Спартак (футбол клубы, Мәскәү)
«Спарта́к» — Мәскәүҙең футбол клубы. 1922 йылдың 18 апрелендә нигеҙ һалына. Яндекс тикшеренеүҙәре буйынса иң популяр рәсәй клубы[11][12][13], ВЦИОМ тикшеренеүҙәре буйынса илдең иң популяр футбол клубтарының береһе[14][15]. Европаның иң популяр 20 клубы иҫәбенә инә[16].
Рәсәйҙең иң титуллы футбол клубы. 12 тапҡыр СССР чемпионы, 10 тапҡыр Рәсәй чемпионы, 10 тапҡыр СССР кубогын яулаусыһы, 4 тапҡыр Рәсәй кубогы, Рәсәй суперкубогы, 6 тапҡыр Берләшмә Кубогы яулаусыһы, Европаның өс төп клуб турнирының ярымфиналисы (Европа чемпиондары кубогы, Кубок еңеүселәре кубогы һәм УЕФА кубогы). Чемпиондар лигаһы тарихында иң яҡшы Рәсәй клубы[17][18]. Совет осоронан алып «Спартак — халыҡ командаһы» ҡушаматы таралған[19].
Атамалары
- 1883—1907 — «Рәсәй гимнастика йәмғиәте»
- 1907—1922 — «Сокол» рус гимнастика йәмғиәте)
- 1931 — Промкооперация
- 1932—1933 — Дукат (команда Бөтә Союз сәнәғәт советы составында була)
- 1934 — Промкооперация.
- 1934 йылдың 14 ноябренән — «Спартак» (совет осоронда команда «Спартак» спорт йәмғиәте составында була).
Тарихы
1883 йылдың 4 (16) майында теркәлгән һәм рәсми рәүештә ойошторолған «Спартак» (Мәскәү) футбол клубы тарихы Рәсәй гимнастика йәмғиәтенән башлана[20]. 1897 йылдың йәйендә футбол ойошторола.
1922 йылдың мартында әсәй гимнастика йәмғиәтенең «Сокол» футбол командаһы МКС (Мәскәү спорт клубы) тип үҙгәртелә. 1922 йылдың яҙында үҙенең стадионын төҙөгәндән һуң, команда Рәсәй буйлап уйындарға билеттар һатыу һәм түләүле күсмә матчтар үткәреү юлы менән аҡса эшләй башлай. 1922 йылдың йәйендә футбол клубы халыҡта "Ҡыҙыл Пресня"тип атала башлай. 1923 йылда команда рәсми рәүештә «Ҡыҙыл Пресня», 1931 йылда «Промкооперация» исемен йөрөтә.
1935 йылдың 12 апрелендә «Промкооперация» командаһы «Спартак» тип үҙгәртелә һәм тәүге уйынын үткәрә[21].
1935 йылда Косарев физкультура-спорт йәмғиәтен төҙөргә ҡарар итә. СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Физик культура һәм спорт буйынса комитет йәмғиәт булдырыу идеяһын хуплағас, уны "Промкооперация"ның спорт түңәрәктәре нигеҙендә булдырырға ҡарар ителә.Йәмғиәт булдырыу өсөн исем кәрәк.
| …Исем тураһында һүҙ барғанда етәкселәр оҙаҡ бер фекергә килә алманы, тиҙәр. Ә шул саҡ Старостин Н. П. осраҡлы рәүештә өҫтәлдә ятҡан Рафаэлло Джованьолиҙың «Спартак» китабын күреп ҡала. Клубты ихтилал етәксеһе хөрмәтенә атау тәҡдиме бөтәһен дә ҡәнәғәтләндерә, сөнки, бер яҡтан, унда боронғо батырлыҡ саҡыла, икенсенән, идеологик яҡтан тулыһынса ныҡлы. Тиҙҙән Старостин үҙе логотипты - эсендә С хәрефле ҡыҙыл-аҡ ромбик һүрәтен эшләй. Дөрөҫ, ҡыҙыл ромб эсендә аҡ һыҙат ул саҡта хәҙергегә ҡарағанда икенсе диагоналдә бул. 1949 йылда эмблема беҙгә ғәҙәти күренеш ала[22] |
.
1936 йылда футбол буйынса СССР чемпионаты булдырыла, унда «Спартак» уйнай башлай.
Хронология

Визит карточкаһы
Спартак командаһы 1936—1976, 1978—1991 йылдарҙа футбол буйынса СССР чемпионатының юғары лигаһында, 1977 йылда — СССР футболының Беренсе лигаһында, 1992 йылдан — Рәсәй Премьер-дивизионында сығыш яһай.
Клубтың төҫтәре
| Ҡыҙыл | Аҡ |
Эмблемаһы
Клуб эмблемаһы тарихы
Гимн
2010 йылдың 10 февралендә гимн тәҡдим ителә («Спартак», «Спартак» Мәскәү…). Музыканың авторы — Виктор Дробыш. Йыр һүҙҙәренең авторы — Роман Емельянов[23][24]. Уны башҡарыусыларҙың береһе ошо команданың күптәнге көйәрмәне — рок-музыкант Валерий Кипелов.
Билдәле шәхестәре
Клубтың гвардеецтары
Клуб өсөн 100 һәм унан күберәк осрашыу үткәргән футболсылар исемлегенә 149 кеше инә. Рәсми турнирҙарҙың матчтары ғына иҫәпкә алына (СССР чемпионаты, СССР кубогы, Рәсәй чемпионаты, Рәсәй кубогы, СССР футбол федерацияһы кубогы, Бөтә Союз комитеты призы, Премьер-лига кубогы, Рәсәй Суперкубогы, УЕФА Чемпиондар кубогы/УЕФА Чемпиондар лигаһы/ УЕФА Кубогы, Европа Кубогы Интертото Кубогы).
Николай Абрамов
Айртон
Дмитрий Аленичев
Вячеслав Амбарцумян
Джано Ананидзе
Дмитрий Ананко
Валерий Андреев
Ари
Никита Баженов
Сергей Базулев
Зелимхан Бакаев
Василий Баранов
Владимир Бесчастных
Сальваторе Боккетти
Денис Бояринцев
Александр Бубнов
Владимир Букиевский
Виктор Булатов
Михаил Булгаков
Владимир Быстров
Веллитон
Юрий Гаврилов
Эдгар Гесс
Валерий Гладилин
Георгий Глазков
Денис Глушаков
Сергей Горлукович
Ринат Дасаев
Николай Дементьев
Георгий Джикия
Артём Дзюба
Валерий Дикарев
Андрей Ещенко
Самюэль Жиго
Роман Зобнин
Валентин Ивакин
Андрей Иванов
Анатолий Ильин
Анатолий Исаев
Мартин Йиранек
Александр Калашников
Максим Калиниченко
Василий Калинов
Рафаэл Кариока
Валерий Карпин
Валерий Кечинов
Николай Киселёв
Войцех Ковалевски
Сергей Ковальчук
Радослав Ковач
Юрий Ковтун
Александр Кокорев
Дмитрий Комбаров
Иван Конов
Алексей Корнеев
Анатолий Крутиков
Борис Кузнецов
Евгений Кузнецов
Василий Кульков
Илья Кутепов
Алексей Леонтьев
Евгений Ловчев
Геннадий Логофет- Ҡалып:Флаг Кабо-Верде Зе Луиш
Евгений Макеев
Александр Максименко
Константин Малинин
Рамиз Мамедов
Владимир Маслаченко
Анатолий Маслёнкин
Лоренсо Мельгарехо
Александр Минаев
Игор Митрески
Иван Мозер
Геннадий Морозов
Александр Мостовой
Моцарт
Игорь Нетто
Юрий Никифоров
Сергей Новиков
Сергей Ольшанский
Виктор Онопко
Николай Осянин
Александр Павленко
Роман Павлюченко
Виктор Папаев
Алексей Парамонов
Дмитрий Парфёнов
Сергей Паршивлюк
Николай Паршин
Виктор Пасулько
Владимир Петров
Николай Писарев
Александр Пискарев
Борис Поздняков
Дмитрий Попов
Квинси Промес
Александр Прохоров
Андрей Пятницкий
Артём Ребров
Владимир Редин
Валерий Рейнгольд
Робсон
Сергей Родионов
Сергей Рожков
Олег Романцев
Александр Рысцов
Константин Рязанцев
Сергей Сальников
Александр Самедов
Виктор Самохин
Юрий Севидов
Юрий Седов
Виктор Семенов
Евгений Сидоров
Джемал Силагадзе
Никита Симонян
Александр Соболев
Алексей Соколов
Василий Соколов
Виктор Соколов
Анатолий Солдатов
Александр Сорокин
Владимир Сочнов
Андрей Старостин
Владимир Степанов
Юрий Суслопаров
Марек Сухи
Борис Татушин
Виктор Терентьев
Олег Тимаков
Егор Титов
Андрей Тихонов
Николай Тищенко
Юрий Фалин
Александр Филимонов
Вагиз Хидиятуллин
Дмитрий Хлестов
Галимзян Хусаинов
Илья Цымбаларь
Фёдор Черенков
Станислав Черчесов
Сергей Шавло
Игорь Шалимов
Александр Ширко
Валерий Шмаров
Мартин Штранцль
Владимир Янкин
Георгий Ярцев
Баш тренерҙар
Антонин Фивебр (1936)
Михаил Козлов (1936)
Константин Квашнин (1937—1938)
Пётр Попов (1938—1939)
Владимир Горохов (1940)
Пётр Попов (1941)
Владимир Горохов (1942—1943)
Константин Квашнин (1944)
Пётр Исаков (1945, в. б.)
Альберт Вольрат (1945—1947)
Константин Квашнин (1948)
Абрам Дангулов (1949—1951)
Георгий Глазков (1951)
Василий Соколов (1952—1954)
Николай Гуляев (1955—1959)
Никита Симонян (1960—1965)
Николай Гуляев (1966)
Сергей Сальников (1967)
Никита Симонян (1967—1972)
Николай Гуляев (1973—1975)
Анатолий Крутиков (1976)
Константин Бесков (1977—1988)
Олег Романцев (1989—1995)
Георгий Ярцев (1996)
Олег Романцев (1997—2003)
Андрей Чернышов (2003)
Владимир Федотов (2003, в. б.)- Ҡалып:Флаг Италии (2003—2006) Невио Скала (2004)
Александр Старков (2004—2006)
Владимир Федотов (2006—2007)
Станислав Черчесов (2007—2008)
Игорь Ледяхов (2008, в. б.)
Микаэль Лаудруп (2008—2009)
Валерий Карпин (2009—2012)
Унаи Эмери (2012)
Валерий Карпин (2012—2014)
Дмитрий Гунько (2014)
Мурат Якин (2014—2015)
Дмитрий Аленичев (2015—2016)
Массимо Каррера (2016—2018)
Рауль Рианчо (2018, в. б.)
Олег Кононов (2018—2019)
Сергей Кузнецов (2019, в. б.)
Доменико Тедеско (2019—2021)
Руй Витория (2021)
Паоло Ваноли (2022)
Гильермо Абаскаль (2022—2024)
Владимир Слишкович (2024—х. в.)
Рәсәй чемпионатында капитандары
| Осор | Капитан |
|---|---|
| 1992—1993 | |
| 1994—1995 | |
| 1995—1996 | |
| 1997—1998 | |
| 1999—2000 | |
| 2001—2004 | |
| 2004—2005 | |
| 2005—2008 | |
| 2008 | |
| 2008 | |
| 2009—2010 | |
| 2010—2011 | |
| 2011—2012 | |
| 2012—2013 | |
| 2013—2014 | |
| 2014—2016 | |
| 2016—2019 | |
| 2019—х. в. |
Премьер-лигала «Спартак» матчтарына килеү
«Спартак» «Локомотив» стадионында, 2014/2015 йылдар миҙгеленән «Лукойл Арена» стадионында уйнай Премьер-лигала «Спартак»тың бөтә осоро өсөн иң яҡшы күрһәткестәр төҫ менән айырылған
| Чемпионат | Бөтәһе | Уртаса | Бөтәһе | Уртаса | Бөтәһе | Уртаса | Тулыу |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Бөтә матчтар | Өй | Ситтә | |||||
| Футбол буйынса 2002 йылғы Рәсәй чемпионаты | 414 100 | 13 803 | 160 000 | 10 667 | 254 100 | 16 940 | 13 % |
| Футбол буйынса 2003 йылғы Рәсәй чемпионаты | 399 600 | 13 320▼ | 142 900 | 9 527▼ | 256 700 | 17 113▲ | 12 %▼ |
| Футбол буйынса 2004 йылғы Рәсәй чемпионаты | 384 852 | 12 828▼ | 171 152 | 11 410▲ | 213 700 | 14 247▼ | 15 %▲ |
| Футбол буйынса 2005 йылғы Рәсәй чемпионаты | 578 725 | 19 291▲ | 287 000 | 19 133▲ | 291 725 | 19 448▲ | 24 %▲ |
| Футбол буйынса 2006 йылғы Рәсәй чемпионаты | 523 455 | 17 449▼ | 230 232 | 15 349▼ | 293 223 | 19 548▲ | 20 %▼ |
| Футбол буйынса 2007 йылғы Рәсәй чемпионаты | 640 639 | 21 355▲ | 287 000 | 19 133▲ | 353 639 | 23 576▲ | 24 %▲ |
| Футбол буйынса 2008 йылғы Рәсәй чемпионаты | 598 783 | 19 959▼ | 268 000 | 17 867▼ | 330 783 | 22 052▼ | 23 %▼ |
| Футбол буйынса 2009 йылғы Рәсәй чемпионаты | 622 158 | 20 739▲ | 352 800 | 23 520▲ | 269 358 | 17 957▼ | 30 %▲ |
| Футбол буйынса 2010 йылғы Рәсәй чемпионаты | 548 455 | 18 282▼ | 320 354 | 21 357▼ | 228 101 | 15 207▼ | 27 %▼ |
| Футбол буйынса 2011 йылғы Рәсәй чемпионаты | 917 648 | 20 856▲ | 452 042 | 20 547▼ | 465 606 | 21 164▲ | 26 %▼ |
| Футбол буйынса 2012/2013 йылғы Рәсәй чемпионаты | 585 400 | 19 513▼ | 260 486 | 17 366▼ | 324 914 | 21 661▲ | 22 %▼ |
| Футбол буйынса 2013/2014 йылғы Рәсәй чемпионаты | 450 462 | 15 015▼ | 167 746 | 12 750▼ | 282 716 | 18 750▼ | 44 %▲ |
| Футбол буйынса 2014/2015 йылғы Рәсәй чемпионаты | 600 057 | 20 002▲ | 373 972 | 24 932▲ | 226 085 | 15 072▼ | 55 %▲ |
| Футбол буйынса 2015/2016 йылғы Рәсәй чемпионаты | 621 697 | 20 723▲ | 377 683 | 25 179▲ | 244 014 | 16 268▲ | 56 %▲ |
| Футбол буйынса 2016/2017 йылғы Рәсәй чемпионаты | 726 276 | 24 209▲ | 491 404 | 32 760▲ | 234 872 | 15 658▼ | 72 %▲ |
| Футбол буйынса 2017/2018 йылғы Рәсәй чемпионаты | 746 265 | 24 875▲ | 452 836 | 30 189▼ | 293 429 | 19 562▲ | 66 %▼ |
| Футбол буйынса 2018/2019 йылғы Рәсәй чемпионаты | 810 977 | 27 032▲ | 464 122 | 30 941▲ | 346 855 | 23 124▲ | 68 %▲ |
| Футбол буйынса 2019/2020 йылғы Рәсәй чемпионаты[lower-alpha 1] | 615 346 | 20 511▼ | 327 558 | 21 837▼ | 287 788 | 19 185▼ | 48 %▼ |
| Футбол буйынса 2020/2021 йылғы Рәсәй чемпионаты[lower-alpha 2] | 323 027 | 10 768▼ | 139 990 | 9 333▼ | 183 037 | 12 202▼ | 21 %▼ |
| Футбол буйынса 2021/2022 йылғы Рәсәй чемпионаты[lower-alpha 2][lower-alpha 3][lower-alpha 4] | 288 288 | 9 610▼ | 106 796 | 7 120▼ | 181 492 | 12 099▼ | 16 %▼ |
Премьер-лигала "Спартак"тың өй матчтарына йөрөү мәғлүмәттәре рәсми Российской премьер-лиги сайтынан алынған һәм клубтың үҙенең һәм башҡа сығанаҡтарҙан алынған мәғлүмәттәрҙән айырылырға мөмкин.
Иҫкәрмәләр
Комментарийҙар
- ↑ На заседании исполкома РФС 15 мая 2020 из-за пандемии COVID-19 было принято решение допускать только до 10 % болельщиков от вместимости стадионов.
- ↑ 1 2 В сезоне действовали различные ограничения на посещаемость в связи с пандемией COVID-19.
- ↑ 24 января 2022 года фанатские объединения «Спартака» выступили с заявлением о бойкоте всех матчей команды из-за принятия закона о введении Fan ID[25].
- ↑ Посещаемость стадиона «Открытие Банк Арена» с января 2022 по январь 2023 года была ограничена 18 тысячами зрителей из-за несоответствия требованиям приказа МВД № 1092, в связи с отсутствием на арене системы контроля и управления доступом (СКУД)[26][27][28].
Сығанаҡтар
- ↑ Хронология побед. Столетняя история «Спартака» в клубных реликвиях. TACC (18 апрель 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ Народная команда: футбольный «Спартак» отмечает 100-летний юбилей. МИР 24 (18 апрель 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ «Спартаку» исполняется 100 лет: история первых матчей. www.mk.ru (17 апрель 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ Прозвища. Почему «Спартак» — «мясо», а «Зенит» — «бомжи»? Советский спорт (8 февраль 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ Прозвища. «Спартак», «Зенит», ЦСКА. Евро-Футбол (3 сентябрь 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ История. spartak.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 март 2023.
- ↑ Характеристики «Открытие Банк Арены». «Открытие Банк Арена». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 25 ноябрь 2021 года.
- ↑ ЛУКОЙЛ приобретает футбольный клуб «Спартак-Москва». Футбольный клуб «Спартак Москва» (22 август 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 август 2022. Архивировано из оригинала 22 август 2022 года.
- ↑ «Спартак» сформировал новый совет директоров, вице-президент «Лукойла» Матыцын стал его председателем. sport-express.ru (26 сентябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 апрель 2023.
- ↑ ЛУКОЙЛу 30 лет! Футбольный клуб «Спартак Москва» (25 ноябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 август 2022. Архивировано из оригинала 6 декабрь 2021 года.
- ↑ Исследования Яндекса — Нужен гол, нужно два: за кого болеют в разных регионах России. yandex.ru. «Яндекс» (8 июнь 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 23 март 2019 года.
- ↑ К началу нового сезона Премьер-лиги выяснили, за какие футбольные клубы болеют в России. vk.com. «Яндекс» (17 июль 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 2 май 2021 года.
- ↑ «Яндекс» исследовал, за кого болеют в регионах. На первое место поставили «Спартак». «Sports.ru» (18 июль 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 2 май 2021 года.
- ↑ «Рейтинги популярности российских футбольных клубов и футболистов». ВЦИОМ (7 июнь 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 27 декабрь 2021 года.
- ↑ «Спартак» — самая популярная команда среди ТВ-аудитории. «Sports.ru» (16 ноябрь 2007). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 27 декабрь 2021 года.
- ↑ 20 самых популярных клубов Европы. «Спартак» и «Зенит» в их числе. «Sports.ru» (7 сентябрь 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 2 май 2021 года.
- ↑ Назван лучший клуб России в истории Лиги чемпионов. «РИА Новости» (23 декабрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 7 май 2021 года.
- ↑ «Спартак» — лучший российский клуб в Лиге чемпионов за всю историю. «Реал» — первый. «Спорт-Экспресс» (26 декабрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 2 май 2021 года.
- ↑ ВЦИОМ: «Спартак» подтвердил реноме «народной команды». newsru.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 12 ғинуар 2022 года.
- ↑ Степан Чаушьян. Сегодня — 95, завтра — 82, в мае — 133… Сколько «Спартаку» лет на самом деле? sovsport.ru. «Советский спорт» (18 апрель 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 12 ғинуар 2022 года.
- ↑ «Трёхгорка» Москва — «Спартак» Москва 1:7. Товарищеские матчи 1935. footballfacts.ru (12 апрель 1935). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 27 декабрь 2021 года.
- ↑ Футбольный клуб «Спартак» Москва. История. redwhite.ru. Сайт «Спартак Москва». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 декабрь 2021. Архивировано 13 май 2021 года.
- ↑ Роман Емельянов и Виктор Дробыш подарили гимн «Спартаку». redwhite.ru (12 февраль 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2015. Архивировано 16 март 2015 года.
- ↑ Роман Емельянов написал гимн для «Спартака». Русское радио (11 февраль 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2015. Архивировано 24 август 2014 года.
- ↑ Фанаты «Спартака» в знак протеста против Fan ID объявили о бойкоте матчей. «Спорт-Экспресс» (24 ғинуар 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 август 2022. Архивировано 30 август 2022 года.
- ↑ «Спартак» сделал заявление по ситуации со стадионом. «Спорт-Экспресс» (24 март 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 сентябрь 2022. Архивировано 5 сентябрь 2022 года.
- ↑ В «Спартаке» рассчитывают, что смогут пустить на матч с «Зенитом» до 20-25 тысяч болельщиков. «Спорт-Экспресс» (7 август 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 сентябрь 2022. Архивировано 5 сентябрь 2022 года.
- ↑ В «Спартаке» назвали колоссальными потери из-за ограничений МВД. www.matchtv.ru (5 сентябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 сентябрь 2022. Архивировано 5 сентябрь 2022 года.
Әҙәбиәт
- Старостин Ан. Рассказ капитана. — М.: Молодая Гвардия, 1935. — 38 с. — 20 000 экз.
- Акимов А. Записки вратаря. — М.: Физкультура и Спорт, 1953. — 96 с. — 50 000 экз.
- Старостин Ан. Большой Футбол. — М.: Молодая Гвардия, 1957. — 256 с. — 50 000 экз.
- Гранаткин В. Международные встречи советских футболистов. — М.: Физкультура и Спорт, 1957. — 104 с. — 30 000 экз.
- Перель А. Отечественному футболу 60 лет. — М.: Советская Россия, 1958. — 76 с. — 10 000 экз.
- Бобров В. Самый интересный матч. — М.: Физкультура и Спорт, 1963. — 216 с. — 90 000 экз.
- Мержанов М. Играет Спартак. — М.: Физкультура и Спорт, 1963. — 136 с. — 95 000 экз.
- Нетто И. Это — футбол. — М.: Физкультура и Спорт, 1964. — 186 с. — 200 000 экз.
- Ромм М. Я болею за Спартак. — Алма-Ата, 1965. — 326 с. — 75 000 экз.
- Горянов Л. Повесть о вратарях. — М.: Советская Россия, 1965. — 150 с. — 63 000 экз.
- Старостин Н. П. Звезды большого футбола. — М.: Советская Россия, 1967. — 176 с. — 100 000 экз.
- Горянов Л. Ожившие легенды. — М.: Физкультура и Спорт, 1969. — 256 с. — 50 000 экз.
- Перель А. Футболисты России на международной арене. — М.: КФКС ВФФ, 1969. — 112 с. — 2500 экз.
- Соскин А. (сост.). Все о футболе. Футболисты, тренеры, судьи. — М.: Физкультура и Спорт, 1970. — 114 с. — 50 000 экз.
- Старостин Ан. Повесть о футболе. — М.: Советская Россия, 1973. — 272 с. — 100 000 экз.
- Есенин К. Московский футбол. — М.: Московский рабочий, 1974. — 264 с. — 100 000 экз.
- Есенин К. Спартак. — М.: Физкультура и Спорт, 1974. — 152 с. — (Библиотечка футбольного болельщика). — 100 000 экз.
- Филатов Л. Играя, сужу об игре. 33 интервью с футболистами. — М.: Физкультура и Спорт, 1975. — 200 с. — 75 000 экз.
- Ильин А. Мы были первыми. — М.: Физкультура и Спорт, 1978. — 86 с. — 75 000 экз.
- Акимов А. Игра футбольного вратаря. — М.: Физкультура и Спорт, 1978. — 95 с. — 75 000 экз.
- Старостин Ан. Встреча на футбольной орбите. — М.: Советская Россия, 1978. — 96 с. — 50 000 экз.
- Старостин Ан. Встреча на футбольной орбите (2е изд.). — М.: Советская Россия, 1978. — 272 с. — 50 000 экз.
- Середина А. Советские олимпийцы. Всеволод Бобров. — М.: Молодая гвардия, 1980. — 256 с. — (ЖЗЛ). — 150 000 экз.
- Горянов Л. Колумбы московского футбола. — М.: Московский рабочий, 1983. — 206 с. — 100 000 экз.
- Салуцкий А. Всеволод Бобров. — М.: Физкультура и Спорт, 1984. — 336 с. — 50 000 экз.
- Берлянд Г. Спартак и спартаковцы. — М.: Физкультура и Спорт, 1985. — 256 с. — 50 000 экз.
- Старостин Н. Мои футбольные годы. — М., 1986. — 48 с. — (б-ка «Огонька»). — 80 000 экз.
- Дасаев Р. Ф., Львов А. Л. Команда начинается с вратаря. — М.: Советская Россия, 1986. — 240 с. — 100 000 экз.
- Филатов Л. Форварды. — М.: Физкультура и Спорт, 1986. — 160 с. — 100 000 экз.
- Старостин Ан. Флагман футбола. — М.: Советская Россия, 1988. — 224 с. — 50 000 экз.
- Старостин Н. Футбол сквозь годы. — М.: Советская Россия, 1989. — 208 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-26800-122-1.
- Симонян Н. Футбол — только ли игра?. — М.: Молодая гвардия, 1989. — 288 с. — 100 000 экз.
- Нилин А. Невозможный Бесков (портрет характер). — М.: Физкультура и Спорт, 1989. — 96 с. — 300 000 экз.
- ФК Спартак. — М.: ЦС Динамо, 1989. — 36 с. — 25 000 экз.
- Спартак Москва. Европейские кубки. — Душанбе., 1990. — 32 с. — 10 000 экз.
- Алимов И. Советские клубы в розыгрышах европейских кубковых турнирах 1965-1990. — Душанбе., 1990. — 88 с. — 15 000 экз.
- Алимов И. Спартак Москва. Статистический справочник. — Душанбе., 1991. — 40 с. — б/т экз.
- Лукосяк Ю. Советские клубы в европейских кубках. — Ленинград.: Тайм-Спорт, 1991. — 86 с. — 10 000 экз.
- Горохов Н.П. «Спартак», любовь моя! Записки болельщика.. — М.: Камена, 1992. — 192 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-87960-003-3.
- Дасаев Р. Ф., Львов А. Л. Мы все — одна команда. — М.: Физкультура и спорт, 1992. — 240 с. — 65 000 экз. — ISBN 5-27800-391-X.
- Старостин Н. Футбол сквозь годы. Звезды большого футбола. — М.: КПТО Экран, 1992. — 447 с. — 50 000 экз.
- Горбунов А. Спартак Москва (фотоальбом). — М.: Дрофа, Максим, 1993. — 228 с. — 20 000 экз.
- Чуркин А., Макаров М. Спартак Москва в еврокубках (1966/67-1993/94). — М.: АЗА Пресс, 1993. — 32 с. — 5100 экз.
- Бесков К. И. Моя жизнь в футболе. — М.: Турбо-Принт, 1994. — 288 с. — 30 000 экз. — ISBN 5-88177-001-3.
- Озеров Н. Всю жизнь за синей птицей. — М.: Наука, 1995. — 288 с. — б/т экз.
- Головин И. История советского футбола. — Щекино, 1995. — 96 с. — 1000 экз.
- Пирогов Б. Футбол. История отечественного спорта. — М.: Советский спорт, 1995. — 512 с. — 10 000 экз.
- Разинский Б. Футбол и судьба. — М.: Инкомбук. — 62 с. — 5000 экз.
- Быков М. и др. Мы — чемпионы!. — М.: Профи-Спорт, 1996. — 15 с. — б/т экз.
- Жуков А. Вспоминая дубль-вэ. — М.: РХТУ, 1996. — 116 с. — 1000 экз.
- Морозов Г., Ведерников В. Красно-белые в еврокубках 1966-1996. — ., 1997.
- Лебедев Л. и др. Российский футбол за 100 лет. — М.: РФС, 1997. — 724 с. — б/т экз.
- сост. Кучеренко О. 100 лет российскому футболу. — М.: РФС, 1997. — 230 с. — 15 000 экз.
- Симонян Н. Футбол — только ли игра? (2-е изд.). — М.: Гранд, 1998. — 336 с. — 10 000 экз.
- Нилин А. Век футбола. — М.: Терра-Спорт, 1998. — 224 с. — 10 000 экз.
- Гершман А. и др. XX век Спартак (альбом для наклеек). — М.: НИКОС, 1999. — 96 с. — 100 000 экз.
- Гершман А. и др. XX век Спартак (альбом для наклеек, 2-е изд.). — М.: НИКОС, 1999. — 96 с. — 100 000 экз.
- Дадыгин С. Игорь Нетто. — М.: Книжный клуб, 1999. — 80 с. — 7500 экз.
- Пахомов В. Всеволод Бобров. — М.: Книжный клуб, 1999. — 80 с. — 7500 экз.
- Нисенбойм Э., Расинский Б. От МКС до Спартак. — М.: Профиздат, 2000. — 112 с. — б/т экз.
- Мастер и мяч. Честный футбол Фёдора Черенкова. — М.: фонд Форвард, 2000.
- Авторский коллектив. Московский футбол. XX век.. — М.: ВЛАДМО, 2000. — 176 с. — 2000 экз. — ISBN 5-89433-016-5.
- Ратнер А.Ф. Братья Старостины. — М.: Книжный клуб, 2000. — 96 с. — 5000 экз. — ISBN 5-93607-013-1.
- Шалимов И. М. Я — легионер, или Восемь лет в европейском футболе. — М.: Август, 2000. — 176 с. — 5000 экз. — ISBN 5-86912-039-X.
- Волков Ю. Портрет патриарха. Футбол и жизнь К.Бескова. — М.: Русское деловое агентство, 2000. — 431 с. — б/т экз.
- Савин А. Москва Футбольная. — М.: Терра-Спорт, 2000. — 560 с. — б/т экз.
- Дворцов В. Улыбки футбола. — М.: МС Медиа, 2000. — 94 с. — 10 000 экз.
- Рафалом М. Константин Бесков. — М.: Книжный клуб, 2000. — 80 с. — 5000 экз.
- Алёшин П. Никита Симонян. — М.: Книжный клуб, 2001. — 96 с. — 5000 экз.
- Стуров И. Кто есть кто в Спартаке (1936-2000). — М.: Профиздат, 2001. — б/т экз.
- Россошик Л.В. Метры отечественного футбола. — М.: Терра-Спорт, 2001. — 224 с. — (Библиотечка «Спорт-Экспресс»). — 5000 экз. — ISBN 5-93127-127-9.
- Краева Г.Н. «Спартак». Лидер в ракурсе времени.. — М.: ГАЛА ПРЕСС, 2001. — 352 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-93826-007-8.
- Духон Б.Л., Морозов Г.Н. «Спартак». — М.: Терра-Спорт, 2001. — 256 с. — (Клубы России). — 10 000 экз. — ISBN 5-93127-138-4.
- Нисенбойм Э., Расинский В. Спартак Москва. Официальная история 1922-2002. — М.: МС Медиа, 2002. — 870 с. — ISBN 5-902215-01-3.
- Рабинер И. Как убивали «Спартак». — М.: Секрет фирмы, 2006. — 464 с. — 30 000 экз. — ISBN 5-98888-027-4.
- Лейбовский В. Владимир Маслаченко: «Пеле повезло, что он не играл против меня». — М.: Время, 2006. — 272 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9691-0125-7.
- Горанский И. Как возрождали Спартак. — М.: Инсвязьиздат, 2008. — 192 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-94874-033-1.
- Королев С. Как я стал болеть за «Спартак». — М.: АСТ, Олимп, 2008. — 320 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-9648-2254-7.
- Юдин Ю. Спартак — навсегда! Настольная книга болельщика. — М.: Эксмо, 2008. — ISBN 978-5-699-26666-1.
- Рабинер И. Как убивали Спартак 2. — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2008. — 351 с. — ISBN 978-5-373-01885-2.
- Титов Е. И., Зинин А. Н. Наше всё. Футбольная хрестоматия. — М.: Городец, 2009. — 432 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-9584-0203-8.
- Мостовой А. По прозвищу «Царь». — М.: Городец, 2009. — 256 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-9584-0220-5.
- Горанский И. Спартак опять не будет чемпионом?. — М.: АСТ, Астрель, 2011. — 256 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-271-35855-5.
- Яременко Н.Н. «Спартак». ЦСКА. «Зенит». «Анжи». Кто умрет первым?. — М.: Астрель, 2012. — 320 с. — ISBN 978-5-271-40034-6.
- Рабинер И. Спартаковские исповеди. — М., 2012. — 576 с. — ISBN 978-5-373-04047-1.
- Матвеев А., Ярцев Г. Я плоть от плоти спартаковец. — М.: ЭКСМО, 2012. — 288 с. — ISBN 978-5-699-55116-3.
- Духон Б. Л., Морозов Г. Н. Братья Старостины. — М.: Молодая гвардия, 2012. — 288 с. — (Жизнь замечательных людей). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-03504-1.
Һылтанмалар
- Футбольный клуб «Спартак-Москва», официальный сайт. Футбольный клуб «Спартак Москва». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2022.
- ФК «Спартак» Москва. premierliga.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2022.
- ФК Спартак (Москва), футбольный клуб — последние новости, состав, трансферы. «Чемпионат». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2022.
- ФК Спартак (Москва) — последние новости, фото, видео. «Спорт-Экспресс». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2022.
- Футбольный клуб Спартак, Москва, Россия. www.matchtv.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 август 2022.
- ФК Спартак Москва — расписание игр, матчей. www.sportbox.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 май 2022.