Ҡадир (исем)

Ҡадир — башҡорт ир-ат исеме. Шулай уҡ башҡа төрки халыҡтарҙа ла киң таралған.

Ҡадир исеме ғәрәп теленән ҡөҙрәтле, көслө, һәләтле, ә башҡорт теленән ҡаты, уҫал, яһил тигәнде аңлата^[1].

Ҡадир Даян (тулы исеме Ҡадир Хәким улы Даянов) (14 февраль 1910 йыл — 19 октябрь 1975 йыл) — башҡорт шағиры, яҙыусы һәм драматург. 1938 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1947 йылдан — КПСС ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Йондоҙ (1945), ике «Почёт Билдәһе» (1945, 1955) ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1969).
Әлибаев Ҡадир Әхмәткирәй улы (17 июнь 1940 йыл — 4 декабрь 2003 йыл) — башҡорт шағиры.
Ҡадир Ғәли, Ҡадир-Ғәлибәк Жалайырлы (XVI быуат уртаһы — XVII быуат башы)^[2], Себер һәм Ҡасим ханлыҡтарында батша шағиры, яҙыусы. Сығышы менән Жалайыр ҡәбиләһенән^[2] (Qadırğalï Jalayir / Жалайыр Қадырғали, ҡушаматы Ҡарачи) — ҡаҙаҡ йылъяҙмасыһы, XVI—XVII быуаттарҙа йәшәгән сәйәси эшмәкәр.
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы (5 февраль 1913 йыл — 4 апрель 1963 йыл) — ғалим-нефтсе-геолог. Башҡорттарҙан тәүге геология-минералогия фәндәре докторы, Башҡорт АССР-ының йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы рәйесе.
Камал Ҡадир (ингл.Kamal S. Quadir) — Американыңһәм Бангладештың сериялы эшҡыуары, менеджеры һәм рәссамы; CellBazaar (электрон сауҙа майҙансығы; 2010 йылда Telenor'ға алына; хәҙер ekhanei.com) һәм bKash Limited (мобиль банкинг) компанияларын нигеҙләүселәрҙең береһе һәм уларҙың етәксеһе.
Бәкеров Ҡадир Һаҙый улы (9 ғинуар 1905 йыл — 3 октябрь 1970 йыл) — режиссёр, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған сəнғəт эшмəкəре (1935). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1965), Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары кавалеры.
Иҡбал Ҡадир (бенг. ইকবাল জেড. কাদীর, ингл. Iqbal Z. Quadir;; 13 август 1958, Нараил (ингл), Джессор, Бангладеш) — Американың һәм Бангладештың сериялы> эшҡыуары, менеджеры һәм инвесторы; Бангладештағы Grameenphone^[en] (тәүҙә Gonofone) тигән иң эре мобиль операторҙы нигеҙләүселәрҙең береһе һәм уның беренсе етәксеһе; финанс яғынан уңышлы социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендәге башҡа инициативаларҙы тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша һәм етәксе була; bKash Limited’тың директорҙар советы ағзаһы; Массачусетс технология институты эргәһендәге Legatum^[en] үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ үҙәген нигеҙләүсе һәм уның директоры (ингл. Center for Development and Entrepreneurship); MIT Press тарафынан нәшер ителгән Innovations: Technology, Governance, Globalization журналын асыусыларҙың һәм уның мөхәррирҙәренең береһе; Джон Ф. Кеннеди исемендәге Гарвард дәүләт идараһы институтының элекке лекторы.
Шәйхисламов Ҡадир Абрарович (18 ноябрь 1928 йыл) — Ҡарабаш еҙ-мәғдән комбинатының «Үҙәк» шахтаһының ҡаҙып үтеүселәр бригадиры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1961).
Мәғәфүров Ҡадир Барый улы (6.04.1949), ғалим-биолог, иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1998), профессор (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004)^[3].
Догулу Ҡадир — төрөк актёры һәм моделе.
Инаныр Ҡадир — төрөк киноактёры һәм режиссёры.