Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

УЕФА чемпиондары лигаһы

Выверенная статья

Aprove.svg

Выверенная статья

УЕФА чемпиондары лигаһы (рус. Ли́га чемпио́нов УЕФА́, ингл. UEFA Champions League; 1955—1992 йылдарҙа — Европа чемпиондары кубогы (ингл. European Champion Clubs' Cup)) — Европаның футбол буйынса иң ҙур клуб турниры, йыл һайын юғары дивизиондар командалары араһында Европа футбол ассоциациялары союзы (УЕФА) эгидаһы аҫтында үткәрелә. Донъялағы иң абруйлы футбол ярыштарының береһе.

Финалды үткәреү урыны УЕФА тарафынан алдан билдәләнә. Матч нейтраль стадионда үтә, ул УЕФА-ның футбол матчтарын ойоштороу буйынса турнир регламентында яҙылған талаптарына тап килә[1].

Чемпиондар лигаһы еңеүсеһе киләһе йылда чемпиондар лигаһында, УЕФА суперкубогында һәм ФМФА-ңың клубтар араһында донъя чемпионатында (2005 йылға тиклем Континенттар араһындағы кубок) ҡатнашыу хоҡуғына эйә[2].

Турнирҙа ҡатнашыусылар өсөн аҡсалата приздар ҙа ҡаралған. Мәҫәлән, 2023 йылда финалсыларға €15,5 млн эләгә. Чемпиондар лигаһы кубогын яулаусы 2022/23 инглиз клубы «Манчестер Сити» өҫтәмә рәүештә €4,5 млн ала[3].

Турнир тарихында беренсе еңеүсе булып Испанияның «Реал Мадрид» клубы тора. Ул — иң титуллы клуб: турнир тарихында иң ҡәҙерле трофей «Реал»ға 14 тапҡыр эләгә, бынан тыш, формат үҙгәргәндән һуң[4] команда өс миҙгел рәттән еңеү яулай (2015/16, 2016/17, 2017/18).

2023 йылға ҡарата чемпиондар лигаһында еңеүсе 23 клуб иҫәпләнә, уларҙың 12-һе футбол ярыштарында бер тапҡырҙан ашыу еңеү яулай. Кубок йыш ҡына Испанияла була: командалары 19 тапҡыр еңеү яулай.

Тарихы

Француз спорт журналисы һәм «Экип» гәзите мөхәррире Габриэль Ано 1955 йылда Европа чемпиондары кубогын булдырырға тәҡдим итә[5]. 1955 йылдың ғинуарында беренсе Европа чемпиондары кубогы үтә.

Кубоктың тәүге миҙгеле (1955/56) төшөп ҡалыу турниры була, командалар һәр раундта ике матч (өйҙә һәм ситтә) уҙғара. Бөтәһе 16 клуб вәкиле ҡатнаша. Билдәле клубтарҙың тәүге исемлегенә 18 команда инә, әммә Чехословакия һәм СССР вәкилдәре — «Спарта» һәм Мәскәүҙең «Динамо»һы уйындан төшөп ҡала[6]. Квалификация раунды системаһы түбән коэффициентлы илдәрҙең чемпиондары төркөм этабы башланыр алдынан бер йәки бер нисә квалификация этабында ҡатнаша, ә юғары коэффициентлы илдәрҙең командалары һуңыраҡ ҡушыла алырлыҡ итеп үҙгәртелә.

1992 йылға тиклем ярышта ил чемпиондары һәм Европа чемпиондары кубогының һуңғы еңеүсеһе ҡатнаша. 1991/92 йылдар миҙгелендә турнир форматы үҙгәрә: 1/8 финал этабынан һуң төркөм турнирҙары үткәрелә башлай[4]. Шул уҡ ваҡытта эмблема һәм гимн барлыҡҡа килә. 1992 йылда Кубок исемен үҙгәртә. Бынан һуң төркөмдәр структураһына һәм квалификация этаптарына үҙгәрештәр индерелә. 1997/98 йылдар миҙгелендә турнирҙа бер нисә илдә икенсе урын алған командалар ҡатнаша башлай (УЕФА коэффициенттары таблицаһына ярашлы).

