Наҙытамаҡ
Наҙытамаҡ (рус. Назитамак) — Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 137 кеше[2]. Почта индексы — 452315, ОКАТО коды — 80224807003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) |
|||||
| 1920 йыл 26 август | |||||
| 1926 йыл 17 декабрь | |||||
| 1939 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1959 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1970 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1979 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1989 йыл 12 ғинуар | |||||
| 2002 йыл 9 октябрь | |||||
| 2010 йыл 14 октябрь | 137 | 66 | 71 | 48,2 | 51,8 |
Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Географик урыны
Тарихы
Әсән ауыл Советы биләмәһендә. Район үҙәгенән көньяҡ‑көнбайышта 13 саҡрым һәм Өфө тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнбайышта 129 саҡрым алыҫлыҡта Наҙы йылғаһы [3] тамағында урынлашҡан[4]. Ауылға Бөрө өйәҙе Йәлдәк улусы башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала, рәсми документтарҙа 1762 йылдан билдәле. 1795 йылға тиклем бында керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр төпләнгән. 1795 йылғы V рәүиз документтарында тораҡ пунктында 38 башҡорт һәм 40 типтәрҙең йәшәүе теркәлә. 1834 йылғы рәүиздә башҡорттар 39 кеше булһа, типтәрҙәрҙең һаны 80-гә етә. Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. 1843 йылда 39 башҡортҡа 5,10 бот иген сәселә. 1865 йылда Һыу тирмәне, училище, мөгәзәй, мәсет, уның эргәһендә мәктәп теркәлгән[4]. 1870 йылдағы Х рәүиз башҡорттар һанының 60-тан артмауын, типтәрҙәрҙең 245 кеше булыуын билдәләй. 1870 йылда ауыл халҡының дөйөм һаны 310 кеше була. 1920 йылдағы тәүге совет рәүизендә ауылда 710 кеше йәшәүе күрһәтелә, милли составы — башҡорттар, типтәрҙәр[5]. Халҡы: 1906 йылда — 623 кеше; 1920 йылда — 716 кеше; 1939 йылда — 491 кеше; 1959 йылда — 302 кеше; 1989 йылда — 140 кеше; 2002 йылда — 144 кеше; 2010 йылда — 137 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002)[4].
Билдәле шәхестәре
- Фәниә Ғәбиҙуллина (4.03.1957), журналист, шағир һәм яҙыусы, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2008).
- Мәрҙәнов Хәмитйән Ғилемйән улы (1927—20.11.2020), статистика органдары ветераны, иҡтисадсы. Туймазы районы статистика бүлегенең элекке начальнигы. Социалистик иҫәп отличнигы (1967), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1985). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976).
Иҫкәрмәләр
- ↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 август 2014. Архивировано 20 октябрь 2013 года.
- ↑ Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- ↑ Кеүәш йылғаһы ҡушылдығы
- ↑ 1 2 3 Башҡорт энциклопедияһы / Наҙытамаҡ ауылы
- ↑ Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий стр.408
Һылтанмалар
- Наҙытамаҡ // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 8 июнь 2022)
- Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. (рус.)
- Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий стр.408
.png)
