органы сифатында эш итергә.
  • Еңел атлетиканы спорт төрө, уның этик ҡиммәттәре, тәрбиә һәм йәшәүҙе раҫлаусы һәм йәшәүҙе тәьмин итеүсе эшмәкәрлек предметы булараҡ пропагандалау.
  • Йәше, енесенә йәки расаһына ҡарамай, бөтә донъя буйынса бөтә кимәлдәге еңел атлетика менән шөғөлләнеүҙе дәртләндереү.
  • Еңел атлетикала енси, раса, дин, сәйәсәт йәки башҡа ғәҙелһеҙ нигеҙҙәр буйынса дискриминацияның ниндәй ҙә булһа формаһынан азат булыуын тәьмин итергә тырышырға, һәм, енесенә, расаһына, сәйәсәтенә йәки диненә йәки башҡа ниндәй ҙә булһа тура килмәүсәнлектәргә ҡарамаҫтан, барыһы ла еңел атлетика менән шөғөлләнә алһын өсөн көрәшергә.
  • Милли федерацияларҙың бурыстарҙы үтәүен тикшереү һәм күҙәтеү.
  • Еңел атлетикалағы бөтә бәхәстәрҙе арбитраж суд аша хәл итеү механизмын булдырыу һәм тормошҡа ашырыу.
  • Спортта «намыҫлы уйын» принцибын пропагандалау, атап әйткәндә, еңел атлетикала һәм киң спорт берләшмәһендә допингҡа ҡаршы көрәштә лидер ролен уйнау, спортта допинг сығанағын юҡ итеүгә йүнәлтелгән асыҡлау, тыйыу һәм тәрбиәләү программаларын үҫтереү һәм яҡлау.
  • Еңел атлетиканың бөтә донъяла үҫешенә ярҙам итеү һәм был маҡсатҡа ирешергә ярҙам иткән техник, медицина, ойоштороу, финанс йәки башҡа мәғлүмәттәрҙе таратыу.
  • Халыҡ-ара олимпия комитеты менән берләшергә һәм Олимпия уйындары программаһында еңел атлетика ярыштарын ойоштороу, контролдә тотоу һәм судьялыҡ итеүҙә яуаплылыҡты тулыһынса үҙ өҫтөнә алырға.
  • Бөтә донъя буйынса спортты һәм еңел атлетиканы пропагандалау маҡсатында башҡа халыҡ-ара федерациялар, милли хөкүмәт һәм хөкүмәт ҡарамағындағы булмаған ойошмалар менән бәйләнештәрҙе нығытыу һәм үҫтереү.
  • Конгресс кәрәкле тип тапҡан еңел атлетика буйынса донъя, олимпия һәм башҡа рекордтарҙы таныу.
  • ИААФ донъя чемпионатын һәм еңел атлетика буйынса башҡа чемпионаттарҙы, конгресс теләгән ярыштарҙы йәки сараларҙы ойоштороу һәм пропагандалау.
  • Был маҡсаттарға өлгәшеү өсөн ИААФ-тың бөтә хоҡуҡтарын ҡулланыу.

Структураһы

БҒӘ флагы Ахмад Аль-Камали,

Сәғүд Ғәрәбстаны флагы Навваф-бин-Мохаммед аль-Сауд,

Франция флагы Бернар Амсале,

Нидерландтар Сильвия Барлаг,

Рәсәй флагы Михаил Бутов,

Багам Утрауҙары флагы Полин Дэвис-Томпсон,

Ҡытай Халыҡ Республикаһы флагы Чжаоцай Ду,

Флаг Марокко Навваль Эль-Мутаввакель,

Намибия Фрэнки Фредерикс,

Норфолк утрауы Джофф Гарднер,

Бразилия Роберто Геста ди Мелу,

Флаг Марокко Вивьен Гунгарам

Норвегия флагы Свен Арне Хансен,

АҠШ флагы Стефани Хайтауэр,

Канада флагы Эбби Хоффман,

Пуэрто-Рико флагы Виктор Лопес,

Flag of Finland.svg Антти Пихлакоски,

Италия флагы Анна Риккарди,

Ер Адилле Сумаривалла,

Япония флагы Хироси Йококава

Континенталь ассоциациялар

undefined

Африка
Африка еңел атлетика конфедерацияһы[2]     (CAA)
Президент — Ахмед Мальбум Калкаба (Камерун)
Еңел атлетика буйынса Африка чемпионатын үткәрә

Азия
Азия еңел атлетика конфедерацияһы[2]     (ААА)
Президент — Шри Суреш Калмади (Һиндостан)

Европа
Европа еңел атлетика конфедерацияһы[2]     (ЕАА)
Президент — Хансйорг Вирц (Швейцария)

Төньяҡ һәм Үҙәк Америка[2]
Төньяҡ һәм Үҙәк Америка һәм Кариб бассейны илдәре еңел атлетика конфедерацияһы     (NACACAA)
Президент — Амадео Фрэнсис (Пуэрто-Рико)

Океания[2]
Океания еңел атлетика конфедерацияһы     (ОАА)
Президент — Анне Тьерни (Кук Утрауҙары)

Көньяҡ Америка[2]
Көньяҡ Америка еңел атлетика конфедерацияһы     (CONSUDATLE)
Президент — Роберто Геста-де-Мело (Бразилия)

Рәсми партнерҙары[5]

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ https://www.worldathletics.org/about-iaaf (ингл.) / World Athletics
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Александра Кноке, Иштван Дьюлаи, Ник Дэвис. Справочник легкоатлета = Athletes` Handbook. — М.: Московский региональный центр развития ИААФ, 2006. — 50 с.
  3. ↑ в ноябре 2010 из состава вышли Нидерландские Антильские острова
  4. ↑ Статья на официальном сайте чемпионата мира по лёгкой атлетике 2007. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 31 август 2007. Архивировано из оригинала 11 сентябрь 2007 года.
  5. ↑ Партнёры IAAF. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 сентябрь 2014. Архивировано 24 сентябрь 2014 года.
  6. ↑ http://www.di-sport.com/ru/news/brand/48/(недоступная ссылка)
  7. ↑ Seiko — часы чемпионата мира по легкой атлетике. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2012. Архивировано 11 май 2013 года.
  8. ↑ Нефтедобытчики Sinopec стали спонсорами IAAF Архивная копия от 14 май 2013 на Wayback Machine
  9. ↑ Страница лёгкой атлетики на vtbrussia.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2012. Архивировано 20 апрель 2012 года.
  10. ↑ ВТБ продолжит спонсировать легкоатлетические соревнования. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 март 2012. Архивировано 19 март 2012 года.

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар