Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Өлкә (административ берәмек)

Өлкә — административ-территориаль берәмек Әрмәнстандың[1], Белоруссияның (вобласць/өлкә), Болгарияның (област), Ҡаҙағстандың (облыс), Ҡырғыҙстандың (облус) һәм Украинаның (өлкә) административ бүленеше, шулай уҡ заманса Рәсәйҙең федераль бүленеш берәмеге.

Вилайет термины шулай уҡ өлкә тип тәржемә ителә һәм Үзбәкстандың[2] һәм Тажикстандың[3] административ-территориаль берәмеген аңлата. Бынан тыш, ҡайһы бер илдәрҙә өлкәгә тура килгән төшөнсә регион (франц. région, итал. regione, исп. región) була ала[4].

Заманса Рәсәйҙә өлкәләр үҙ исемдәрен баш ҡалаһынан ала (Рязань > Рязань өлкәһе), йәки биләмәнең атамаһынан (Сахалин утрауы > Сахалин өлкәһе; Амур йылғаһы > Амур өлкәһе). Өлкәләр губернаторҙар етәкселегендә була һәм райондарға бүленә. Өлкә губернаторы эргәһендә өлкә хөкүмәте эшләй, урындағы закондарҙы өлкә думаһы йәки закондар сығарыу йыйылышы ҡабул итә[5]. Рәсәйҙә иң ҙур өлкә — Төмән өлкәһе (1 464 173 км2, был майҙаны буйынса Франция һәм Испания бергә алғандағы майҙандан ҙурыраҡ), ә иң бәләкәйе — Калининград өлкәһе (15 125 км2)[6]. Ҡайһы бер өлкәләр һуңынан крайҙарға әйләндерелгән (Камчатка өлкәһе > Камчатка крайы).

Революцияға тиклемге Рәсәйҙә өлкәләр административ-территориаль берәмек булараҡ губерналарға тиңләштерелгән, ләкин тик милли сигендәге биләмәләрҙә (Әрмән өлкәһе), географик йыраҡ урынлашҡан территорияларҙа (Закаспийск өлкәһе) йәки казак ғәскәрҙәре ерҙәрендә (Дон ғәскәре өлкәһе) булдырылған. Өлкәләрҙе идара итеү губерналарҙан айырылып торған, сөнки уларҙа һәр саҡ хәрби частар урынлашҡан, шуға күрә өлкә начальнигы бер үк ваҡытта граждан һәм хәрби идаралыҡ башлығы булған. Ҡайһы бер өлкәләр һуңынан губерналарға әйләндерелгән (Таврия өлкәһе > Таврия губернаһы) йәки губерна составына индерелгән. Революцияға тиклемге Рәсәйҙә өлкәләр өйәҙҙәргә бүленгән. Рәсәйҙәге тәүге өлкәләрҙең береһе Унжа өлкәһе (1778) була, ул Кострома наместниклығы составында ойошторола.

Башҡа илдәрҙә өлкәгә оҡшаш административ берәмек булып провинция (Афғанстан, Вьетнам, Ҡытай, Таиланд) йәки префектура (Япония) торорға мөмкин.

Өлкәләр булған дәүләттәр исемлеге

Ил Өлкә

һаны

Иң ҙур өлкә Иң бәләкәй өлкә Иң күп халыҡлы өлкә Иң аҙ халыҡлы өлкә
Рәсәй Федерацияһы Рәсәй Федерацияһы 48 Төмән өлкәһе Төмән өлкәһе (1 464 173 км2) Калининград өлкәһе Калининград өлкәһе (15 125 км2) Мәскәү өлкәһе Мәскәү өлкәһе (7 690 863 кеше) Магадан өлкәһе Магадан өлкәһе (140 149 кеше)
Беларусь Беларусь 6 Гомель өлкәһе (40 372 км2) Могилёв өлкәһе (29 068 км2) Минск өлкәһе (1 471 240 кеше) Могилёв өлкәһе (1 024 751 кеше)
Украина Украина 24 Одесса өлкәһе (33 314 км2) Черновцы өлкәһе (8097 км2) Донецк өлкәһе (4 200 461 кеше) Черновцы өлкәһе (906 701 кеше)
Болгария Болгария 28 Бургас өлкәһе (7748 км2) София өлкәһе (1349 км2) София өлкәһе (1 291 591 кеше) Видин өлкәһе (88 867 кеше)
Ҡаҙағстан Ҡаҙағстан 17 Аҡтүбә өлкәһе (300 629 км2) Көнсығыш Ҡаҙағстан өлкәһе (97 800 км2) Төркөстан өлкәһе (2 049 700 кеше) Улытау өлкәһе (226 998 кеше)
Әрмәнстан Әрмәнстан 10 Гегаркуник өлкәһе (5349 км2) Армавир өлкәһе (1242 км2) Армавир өлкәһе (265 800 кеше) Вайоцдзор өлкәһе (52 300 кеше)
Ҡырғыҙстан Ҡырғыҙстан 7 Нарын өлкәһе (45 200 км2) Талас өлкәһе (11 400 км2) Ош өлкәһе (1 209 400 кеше) Талас өлкәһе (251 800 кеше)

Көньяҡ Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә (1919—1920 йй.)

Хәрби осорҙағы административ-территориаль берәмек, ул бер нисә губернаны йәки төбәкте үҙ эсенә алған һәм өлкә башлығының ҡарамағында булған.

  • Харьков өлкәһе
  • Киев өлкәһе
  • Новороссийск өлкәһе
  • Төньяҡ Кавказ өлкәһе

СССР-ҙа һәм элекке СССР илдәрендә

Башҡа илдәрҙә

Ҡайһы бер илдәрҙә административ-территориаль берәмектәр өлкә тип атала. Был илдәр исемлеге:

Һылтанмалар

  1. ↑ Регионы. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 ноябрь 2010. Архивировано 11 ноябрь 2010 года.
  2. ↑ Самарҡанд өлкәһе / Samarqand viloyati
  3. ↑ Таулы-Бадахшан автономиялы өлкәһе
  4. ↑ Центральная область (Того), Виннипег (область), Венеция (область)
  5. ↑ Воронеж өлкә думаһы
  6. ↑ Рәсәй Федерацияһы субъекттарының майҙандары

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар