Һәнәк (журнал)

1925 йылдың 15 сентябрендә «Яңы ауыл» (рус.)баш. гәзите биттәрендә «Яңы ауыл һәнәге» исеме менән сатирик ҡушымта булып тәүге һаны донъя күрә. Айына ике тапҡыр нәшер ителә. 1926 йылдың ғинуарынан ҡушымта татар телендә үҙаллы айлыҡ «Сәнәк» журналы булып сыға башлай.

1934 йылда баҫма «Удар төҙөлөш» гәзите менән берлектә татар телендә ҡушымта сығара.

1937 йылда ике һаны сыҡҡандан һуң, сәйәси репрессиялар көсәйгәс, баҫманы нәшерләү туҡтап ҡала.

1956 йылдың февраленән хәҙерге «Һәнәк» исеме менән башҡорт телендә сыға башлай.

1992 йылдан рус телендә «Вилы» исеме дубляж варианты баҫыла.

«Һәнәк» билдәле «Крокодил» журналына оҡшаш булып, сатирик формала йәмғиәттең кәмселектәрен — эскелекте, ялҡаулыҡты, яуапһыҙлыҡты, урлашыуҙы һәм чиновниктарҙың башбаштаҡлығын тәнҡитләй, төбәк һәм донъя масштабындағы мөһим ваҡиғаларҙы яҡтырта. Егерме йыллыҡ өҙөклөктән һуң журнал яңынан тергеҙелә һәм, совет сатираһы һәм юморы традицияларын һаҡлап, нәшер ителеүен дауам итә^[2].

2025 йылда журнал бер быуатлыҡ юбилейын билдәләй. 2025 йылдың 19 октябрендә Башҡорт дәүләт филармонияһы бинаһында «Һәнәк» сатирик журналының 100 йыллығына^[3] арналған тантаналы сара үтә. Байрамда баҫманың үҫешенә ҙур өлөш индергән редакция хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләйҙәр. «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә журналдың өлкән мөхәррире Дилара Арсаева һәм художество мөхәррире Артур Василов лайыҡ була. Журналдың яуаплы секретары Марат Әминев — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Почёт грамотаһы, «Һәнәк»тең баш мөхәррире Илгиз Ишбулатов БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Почёт грамотаһы менән билдәләнә^[4]. Журнал коллективын ҡотларға Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ҡунаҡтар һәм профессиональ берләшмә вәкилдәре килә^[5].

Йөкмәткеһе һәм рубрикалары

«Һәнәк» биттәрендә көнүҙәк темаларҙы — ришүәтселекте, бюрократияны, социаль кәмселектәрҙе, көнкүреш етешһеҙлектәрен сағылдырған сатира һәм юмор әҫәрҙәре, шиғырҙар, хикәйәләр, очерктар, карикатуралар, фельетондар донъя күрә. Төп рубрикалар:

• «Һәнәк йәбенә!»
• «Көлөрһөң дә, көйөрһөң дә»
• «Беҙҙең ауыл мәҙәктәре»
• «Дуҫтар күстәнәсе»
• «Көнкүрһәтмәҫ көнкүреш»

Баш мөхәррирҙәре

• Ғ. Ғүмәр (1932—1935, өҙөклөктәр менән);
• И. Насыри (1934; 1935 йылдың авгусынан—1937);
• Н. Нәжми (1956 йылдан);
• Х. А. Әсәҙуллин (1959 йылдан);
• М. Н. Кәримов (1968 йылдан);
• Т. Н. Сәғитов (1978 йылдан);
• М. Сәлим (1980 йылдан);
• С. Н. Әбүзәров (2010 йылдан);
• Р. М. Кинйәбаев (2011 йылдан);
• И. В. Ишбулатов (2024 йылдан)^[6][7].

• Башҡортостан Республикаһы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (1975; 1992).