Фишт (стадион)

Стадион үҙенең исемен Төп Кавказ һыртының көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан шул уҡ исемдәге тау түбәһенән алған. Адыгей теленән тәржемә иткәндә, «фишт» һүҙе «аҡ баш» тигәнде аңлата^[5].

Башта стадиондың тышҡы күренеше Фаберженың пасха йомортҡаһын хәтерләтергә тейеш була^[6]. Һөҙөмтәлә бер үк ваҡытта ҡабырсаҡ һәм ҡарлы түбә образдарын файҙаланған проект раҫлана^[7].

Стадион Олимпиадаға — 40 мең, халыҡ-ара футбол матчтарына — 45 мең, ә әһәмиәте булмаған сараларға — 25 мең тамашасыны һыйҙырышлы итеп иҫәпләнә.

Стадион Имеретин уйһыулығында элекке Марлинский ҡасабаһы урынында урынлашҡан, унда иҫке тәртип православтары ла йәшәгән. Ауыл янында биләмәнең ҡала пландарына индерелмәгән 1 гектар самаһы майҙанда уларҙың зыяраты була. Стадион төҙөлгән ваҡытта зыярат һаҡланған, хәҙер ул Сочи ҡалаһының Олимпия паркы уртаһында, әммә асыҡ булмаған пластик ҡойма менән көпләнә, йыш итеп мәңге йәшел туялар ултыртыла^[8].

Генераль подрядсы — «Ингеоком» компанияһы, ә төҙөлөш менән австралиялы Дэймон Лавелл етәкселек итә, ул Populous архитектура компанияһы менән берлектә 2010 йылда Йоханнесбургта үткән футбол буйынса донъя чемпионатының төп аренаһы проекты авторы^[5]. Рәсми сығанаҡтар буйынса, Сочиҙағы стадиондың хаҡы — 23,5 миллиард һум^[9][10].

• 2008 йыл. Биләмәләрҙе таҙартыу, ер участкалары һатып алыу башлана.
• 2010 йыл. «Фишт» стадионы төҙөүгә ныҡлап тотоналар.
• 2013 йыл. Стадион төҙөлөшөн тамамлау. Ул башҡа олимпия объекттарына ҡарағанда һуңыраҡ файҙаланыуға тапшырыла.
• 2015 йыл. Стадионды яңыртыу башлана.
• 2017 йыл. Реконструкция тамамлана.

2017 йылдың 15 мартына стадион объект хәүефһеҙлеге паспортын ала, унда эвакуация маршруттары, янғын һүндереү системалары һәм ғәҙәттән тыш хәлдәргә ҡаршы тороу пландары һүрәтләнә^[12]. Паспорт "Фишт"тың 2018 йылда Конфедерациялар кубогын да, донъя чемпионатын да ҡабул итергә әҙерлеген хоҡуҡи раҫлау булып тора^[13]. 2018 йылғы донъя чемпионаты матчтары ваҡытында стадионда 2 мең камера эшләйәсәк^[14] һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының 600 хеҙмәткәре дежурҙа тора^[15].

XXII Ҡышҡы Олимпия уйындарынан һуң арена 2018 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты һәм 2017 йылғы Конфедерациялар кубогы матчтарын үткәреү өсөн яңыртыла. Стадиондың һыйҙырышлылығын тәүҙә 45 мең кешегә еткереү планлаштырыла^[16]. Стадион 2017 йылдың 10 мартында яңынан асыла, асыу матчы 28 мартта үтә, Рәсәй командаһы Бельгия командаһы менән тигеҙ иҫәпкә уйнай^[17]. 2017 йылдың 2 майында стадионда 2016/17 йылдар Рәсәй кубогы финалы үтә. Мәскәүҙең "Локомотив"ы Екатеринбургтың "Урал"ын 2:0 иҫәбе менән еңә^[18].

2018 йылда ул Санкт-Петербургтан күсеп килгән һәм «Сочи»ға үҙгәртелгән «Динамо» футбол клубының өй аренаһына әйләнә^[19]. 2018/19 йылдар Рәсәй Премьер-лигаһы миҙгелендә резервтар исемлегенә индерелә^[20].

Сочи донъя чемпионатын ҡабул иткән ун бер ҡаланың береһе булды, уның финал өлөшө 14 июндән 15 июлгә тиклем Рәсәйҙә үтә^[21]..

Башланыу датаһы һәм ваҡыты(UTC+3)	Команда 1	Иҫәп	Команда 2	Этап	Тамашасылар
15 июнь, 21:00	Португалия	3:3	Испания	В төркөмө	43 866[22]
18 июня, 18:00	Бельгия	3:0	Панама	G төркөмө	43 257[23]
23 июнь, 21:00	Германия	2:1	Швеция	F төркөмө	44 287[24]
26 июнь, 17:00	Австралия	0:2	Перу	G төркөмө	44 073[25]
30 июнь, 21:00	Уругвай	2:1	Португалия	1/8 финал	44 287[26]
7 июль, 21:00	Рәсәй	2:2 (3:4 пен.)	Хорватия	Сирек финал	44 287[27]

Регби буйынса 2020 йылғы Европа халыҡтары кубогы^[28]

1 февраль 2020

12:31 (7:14)

Стадион: «Фишт» тамашасылар: 8 237 Судья: Андреа Пиарди

Регби буйынса 2021 йылғы Европа халыҡтары кубогы]^[29]

6 март 2021

18:13 (6:10)

Стадион: «Фишт» Тамашасылар: 2 895 Судья: Шота Тевзадзе