2022 йылдың яҙында УЕФА еврокубок турнирҙарын үткәреүҙең яңы форматын раҫлай, ул 2003 йылдан ғәмәлдәге 32 команда ҡатнашлығындағы төркөм этабының традицион форматын һәм плей-оффҡа сығыу тәртибен алмаштыра. 2024/25 йылдар миҙгеленән чемпиондар лигаһында 36 команда ҡатнаша, улар берҙәм таблицаға урынлаштырыла, ә дәғүәселәр миҙгел алды рейтинг позициялары нигеҙендә билдәләнә. Һәр команда 8 уйын үткәрә. Иң яҡшы һигеҙ команда автоматик рәүештә 1/8 финалға сығыуҙы гарантиялай, киләһе 16 команда өҫтәмә раундта был стадияға эләгеү өсөн көрәшә[7][8]. Бер топ-лиганың максималь квотаһы — алты команда[9].

Чемпиондар лигаһының 70 йыллыҡ тарихында СССР һәм Рәсәйҙән «Спартак», ЦСКА, «Динамо», «Зенит», «Локомотив», «Рубин», «Ростов», «Краснодар», «Торпедо», «Алания» командалары ҡатнаша[10].

Рәсәй клубтары өсөн иң яҡшы миҙгелдәр түбәндәгеләр:

  • 1995/96 — «Спартак»: сирек финал
  • 2000/01 — «Спартак»: икенсе төркөм этабы
  • 2002/03 — «Локомотив»: икенсе төркөм этабы
undefined
  • 2009/10 — ЦСКА: сирек финал
  • 2011/12 — ЦСКА һәм «Зенит»: 1/8 финал

Этаптар

Хәҙерге УЕФА чемпиондары лигаһы дүрт этапта үтә:

  • квалификация раунды;
  • төркөм этабы;
  • плей-офф;
  • финал[11].

Статистика һәм рекордтар

Клубтар буйынса еңеүҙәр һәм финалдар

Клуб Титулдар Финалдар Еңеү йылдары Финал йылдары
Испания Реал Мадрид 15 3 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000,
2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2024 		1962, 1964, 1981
Италия Милан 7 4 1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007 1958, 1993, 1995, 2005
Германия Бавария 6 5 2020 1982, 1987, 1999, 2010, 2012
Англия Ливерпуль 4| 1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019 1985, 2007, 2018, 2022
Испания Барселона 5 3 1992, 2006, 2009, 2011, 2015 1961, 1986, 1994
Нидерланд Аякс 4 2 1971, 1972, 1973, 1995 1969, 1996
Италия Интернационале 3 4 1964, 1965, 2010 1967, 1972, 2023, 2025
Англия Манчестер Юнайтед 3 2 1968, 1999, 2008 2009, 2011
Италия Ювентус 2 7 1985, 1996 1973, 1983, 1997, 1998, 2003, 2015, 2017
Португалия Бенфика 2 5 1961, 1962 1963, 1965, 1968, 1988, 1990
Англия Челси 2 1 2012, 2021 2008
Англия Ноттингем Форест 2 0 1979, 1980
Португалия Порту 2 0 1987, 2004
Германия Боруссия Дортмунд 1 2 1997 2013, 2024
Шотландия Селтик 1 1 1967 1970
Германия Гамбург 1 1 1983 1980
Румыния Стяуа 1 1 1986 1989
Франция Олимпик Марсель 1 1 1993 1991
Англия Манчестер Сити 1 1 2023 2021
Франция Пари Сен-Жермен 1 1 2025 2020
Нидерланд Фейеноорд 1 0 1970
Англия Астон Вилла 1 0 1982
Нидерланд ПСВ 1 0 1988
Югославия Црвена звезда 1 0 1991
Испания Атлетико Мадрид 0 3 1974, 2014, 2016
Франция Реймс 0 2 1956, 1959
Испания Валенсия 0 2 2000, 2001
Италия Фиорентина 0 1 1957
Германия Айнтрахт Франкфурт 0 1 1960
Югославия Партизан 0 1 1966
Греция Панатинаикос 0 1 1971
Англия Лидс Юнайтед 0 1 1975
Франция Сент-Этьен 0 1 1976
Германия Боруссия Мёнхенгладбах 0 1 1977|1977
Бельгия Брюгге 0 1 1978
Швеция Мальмё 0 1 1979
Италия Рома 0 1 1984
Италия Сампдория 0 1 1992
Германия Байер 04 0 1 2002
Франция Монако 0 1 2004
Англия Арсенал 0 1 2006
Англия Тоттенхэм Хотспур 0 1 2019

