Панатинаикос (стадион)
«Панатинаикос» (грек. Παναθηναϊκό Στάδιο, букв. — «„Панатинаико“ стадионы»), шулай уҡ һөйләштә[1] «Калима́рмаро» (грек. Καλλιμάρμαρο йәки Καλλιμάρμαρος, букв. — «Матур мәрмәр»)[1][2] — боронғо замандарҙа төҙөлгән грек стадионы, 1896 йылда унда хәҙерге осор Олимпия уйындары үтә[3].
Стадион 1870 йылда Олимпия уйындарын хәҙергесә үткәреү өсөн ҡулланыла һәм 1896 йылғы Олимпиадаға тиклем эшләмәй. Георгиос Авероффтың финанс ярҙамы менән ул аҡ мәрмәрҙә тергеҙелә[3].
Афиналағы стадион — донъяла тулыһынса аҡ пентелий мәрмәренән төҙөлгән берҙән-бер стадион. Калимармаро районында, Заппион күргәҙмә залы һәм Милли баҡсанан көнсығышҡа табан урынлашҡан.
Тарихы
Антик осорҙа
Стадион төҙөү өсөн урын Афина ҡалаһы янында — Ардетт ҡалҡыулығы менән Илиссос йылғаһы араһындағы үҙәндә һайланған. Ер шәхси милектә була, әммә уның хужаһы Дейниас уны ҡалаға стадион төҙөү өсөн бирә. Тарлауыҡ бер яғында инеү урыны һәм өс битләүҙә тамашасылар өсөн урын булырлыҡ итеп үҙгәртелә[3]. Бында тәүге ярыштар б. э. т. 330/29 йылдарҙа үткәрелә. 139—144 йылдарҙа Ирод Аттик осоронда һиҙелерлек киңәйтелә һәм яңыртыла. Стадион оҙонса даға формаһын ала һәм 50 000 мәрмәр ултырғыс урынлаштырыла, Илисос аша мәрмәр күпер төҙөлә, Ардетта түбәһендә ғибәҙәтхана төҙөлә[3].
Стадионды тергеҙеү
Боронғо бина ҡалдыҡтарын грек патриоты Евангелос Заппас XIX быуат уртаһында үҙ аҡсаһына ҡаҙҙырып сығарта һәм тергеҙҙерә. Уның ярҙамы менән стадионда 1870 һәм 1875 йылдарҙағы Олимпия уйындары үтә[4].
Эштәрҙең икенсе ҙур этабы 1895 йылғы Олимпия уйындарын үткәреү өсөн башҡарыла, уға Георгиос Аверофф финанс ярҙамы күрһәтә (хәҙер уның мәрмәр һыны ингән ерҙә тора). Проект өсөн архитекторҙар Анастасиос Метаксас һәм Эрнст Зиллер яуаплы була. Олимпия уйындары тергеҙелә башлағанда ғына төҙөлгәнлектән, уның йүгереү юлдары хәҙерге ҡабул ителгән стандарттарға тап килмәй. 50 горизонталь мәрмәр рәттән торған стадион 80 мең самаһы тамашасыны һыйҙыра.
XX быуат уртаһына тиклем Илисос йылғаһы тап стадионға инеү урыны алдында аға. Яҙғы ташҡын ваҡытында стадионды йыш ҡына һыу баҫа, шуға күрә был урынды «Баҡа утрауы» тип атайҙар. Һуңынан ул Василий Константин проспекты аҫтына ҡалдыралар.
Иҫкәрмәләр
Сығанаҡтар
- Архитектура античного мира / Сост. В. П. Зубов и Ф. А. Петровский.. — М. : Изд-во Акад. архитектуры СССР, 1940. — 520 с. — (Материалы и документы по истории архитектуры).
- Darling, Janina K. Panathenaic Stadium, Athens // Architecture of Greece. — Greenwood, 2004. — ISBN 9-780-31332-152-8.
- Kakissis, Joanna. 36 Hours in Athens // The New York Times. — 2014. — 15 октябрь. — Дата обращения: 07.2025.
- History // The Panathenaic Stadium. — Дата обращения: 07.2025.
Һылтанмалар
- Historic Panathenian Stadium reopens to visitors — ana-mpa
- Παναθηναϊκό Στάδιο (грек). Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού (2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2018. Архивировано 29 сентябрь 2018 года.
Ҡалып:Объекты Летних Олимпийских игр 1896
Ҡалып:Объекты Летних Олимпийских игр 2004