Рәсәй премьер-лигаһы
Рәсәй премьер-лигаһы (рус. Росси́йская премье́р-ли́га, 2022 йылдан рәсми атамаһы — Мир Рәсәй премьер-лигаһы[1]) — профессиональ футбол лигаһы, Рәсәй футбол лигаһы системаһында юғары дивизион. Унда 16 футбол командаһы сығыш яһай. Ойошторолғандан алып Рәсәй футбол премьер-лигаһы (РФПЛ) тип атала. 2018 йылдың июлендә Рәсәй Премьер-лигаһы (РПЛ) тип үҙгәртелә. Яңы логотибы барлыҡҡа килә[2].
2003 йылда координация ойошмаһы (РФПЛ)[⇨] премьер-лига кубогы ярышын үткәрә.
Тарихы
2002 йылдан футбол буйынса Рәсәй чемпионатын ойоштора (2001 йылға тиклем уны Профессиональ футбол лигаһы ойоштора)[3]. Лига ойошторолғандан алып футбол буйынса Рәсәй чемпионаты йыл һайын «яҙ-көҙ» системаһы буйынса үткәрелә. 2010 йылдың 13 сентябрендә Рәсәй футбол союзы башҡарма комитеты ултырышында «көҙгө-яҙғы» системаға күсеү тураһында ҡарар ҡабул ителә[4]. Ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, 2011/12 йылдар чемпионаты «яҙ-көҙ-яҙ» күсеү системаһы буйынса, ә 2012 йылдың көҙөнән бөгөнгө көнгә тиклем — «көҙ-яҙ» системаһы буйынса үтә.
Координация ойошмаһы
«Рәсәй премьер-лигаһы» футбол клубтары ассоциацияһы[5] (2021 йылға тиклем — коммерцияға ҡарамаған «Рәсәй футбол премьер-лигаһы»[6] (НП «РФПЛ») — Рәсәйҙең юғары дивизионындағы профессиональ футбол клубтарын берләштереүсе ойошма. Ул 2001 йылдың 27 авгусында ойошторола һәм 2002 йылғы миҙгелдән футбол буйынса Рәсәй чемпионатын координациялай. 2002 йылдың миҙгеленә тиклем бөтә лигаларҙа (дивизиондарҙа), шул иҫәптән юғары дивизионда ла ярыштар Профессиональ футбол лигаһы тарафынан үткәрелә.
Клубтар
Состав
Рәсәй футбол премьер-лигаһы 2001 йылдың аҙағында 2002 йылда Рәсәй чемпионатының юғары дивизионында уйнау хоҡуғын алған 16 клубтан ойошторола. Артабан йыл һайын чемпионатта аҫҡы ике урынды яулаған командалар партнерлыҡтан сығарыла, ә беренсе дивизионда тәүге ике урынды яулаған командалар ағза итеп ҡабул ителә. 2011 йылдан чемпионаттың финал турнир таблицаһында 13-сө һәм 14-се урындарҙы яулаған командалар ФНЛ чемпионатында ярашлы рәүештә 4-се һәм 3-сө урындарҙы яулаған командалар менән ике уйын үткәрә. Ике осрашыуҙа еңгән командалар Рәсәй чемпионатында ҡатнаша, еңелеүселәр киләһе миҙгелдә Беренсе дивизионда сығыш яһай[7].
2002 йылда РФПЛ-дың беренсе миҙгелендә уйнаған ун алты клубтың дүртәүһе даими уйнай: «Зенит», «Локомотив», «Спартак» һәм ЦСКА. «Динамо» 2016/2017 йылдар миҙгелендә лиганан бер тапҡыр ғына сыға. Лигала ошо биш клуб өҫтөнлөк итә. 2002 йылдан алып РПЛ-дың бөтә эшләү осоронда унда 39 команда уйнай.
Был клубтар араһында «Черноморец» Рәсәйҙә иң боронғоларҙан һанала — ул 1907 йылда ойошторолған.
| Чемпионлыҡ йылдары | |
| Ҡатнашҡан йылдары | |
| Ҡатнашмаған йылдары |
| № | Команда | Ҡала | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011/2012 | 2012/2013 | 2013/2014 | 2014/2015 | 2015/2016 | 2016/2017 | 2017/2018 | 2018/2019 | 2019/2020 | 2020/2021 | 2021/2022 | 2022/2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Алания | Владикавказ | 12 | 13 | 14 | 15 | 15 | 16 | |||||||||||||||
| 2 | Амкар | Пермь | 11 | 12 | 13 | 8 | 4 | 13 | 14 | 10 | 11 | 10 | 11 | 11 | 10 | 13 | |||||||
| 3 | Анжи | Махачкала | 15 | 11 | 5 | 3 | 16 | 13 | 12 | 14 | 15 | ||||||||||||
| 4 | Арсенал | Тула | 16 | 14 | 7 | 6 | 8 | 14 | 16 | ||||||||||||||
| 5 | Ахмат | Грозный | 16 | 10 | 12 | 12 | 11 | 8 | 12 | 9 | 7 | 5 | 9 | 8 | 13 | 11 | 7 | ||||||
| 6 | Волга | Түбәнге Новгород | 14 | 12 | 15 | ||||||||||||||||||
| 7 | Динамо | Мәскәү | 8 | 6 | 13 | 8 | 14 | 6 | 3 | 8 | 7 | 4 | 7 | 4 | 4 | 15 | 8 | 12 | 6 | 7 | 3 | ||
| 8 | Енисей | Красноярск | 16 | ||||||||||||||||||||
| 9 | Зенит | Санкт-Петербург | 10 | 2 | 4 | 6 | 4 | 1 | 5 | 3 | 1 | 1 | 2 | 2 | 1 | 3 | 3 | 5 | 1 | 1 | 1 | 1 | |
| 10 | Краснодар | Краснодар | 9 | 10 | 5 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 10 | 4 | ||||||||||
| 11 | Крылья Советов | Һамар | 5 | 9 | 3 | 14 | 10 | 13 | 6 | 10 | 13 | 12 | 14 | 14 | 9 | 15 | 13 | 15 | 8 | ||||
| 12 | Кубань | Краснодар | 15 | 15 | 15 | 8 | 5 | 8 | 10 | 14 | |||||||||||||
| 13 | Локомотив | Мәскәү | 1 | 4 | 1 | 3 | 3 | 7 | 7 | 4 | 5 | 7 | 9 | 3 | 7 | 6 | 8 | 1 | 2 | 2 | 3 | 6 | |
| 14 | Луч | Владивосток | 7 | 14 | 16 | ||||||||||||||||||
| 15 | Мәскәү | Мәскәү | 14 | 14 | 9 | 5 | 6 | 4 | 9 | 6 | |||||||||||||
| 16 | Мордовия | Саранск | 15 | 8 | 16 | ||||||||||||||||||
| 17 | Пари Түбәнге Новгород | Түбәнге Новгород | 11 | ||||||||||||||||||||
| 18 | Ырымбур | Ырымбур | 13 | 7 | 16 | ||||||||||||||||||
| 19 | Ростов | Дондағы Ростов | 11 | 11 | 12 | 13 | 12 | 16 | 14 | 9 | 13 | 13 | 7 | 14 | 2 | 6 | 11 | 9 | 5 | 9 | 9 | ||
| 20 | Ротор | Волгоград | 9 | 12 | 16 | 15 | |||||||||||||||||
| 21 | Рубин | Ҡазан | 3 | 10 | 4 | 5 | 10 | 1 | 1 | 3 | 6 | 6 | 9 | 5 | 10 | 9 | 10 | 11 | 10 | 4 | 15 | ||
| 22 | Сатурн | Раменское | 6 | 7 | 7 | 11 | 11 | 5 | 11 | 7 | 10 | ||||||||||||
| 23 | Сибирь | Новосибирск | 16 | ||||||||||||||||||||
| 24 | СКА-Хабаровск | Хабаровск | 16 | ||||||||||||||||||||
| 25 | Сокол | Һарытау | 16 | ||||||||||||||||||||
| 26 | Сочи | Сочи | 12 | 5 | 2 | ||||||||||||||||||
| 27 | Спартак | Мәскәү | 3 | 10 | 8 | 2 | 2 | 2 | 8 | 2 | 4 | 2 | 4 | 6 | 6 | 5 | 1 | 3 | 5 | 7 | 2 | 10 | |
| 28 | Спартак-Нальчик | Нальчик | 9 | 12 | 12 | 11 | 6 | 16 | |||||||||||||||
| 29 | Томь | Томск | 10 | 8 | 11 | 13 | 9 | 8 | 15 | 13 | 16 | ||||||||||||
| 30 | Тамбов | Тамбов | 14 | 16 | |||||||||||||||||||
| 31 | Торпедо | Мәскәү | 4 | 8 | 5 | 7 | 15 | 15 | |||||||||||||||
| 32 | Тосно | Ленинград өлкәһе | 15 | ||||||||||||||||||||
| 33 | Урал | Екатеринбург | 11 | 13 | 8 | 11 | 12 | 10 | 11 | 12 | 12 | ||||||||||||
| 34 | Уралан | Элиста | 13 | 15 | |||||||||||||||||||
| 35 | Өфө | Өфө | 12 | 12 | 7 | 6 | 14 | 9 | 13 | 14 | |||||||||||||
| 36 | Факел | Воронеж | |||||||||||||||||||||
| 37 | Химки | Химки | 9 | 14 | 16 | 8 | 13 | ||||||||||||||||
| 38 | ЦСКА | Мәскәү | 2 | 1 | 2 | 1 | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 3 | 1 | 1 | 2 | 1 | 2 | 2 | 4 | 4 | 6 | 5 | |
| 39 | Черноморец | Новороссийск | 16 | ||||||||||||||||||||
| 40 | Шинник | Ярославль | 7 | 5 | 6 | 9 | 16 | 15 | |||||||||||||||
| 41 | Пресня | Мәскәү | |||||||||||||||||||||
| 42 | Динамо | Ставрополь | |||||||||||||||||||||
| 43 | Жемчужина | Сочи | |||||||||||||||||||||
| 44 | КАМАЗ | Яр Саллы | |||||||||||||||||||||
| 45 | Лада | Тольятти | |||||||||||||||||||||
| 46 | Океан | Находка | |||||||||||||||||||||
| 47 | Локомотив | Түбәнге Новгород | |||||||||||||||||||||
| 48 | Текстильщик | Камышин | |||||||||||||||||||||
| 49 | Төмән | Төмән | |||||||||||||||||||||
| 50 | Балтика | Калининград | |||||||||||||||||||||
| 51 | Динамо | Махачкала | |||||||||||||||||||||
| 52 | Акрон | Тольятти |
Президенттар
- Виталий Мутко (27 август 2001 — 24 ноябрь 2003)[8]
- Валерий Филатов (24 ноябрь 2003 — 26 декабрь 2003; в. б.)[8]
- Евгений Гинер (26 декабрь 2003[8] — 21 декабрь 2004[9], 24 ғинуар 2006[10] — 26 декабрь 2006[11])
- Юрий Заварзин (21 декабрь 2004[9] — 24 ғинуар 2006[10])
- Михаил Воронцов (26 декабрь 2006[11] — 14 ноябрь 2007[12])
- Сергей Прядкин (14 ноябрь 2007[13] — 5 октябрь 2021[14])
- Ашот Хачатурянц (5 октябрь — 22 ноябрь 2021 — в. б., 22 ноябрь 2021 — 27 июнь 2022)[15][16]
- Александр Алаев (27 июнь — 16 август 2022 — в. б.[17], 16 август 2022[18])
Тренерҙар
РПЛ һәм РФУ эгидаһы аҫтында үткән турнирҙарҙа түбәндәге тренерҙар еңә:
| № | Тренер | Бөтәһе | Чемпионат | Кубок | Лига убогы | Суперкубок |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 12 | 3 | 6 | 0 | 3 | |
| 2 | 11 | 8 | 3 | 0 | 0 | |
| 3 | 10 | 4 | 4 | 0 | 2 | |
| 4 | 8 | 4 | 1 | 0 | 3 | |
| 5 | 7 | 3 | 2 | 0 | 2 | |
| 6 | 5 | 2 | 1 | 0 | 2 | |
| 7 | 4 | 2 | 1 | 0 | 1 | |
| 8 | 3 | 1 | 1 | 0 | 1 | |
| 9 | 2 | 1 | 0 | 0 | 1 | |
| 11 | 2 | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| 12 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | |
| 13 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | |
| 23 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | |
| 24 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | |
Иҫкәрмәләр
- ↑ Тинькофф — титульный партнёр Российской Премьер-Лиги. Тинькофф банк (26 февраль 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 март 2020. Архивировано 26 февраль 2020 года.
- ↑ РФПЛ переименована в Российскую Премьер-Лигу. Чемпионат.com (18 июль 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 июль 2018. Архивировано 18 июль 2018 года.
- ↑ О чемпионате(недоступная ссылка)
- ↑ Итоги заседания Исполкома РФС! РФС (13 сентябрь 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 август 2014. Архивировано 26 август 2014 года.
- ↑ РПЛ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 сентябрь 2018. Архивировано 16 сентябрь 2018 года.
- ↑ В соответствии с ответами справочной службы портала ГРАМОТА.РУ, в названии лиги может присутствовать только одна заглавная буква: Российская футбольная премьер-лига Архивная копия от 5 октябрь 2013 на Wayback Machine либо Премьер-лига Архивная копия от 5 октябрь 2013 на Wayback Machine.
- ↑ Артем Локалов. Леонид Федун: Кто не сможет играть по системе «осень-весна» — пусть занимается любительским футболом. Советский спорт (13 сентябрь 2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 август 2014. Архивировано 26 август 2014 года.
- ↑ 1 2 3 РФПЛ возглавил Евгений Гинер. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 декабрь 2010. Архивировано 9 июль 2014 года.
- ↑ 1 2 Новым президентом РФПЛ единогласно избран Юрий Заварзин. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 декабрь 2010. Архивировано 9 июль 2014 года.
- ↑ 1 2 Президент ПФК ЦСКА Евгений Гинер вновь возглавил российскую футбольную премьер-лигу
- ↑ 1 2 Новым президентом РФПЛ стал Михаил Воронцов. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 декабрь 2010. Архивировано 2 июнь 2013 года.
- ↑ Назначен новый президент Российской футбольной премьер-лиги (фото). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 апрель 2022. Архивировано 29 март 2019 года.
- ↑ Виталий Мутко: Президент РФПЛ избран на три года
- ↑ Прядкин покинул пост главы РПЛ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2021. Архивировано 5 октябрь 2021 года.
- ↑ Ашот Хачатурянц назначен исполняющим обязанности главы РПЛ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 октябрь 2021. Архивировано 5 октябрь 2021 года.
- ↑ Ашот Хачатурянц избран президентом РПЛ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 декабрь 2021. Архивировано 1 декабрь 2021 года.
- ↑ Александр Алаев назначен исполняющим обязанности президента РПЛ (27 июнь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2022. Архивировано 27 июнь 2022 года.
- ↑ Максим Хрущ. Александр Алаев единогласно избран президентом РПЛ на 5 лет. www.championat.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2022.