М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты

Республикала 1909 йылда ойошторолған беренсе уҡытыусылар институты^[1]. 1919 йылдан халыҡ мәғарифы институты тип үҙгәртелә, уның составына дүрт факультет инә: социаль-тарихи, биология-география, физика-математика һәм әҙәби-лингвистик^[1]. Был юғары типтағы уҡыу йорто мәктәп һәм техникумдар өсөн уҡытыусылар әҙерләй. 1923 йылда институт «практик» атамаһын ала һәм өҫтәмә рәүештә ауыл хужалығы белгестәрен әҙерләй башлай.

1929 йылда уның базаһында Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты ойошторола, ул 1957 йылда Башҡорт дәүләт университеты итеп үҙгәртелә^[1]. Әммә юғары педагогик белемде үҫтереүгә, юғары квалификациялы уҡытыусы кадрҙары әҙерләүгә ихтыяж ҙур була. Был ваҡытҡа республика уҡытыусыларының өстән бер өлөшөнән аҙырағы ғына юғары белемле була.

РСФСР Мәғариф министрлығының бойороғона ярашлы, 1967 йылдың 18 ғинуарында Башҡорт дәүләт педагогия институты ойошторола^[1].

1972 йылда физика-математика һәм сит телдәр факультеттары беренсе сығарылыш сығара^[1].

1976 йылда уҡыу йорто беренсе категория юғары уҡыу йорто тип таныла^[1].

1986 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының тарих факультеты студенттары археолог А. Х. Пшеничнюк етәкселегендә Ырымбур өлкәһендә Филиппов ҡурғандарын ҡаҙа һәм беҙҙең эраға тиклем V—IV быуаттар менән билдәдәнгән сармат алтындарын таба — 26 алтын болан таба^[2].

2000 йылда Башҡорт дәүләт педагогия университеты тип үҙгәртелә, ә 2006 йылда уға М. Акмулла исеме бирелә^[1].

2008 йылдың 8 октябрендә уҡыу йорто территорияһында мәғрифәтсе шағир Мифтахетдин Аҡмуллаға һәйкәл ҡуйыла^[3][4].

2013 йылдан М. Аҡмулла исемендәге БДПУ Шанхай Хеҙмәттәшлек Ойошмаһы университеты селтәренә индерелә^[5].

2018 йылдан университет ректоры итеп Башҡортостан Хөкмәтенең элекке вице-премьеры^[6] Сәғитов Салауат Тәлғәт улы һайлана^[7].

• Тәбиғәт-география факультеты
• Тарихи, хоҡуҡи һәм социаль-гуманитар белем институты
• Педагогика институты
• Физика, математика, һанлы технологиялар институты
• Физик культура һәм кеше сәләмәтлеге институты
• Филологик белем һәм мәҙәни-ара бәйләнештәр институты
• М. Аҡмулла исемендәге БДПУ колледжы
• Башҡорт филологияһы факультеты
• Психология факультеты
• Сәнғәт-графика факультеты
• «Үҫеш векторы» өҙлөкһөҙ һөнәри белем алыу институты

• Уҡыу корпусы № 1 — БР, Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 20
• Уҡыу корпусы № 2 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 3А
• Уҡыу корпусы № 3 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 3А
• Уҡыу корпусы № 4 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 55
• Уҡыу корпусы № 5 — БР, Өфө ҡалаһы, Чернышевский урамы, 25А
• Уҡыу корпусы № 6 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 10, корп. 3
• Уҡыу корпусы № 7 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 7
• Уҡыу корпусы № 8 «Спорт-һауыҡтырыу комплексы» — БР, Өфө ҡалаһы, ул. Коммунистик урамы, 54А
• Уҡыу корпусы № 9 — БР, Өфө ҡалаһы, Сельская Богородская урамы, 37
• Уҡыу корпусы № 10 — БР, Өфө ҡалаһы, Чернышевский урамы, 49/1
• Уҡыу корпусы № 11 «Спорт-һауыҡтырыу комплексы» — БР, Өфө ҡалаһы, Софья Перовская урамы, 40
• Уҡыу корпусы № 12 — БР, Өфө ҡалаһы, Беляков урамы, 25
• Уҡыу корпусы № 13 — БР, Өфө ҡалаһы, Октябрь Революцияһы урамы, 8
• Уҡыу корпусы № 14 — БР, Өфө ҡалаһы, Свердлов урамы, 53/1^[8]

• Вестник Башкирского государственного педагогического университета им. М. Акмуллы. Журнал 2020 йылдан^[10] өс: тәбиғи фәндәр, филология фәндәре, социаль-гуманитар фәндәр серияһында сыға^[11][12][13]. шулай уҡ йәштәр хәбәрҙәре сыға^[14].
• Педагогический журнал Башкортостана. 2005 йылдан сыға, 2019 йылдан Рәсәйҙең ВАК исемлегенә инә^[15][16]. Баҫма Рәсәй Федерацияһында һәм Башҡортостан Республикаһында дөйөм һәм һөнәри белем үҫешенең көнүҙәк проблемаларын яҡтырта.

• Йәнгиров Мәрүән Йәнгир улы (1967 йылдан)^[17]
• Кузеев Рөстәм Ғүмәр улы (1971—1983)^[18]
• Хәмитов Эдуард Шәйхулла улы (1983—2005)^[19]
• Әсәҙуллин Раил Мирвай улы (2005—2018)^[20] • Сәғитов Салауат Тәлғәт улы (2018 йылдан)^[7][6]

• Әпсәләмова Әминә Ғәбделәхәт ҡыҙы, мәктәпкәсә белем биреү һәм һөнәри педагогик белем биреү теорияһы һәм методикаһы өлкәһендәге ғалим
• Әлмөхәмәтов Рәшит Вәлиәхмәт улы, лингвистика дисциплиналарын уҡытыу методикаһы кафедраһы профессоры
• Әмиров Рәиф Ҡәҙим улы, әҙәбиәт кафедраһы профессоры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре
• Әсәҙуллин Раил Мирвай улы, физика-математика фәндәре докторы, программалау һәм иҫәпләү математикаһы кафедраһы мөдире
• Башенев Валерий Алексеевич, баянист, музыкаль педагог
• Бушуев Семён Кузьмич, тарихсы, XIX быуатта Рәсәйҙең тышҡы сәйәсәте һәм Кавказды өйрәнеү өлкәһе белгесе
• Вәлиәхмәтов Рифат Миңләхмәт улы, физик культура һәм спорт теорияһы һәм методикаһы кафедраһы профессоры
• Вахитов Венер Абсатар улы, ғалим биохимик
• Горбунова Валентина Юрьевна, биология фәндәре докторы, генетика кафедраһы профессоры
• Джемилев Усеин Мәмәт улы, химик-органик
• Кәримов Әхим Кәрим улы, геохимик
• Кузеев Рөстәм Ғүмәр улы, тарихсы, БДПИ ректоры (1971—1983)
• Мөлөков Муса Ғайса улы (рус.)баш., әҙәбиәт белгесе һәм фольклорсы, журналист
• Сафуанов Суфиян Ғаяз улы, яҙыусы, филолог һәм әҙәбиәт белгесе
• Сухов Владимир Павлович, геолог
• Солтанов Ринат Ишбулды улы, философ һәм сәйәсмән, ислам тарихы буйынса белгес
• Ураҡсин Зиннур Ғәзиз улы, лингвист-тюрколог, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре
• Фенина Эвелина Павловна, сәнғәт белгесе
• Шәкүров Рәшит Закир улы, ғалим тюрколог, топонимист, шағир, публицист, йәмәғәт эшмәкәре^[21].

• 2017 йылдың майында университеттың «Страдл» халыҡ коллективы спорт-аэробика шоуы «Рәсәй студент яҙы» фестивалендә беренсе урынды яуланы. Мәскәүҙә, Дәүләт Кремль һарайында үткән концертта был төркөм «Үҙенсәлекле жанр»/«Пластика» йүнәлешендә иң яҡшыһы булды^[22].
• 2017 йылдың апрелендә «Кружева» халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары Ҡытайҙы яуланы: Тяньзинь ҡалаһында барған Халыҡ-ара фестивалдә башҡорт, рус, татар, ҡаҙаҡ һәм ҡытай бейеүҙәре менән сығыш яһап, башҡорт һылыуҙары тамашасыны хайран итте^[23].
• 2017 йылдың мартында Башҡорт дәүләт педагогия университетының «Кружева» халыҡ бейеүҙәре ансамбле Ҡаҙағстанда Науруз байрамында ҡатнашты^[24] һәм Халыҡ-ара бейеү конкурсы дипломанты булды. Ансамбль «Сәскә ат, илем!» тигән башҡорт бейеүен башҡарып, 320 мең тәңкәлек сертификат алды^[25].
• 2017 йылдың ғинуарында Башҡортостандың дүрт юғары уҡыу йорто иҫәбендә педагогия университеты студент берләшмәләре эшмәкәрлеген үҫтереү программаларын һайлап алыу конкурсында еңеүсе булды^[26].
• Университет 2017—2020 йылдарҙа ислам тарихын һәм мәҙәниәтен тәрән белгән белгестәр әҙерләү буйынса дәүләт программаһын тормошҡа ашырыу өсөн 200 миллион һумдан ашыу грант отто^[27].

• 2010 йыл — [[Ихсаноглу Экмеледдин (рус.)баш.]]^[28]

• Хөсәйенова Ләйлә Миҙхәт ҡыҙы
• Сәмситова Луиза Хәмзә ҡыҙы
• Әлибаев Зәки Арыҫлан улы
• Бохарова Гөлнур Һарун ҡыҙы
• Ғәлина Ғәлимә Ғәлимйән ҡыҙы
• Дәүләтҡолова Гөльфиә Шәфҡәт ҡыҙы
• Ҡолансин Айтуған Йомабай улы
• Нәбиуллина Гөлнур Мирза ҡыҙы
• Солтаҡаева Раушания Абдулхай ҡыҙы
• Солтангәрәева Розалиә Әсфәндиәр ҡыҙы
• Таһирова Сәлимә Айбулат ҡыҙы
• Толомбаев Вадим Зәйнулла улы
• Хәбибуллина Зөләйха Әхмәт ҡыҙы
• Хөбөтдинова Нәркәс Әхмәт ҡыҙы
• Шагапова Гөлкәй Рәхимйән ҡыҙы
• Шәкүрова Шәүрә Рәшит ҡыҙы

• Әсәҙуллин Раил Мирвай улы, педагогия фәндәре докторы, профессор, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ ректоры (2005—2018), сәйәсәмән
• Әхмәрова Флүрә Дәүләтхан ҡыҙы, яҙыусы, крайҙы өйрәнеүсе, педагог-методист
• Ғәлләмов Ғәббәс Радик улы, политтехнолог
• Ғүмәрова Лилиә Салауат ҡыҙы, сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының премьер-министры урынбаҫары (2012—2014), РФ Федерация Советы ағзаһы (2014 йылдан), Федерация Советының фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе (2019 йылдан)
• Дәүләтйәров Муллайән Хәбибйәр улы, рәссам
• Исхаҡов Салауат Миҙхәт улы, тарихсы
• Ҡашаев Венер Миңлевәзир улы, спортсы, еңел атлет, урта һәм оҙон дистанцияларға йүгереү, кросс һәм марафон буйынса белгес
• Савченко Оксана Владимировна, спортсы, йөҙөүсе, 2008 һәм 2012 йылғы Йәйге Паралимпия уйындарының 8 тапҡыр чемпионы
• Строкин Андрей Александрович, спортсы, йөҙөүсе — паралимпиец
• Хисамитдинова Фирҙәүес Ғилмитдин ҡыҙы, дәүләт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры (1999—1998), БР Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтай депутаты (1994—1999), 2005 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ҡилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры
• Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы, тел белгесе, әҙәбиәт белгесе, фольклорсы, яҙыусы
• Шаймөхәмәтов Фәнил Сафуан улы, рәсскам-график. Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар сберлеге ағзаһы (1991 йылдан)
• Шевчук Юрий Юлианович, рок-музыкант һәм йырсы, йырҙар авторы, рәссам, продюсер. «Театр ДДТ» ТОО-һын ойоштороусы һәм етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (18 сентябрь 2003)
• Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы, сәсәниә, Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014)^[29]
• Нечвалода Елена Евгеньевна, этнограф, тарих фәндәре кандидаты (1998)^[30] 1997 йылдан алып Рәсәй Фәндәр Академияһының Өфө Фәнни Үҙәгенең Этнография бүлегендә эшләй. Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙар өлкәһе: традицион орнамент, биҙәү сәнғәте^[31].