Матчтар һаны буйынса лидерҙар

2024 йылдың 10 декабренә ҡарата, квалификация матчтарын иҫәпкә алмағанда, чемпиондар кубогын иҫәпкә алып. 125 һәм унан күберәк матч

ҡарараҡ шрифт менән ғәмәлдәге уйынсылар билдәләнгән

# Футболсы Ил Матчтар Йылдар Клуб(-тар)
1 Криштиану Роналду Португалия Португалия 183 2003—2022 Манчестер Юнайтед (59), Реал Мадрид (101), Ювентус (23)
2 Икер Касильяс Испания Испания 177 1999—2019 Реал Мадрид (150), Порту (27)
3 Лионель Месси Аргентина Аргентина 163 2005—2023 Барселона (149), Пари Сен-Жермен (14)
4 Томас Мюллер Германия Германия 156 2009— Бавария
5 Карим Бензема Франция Франция 152 2005—2023 Олимпик Лион (19), Реал Мадрид (133)
6 Хави Испания Испания 151 1998—2015 Барселона
Тони Кроос Германия Германия 151 2008—2024 Бавария (41), Реал Мадрид (110)
8 Мануэль Нойер Германия Германия 145 2007— Шальке 04 (22), Бавария (123)
9 Рауль Испания Испания 142 1995—2011 Реал Мадрид (130), Шальке 04 (12)
Серхио Рамос Испания Испания 142 2005—2023 Реал Мадрид (129), Пари Сен-Жермен (8), Севилья (5)
11 Райан Гиггз Уэльс Уэльс 141 1993—2014 Манчестер Юнайтед
12 Лука Модрич Хорватия Хорватия 134 2010— Тоттенхэм Хотспур (8), Реал Мадрид (126)
13 Андрес Иньеста Испания Испания 130 2002—2018 Барселона
14 Серхио Бускетс Испания Испания 129 2008—2022 Барселона
15 Жерар Пике Испания Испания 128 2004—2022 Манчестер Юнайтед (4), Барселона (124)
16 Кларенс Зеедорф Нидерланд Нидерланд 125 1994—2012 Аякс (11), Реал Мадрид (25), Милан (89)
Роберт Левандовский Польша Польша 125 2011— Боруссия Дортмунд (28) Бавария (78), Барселона (19)

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Article 29 Stadiums (ингл.). UEFA. uefa.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  2. ↑ История Лиги чемпионов УЕФА. Fanatfoot.ru. fanatfoot.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  3. ↑ УЕФА утвердил призовые на новый сезон. Участники Лиги чемпионов получат € 2 млрд. Чемпионат.com. championat.com (13 июль 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  4. ↑ 1 2 Лига чемпионов. История. Soccer-stat.ru. soccer-stat.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023. Архивировано 14 декабрь 2014 года.
  5. ↑ Matthew Spiro. Hats off to Hanot (ингл.) (недоступная ссылка — история). UEFA.com (12 май 2006). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023. Архивировано 17 ғинуар 2010 года.
  6. ↑ 50 Years European Cup (инг.) / UEFA Communications and Public Affairs Division. — [S. l.], 2004. — 12 p.
  7. ↑ Жеребьёвка групп Лиги чемпионов и награждение лучших футболистов пройдут в Монако. ТАСС. tass.ru (31 август 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  8. ↑ Шитик И. УЕФА объявил об изменениях в формате еврокубков с 2024 года. Спорт-экспресс. sport-express.ru (10 май 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  9. ↑ Куимова П. Какой будет новая Лига чемпионов? УЕФА одобрил реформу турнира. Чемпионат.com. championat.com (19 апрель 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  10. ↑ Российские клубы в Лиге чемпионов УЕФА — Кубке европейских чемпионов. Fanatfoot.ru. fanatfoot.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.
  11. ↑ Лига чемпионов — 2023/24: матчи, жеребьёвки, финал. UEFA. uefa.com (10 июнь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 октябрь 2023.

Һылтанмалар

Ҡалып:Сезоны Лиги чемпионов УЕФА Ҡалып:Составы команд розыгрышей Лиги чемпионов УЕФА

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар